จิตวิญญาณ

โดย...ราช รามัญ

“ทุกความสำเร็จต้องออกมาจากจิตวิญญาณของตัวเรา”

มนุษย์ต่างปรารถนาซึ่งความสำเร็จด้วยกันทั้งนั้น ค่าแห่งความสำเร็จถูกจัดสรรกันด้วยคำว่า เงินทอง ร่ำรวย ซึ่งไม่ใช่เรื่องผิดวิสัยของการเป็นมนุษย์ในโลกียะวิสัย หรือมนุษย์ที่ยังอาศัยธรรมะโลกิยธรรม

ทุกๆ อาชีพบนโลกใบนี้ สังเกตดูได้จะมีคนที่ประสบความสำเร็จและร่ำรวยที่สุดในอาชีพนั้นๆ อยู่เสมอ และเมื่อได้พูดคุยแลกเปลี่ยนทัศนคติเราจะเข้าใจได้อย่างหนึ่งว่า เหตุแห่งความสำเร็จของเขาเหล่านั้นล้วนแต่ออกมาจากการทุ่มเท ทำจริง มุ่งมั่น และมีความสุขกับการที่ได้ทำสิ่งนั้นอย่างไม่มีคำว่าเหนื่อย

แต่ถ้ารวมความกันแล้ว ก็มาจบตรงที่คำว่า“จิตวิญญาณ” คนไทยคุ้นเคยคำนี้ไปในแง่เหลี่ยมมุมของผี หรือสิ่งที่ล่องลอยคล้ายดวงไฟ แต่ในหลักแห่งวัชรยาน จิตวิญญาณ หมายถึง ความรู้อันชอบธรรมด้วยปัญญา ความคิดตรึกตรอง ความรู้สึก รวมแล้วเป็นแบบนี้

องค์ดาไล ลามะ ที่ 14 ได้รับการยกย่องให้เป็นผู้นำทางจิตวิญญาณ ในความหมายไม่ใช่ผู้นำดวงจิตแบบล่องลอยที่คนไทยคุ้นเคยให้ไปเกิดใหม่ แต่หมายถึงการนำเอาจิตวิญญาณทางความรู้ชอบด้วยปัญญา การตรึกตรองและความรู้สึกทั้งหมดน้อมลงไปสู่ธรรมะอันงดงามของพระตถาคต

สตีฟ จ็อบส์ เคยกล่าวเอาไว้ว่า ความเรียบง่ายจากภายในจิตวิญญาณของเขานั้น ถูกถ่ายทอดออกมาเป็นรูปแบบของผลิตภัณฑ์ของเขา ที่มีชื่อเรียกว่า ไอโฟน อย่างที่เราทราบดีว่า สตีฟ จ็อบส์ นับถือศาสนาพุทธในนิกายมหายานแบบลัทธิเซน มีความเคร่งครัดอย่างมากด้วยการใช้ชีวิตให้เข้ารอบเข้ารอยกับธรรมชาติทั้งปวง นั่งภาวนาบ้างในบางโอกาสเพื่อเป็นการเพิ่มพลังให้แก่จิตวิญญาณ จึงไม่แปลกใจว่าทำไมชาวอเมริกันทุกวันนี้หันมานับถือพุทธศาสนามากขึ้นและสนใจการฝึกจิตมากขึ้น

คงไม่ต่างไปจาก ริชาร์ด เกียร์ ดาราดังของฮอลลีวู้ด ที่หันมาประกาศตัวนับถือพุทธศาสนาในนิกายมหายานแบบวัชรยานอย่างภาคภูมิใจ

ไม่ต่างจาก นพ.โฮเวิร์ด ซี.คัทเลอร์ นักจิตวิทยาที่ไปดักพบองค์ดาไล ลามะ ที่แอริโซนาและอินเดีย เพื่อศึกษาธรรมะทางด้านจิตวิญญาณแล้วนำเอามาใช้กับชีวิตและรักษาคนไข้ จนได้พบความจริงแห่งธรรมชาติทั้งปวงว่า ทุกความสำเร็จจะต้องเริ่มต้นมาจากข้างใน คือ จิตวิญญาณ 

