รางวัลอิศรา อมันตกุล

โดย...ส.สต

สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย จัดงาน Dinner Talk ณ โรงแรมรอยัลริเวอร์ วันที่ 5 มี.ค. 2559 ซึ่งเป็นวันนักข่าว นอกจากมีปาฐกถาพิเศษแล้ว จะมีการประกาศรางวัลภาพข่าวยอดเยี่ยม และข่าวยอดเยี่ยมประจำปี 2558 เรียกว่ารางวัลอิศรา อมันตกุล หรือพูลิตเซอร์ เมืองไทย ที่จัดติดต่อกันมา 44 ปี ตั้งแต่ปี 2515

รางวัล ‘อิศรา อมันตกุล’

เมื่อ พ.ศ. 2515 อันเป็นปีแรกที่จัดมอบรางวัลนี้ เสถียร เกตุสัมพันธ์ (จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์) ซึ่งเป็นนายกสมาคมนักข่าว แถลงความเป็นมาซึ่งตีพิมพ์ในสูจิบัตร ในพิธีแจกรางวัล อิศรา อมันตกุลครั้งแรก สำหรับข่าว และภาพข่าวดีเด่นในรอบปี 2515 ว่า ภายหลังเสร็จสิ้นการประชุมใหญ่สามัญประจำปีและเลือกตั้งคณะกรรมการบริหารชุดใหม่เมื่อวันที่
4 มี.ค. 2515 ตนได้แจ้งแก่ผู้สื่อข่าวหนังสือพิมพ์ “บางกอกโพสต์” ซึ่งติดต่อขอทราบถึงนโยบายในการปฏิบัติงานไปว่า ทางสมาคมนักข่าวแห่งประเทศไทยจะได้จัดให้มีการประกวดผลงานดีเด่นประจำปีขึ้นเป็นครั้งแรกในปีนั้น โดยได้รับความร่วมมือจากมูลนิธิเกี่ยวกับหนังสือพิมพ์แห่งหนึ่ง

(คือ) มูลนิธิอิศรา อมันตกุล จะเป็นผู้จัดหาเงินรางวัลให้ในปีแรกนี้เป็นเงิน 10,000 บาท (หนึ่งหมื่นบาทถ้วน) และสมาคมนักข่าวแห่งประเทศไทยจะเป็นผู้ดำเนินงานทั้งหมดในด้านการพิจารณาตัดสิน โดยมีสมาคมนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย และสมาคมหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย ให้ความร่วมมือสนับสนุน

คณะกรรมการ มูลนิธิอิศรา อมันตกุล มีมติในเวลาต่อมาให้ใช้ชื่อว่า รางวัล “อิศรา อมันตกุล” เพื่อเป็นอนุสรณ์และเป็นเกียรติแก่ อิศรา อมันตกุล นักข่าวนักหนังสือพิมพ์ และนักเขียนผู้มีชื่อเสียง ที่เป็นแบบฉบับอันดีงามแก่ผู้ประกอบอาชีพเดียวกัน ผู้ล่วงลับไปแล้ว

ในปีแรกนี้ พิจารณาให้รางวัลเพียง 2 ประเภทเท่านั้น คือ ข่าวดีเด่นในรอบปี และภาพดีเด่นในรอบปี ที่ตีพิมพ์ในหน้าหนังสือพิมพ์ข่าวภาษาไทย ที่ออกในกรุงเทพมหานคร ระหว่างวันที่ 1 ม.ค. 2515 ถึงวันที่ 31 ธ.ค. 2515 ผู้ชนะจะได้รางวัล รางวัลละ 5,000 บาท (ห้าพันบาทถ้วน)

เมื่อกรรมการพิจารณาแล้ว ตัดสินให้ข่าว “ขังลืม เวล บุลรุก” ของ น้อย ทรัพย์พอกพูน ซึ่งตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 20, 21, 22 และ 23 เม.ย. และวันที่ 22 มิ.ย. 2515 เป็นข่าวดีเด่นในรอบปี 2515

ข่าว “ขังลืม เวล บุลรุก” เป็นข่าวที่มีคุณสมบัติสอดคล้องกับหลักเกณฑ์การให้รางวัลผลงานดีเด่นในรอบปีมากที่สุด เป็นข่าวซึ่งได้ขุดคุ้ยนำเอาเรื่องราวแห่งชีวิตของ เวล บุลรุก ชาวอินเดีย ที่ถูกขังลืมอยู่ในห้องขังสถานีตำรวจลุมพินี 2 กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย เป็นเวลานานถึง 3 ปี มารายงานด้วยความเหมาะสม เที่ยงตรง ไม่มีอคติ จนสามารถช่วยแก้ปัญหาทั้งด้านส่วนตัวของผู้เคราะห์ร้ายและปัญหาของทางราชการไทยให้ลุล่วงไปด้วยดี เป็นผลให้ เวล บุลรุก ผู้ต้องมาประสบเคราะห์กรรมอยู่ในกรุงเทพฯ นานถึง 3 ปี ได้มีโอกาสกลับสู่อินเดียแผ่นดินเกิดในที่สุด เป็นเครื่องชี้ให้เห็นถึงบทบาทของนักข่าวและหนังสือพิมพ์ที่เสนอข่าวในแง่สร้างสรรค์และเป็นประโยชน์ต่อส่วนรวม

ขณะเดียวกันได้ตัดสินให้ภาพข่าว “ปฏิบัติการจองเวร” ของ ประสงค์ แฟงเอม ซึ่งตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ฉบับวันที่ 2 มี.ค. 2515 เป็นภาพข่าวดีเด่นในรอบปี 2515

ภาพข่าว “ปฏิบัติการจองเวร” มีคุณสมบัติสอดคล้องกับหลักเกณฑ์การให้รางวัลดีเด่นในรอบปีมากที่สุด เป็นภาพที่อยู่ในลักษณะภาพข่าวซึ่งทำให้ผู้อ่านที่เพียงมองเห็นก็สามารถทราบชัดเจนถึงการกระทำอันไม่สมควรของเจ้าหน้าที่ตำรวจต่อเด็กขายพวงมาลัยข้างถนน ซึ่งต้องเผชิญกับปัญหาเฉพาะหลายด้าน เป็นภาพที่ไม่ขัดต่อศีลธรรมอันดีงามของผู้อ่านทุกวัย เป็นภาพที่มิได้จงใจสร้างขึ้นโดยอาศัยเทคนิคของการถ่ายทำและเป็นภาพที่แสดงให้เห็นถึงความรับผิดชอบของช่างภาพที่มีต่อสังคมอย่างน่าสรรเสริญ

ส่วนพิธีมอบรางวัลให้แก่นักข่าวและช่างภาพ จัดที่ห้องมยุรา โรงแรมเพรสซิเดนท์ในวันที่ 14 มิ.ย. 2516