คนไทยจำนวนไม่น้อยที่ไม่ได้ทำงานด้วยจิตวิญญาณ แต่ทำไปแบบขอให้รอดไปวันๆ เดือนๆ เมื่อจุดเริ่มต้นผิด สิ่งที่เรียกว่าความสำเร็จจะแสวงหาได้มาจากไหน เพราะสิ่งที่ทำอยู่นั้น เป็นการทำงานแบบ จำยอม จำเป็น จำใจ ชอบวันศุกร์และวันหยุดนักขัตฤกษ์ และเกลียดวันจันทร์ที่ทำงาน

แต่สำหรับคนยุคเจนวาย กลับแสวงหาความสำเร็จอย่างจริงจัง เรียนรู้ทุ่มเท ทุ่มทุนทรัพย์ และสละเวลาเพื่อเรียนรู้ในสิ่งใหม่เสมอ เพื่อพัฒนาศักยภาพของตัวเอง เพื่อความสำเร็จให้ก้าวมาถึงก่อนวัย 40 ปี วันนี้เราจึงเห็นคนที่อายุน้อยๆ ประสบความสำเร็จทางโลกการค้าออนไลน์มากขึ้น เพราะเขาทุ่มเทและทำจริง แต่การที่ใครสักคนจะเข้าใจและหาจุดที่ตัวเองต้องการพบนั้นจะต้องทำอย่างไร...นี่คือประเด็นสำคัญ

ด้วยเหตุนี้ อาจารย์น้ำตาล ภคพร ผู้ที่มีความรู้ในเชิงจิตวิทยามนุษย์ เพราะจบมาจากสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) คณะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ได้นำเอาความรู้ที่มีมาผสานกับหลักแห่งพุทธศาสนา ทำการสังเคราะห์แล้วได้คำตอบเช่นกันว่า ทุกความสำเร็จต้องเริ่มต้นด้วยจิตวิญญาณเหมือนกัน

ด้วยการค้นคว้าหาข้อมูลและหลักสถิติต่างๆ พร้อมความรู้ในเชิงจิตวิทยาอย่างมากมายเพิ่มเติมจากห้องสมุด ออกแบบสอบถามทดสอบกับกลุ่มคน ผ่านกิจกรรม และการถามตอบแบบจิตวิทยาและอิงหลักพุทธศาสนาบ้าง แต่สุดท้ายทุกอย่างมาจบลงตรงคำว่า จิตวิญญาณ 

ในที่สุดจึงทำหนังสือเสียงออกมาชื่อ Soul of Success เพื่อเป็นการกระตุกเร้าให้เยาวชนและคนทำงานทั่วไปได้รู้จักกับคำว่า ความสำเร็จ ในทางที่ถูกตามหลักแห่งปรัชญาของการใช้ชีวิต

สิ่งที่กระตุกเร้าให้ชวนฟังอย่างต่อเนื่อง คือ ความสำเร็จมีอยู่ในคนทุกคนอยู่แล้ว เพียงแต่บ่มเพาะเมล็ดพันธุ์แล้วหรือยัง ค้นหาเมล็ดพันธุ์นั้นพบแล้วหรือยัง เมล็ดพันธุ์แห่งพรสวรรค์ที่มีอยู่ในคนทุกคน ซึ่งตรงกับในหลักพุทธศาสนามหายานที่สอนว่า

“เมล็ดพันธุ์แห่งการตื่นรู้ มีอยู่แล้ว เพียงแต่จิตวิญญาณพร้อมหรือยังที่จะรู้”

จึงเป็นหนังสือที่น่าสนใจมากทีเดียว คำสอนของพระพุทธเจ้าจึงไม่เคยพ้นกาลสมัย เป็นอกาลิโกโดยแท้ เริ่มต้นค้นหาตัวเองให้พบตั้งแต่วันนี้เพื่อความสำเร็จอย่างมีความสุขแบบไม่ทำให้ตนเองเป็นทุกข์และสังคมเดือดร้อน เขาเรียกว่า ใช้ชีวิตคิดแบบปราชญ์ โดยแท้