ศิลปะบนถังขยะ นำสิ่งไร้ค่ามาสร้างมูลค่าเพิ่ม

โดย...เมธี เมืองแก้ว

ขยะมูลฝอยนั้นนับวันจะเพิ่มมากขึ้นตามจำนวนของประชากร ซึ่งถ้าหากไม่มีการกำจัดให้ถูกต้องและเหมาะสมแล้ว ก็จะนำมาสู่ปัญหาความสกปรกต่างๆ รวมทั้งก่อให้เกิดผลเสียต่อสภาพแวดล้อมเป็นอย่างมาก และยังจะมีผลกระทบต่อสุขภาพอนามัยของมนุษย์ด้วย หลายฝ่ายจึงหันมารณรงค์ให้เกิดความตื่นตัวหรือเอาใจใส่ต่อขยะ ก่อนที่ปัญหาจะลุกลามเพิ่มมากขึ้นจนไม่อาจจะควบคุมได้ในที่สุด

โดยเฉพาะพื้นที่ ต.นาโยงเหนือ อ.นาโยง จ.ตรัง จากการสำรวจข้อมูลล่าสุดในปี 2557 พบว่ามีปริมาณขยะมูลฝอยที่ต้องนำไปทิ้ง ณ สถานที่ทิ้งขยะของเทศบาลนครตรัง รวมทั้งสิ้น 531,340 กิโลกรัม หรือประมาณวันละ 1,500 กิโลกรัม และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยต้องเสียค่าธรรมเนียมการใช้สถานที่ทิ้งขยะ กิโลกรัมละ 50 สตางค์ คิดเป็นงบประมาณที่ต้องใช้จ่ายไปทั้งสิ้นปีละ 265,670 บาท

นอกจากนั้นประชาชนในพื้นที่บางส่วนยังขาดความรู้ในการจัดการขยะมูลฝอยอย่างยั่งยืน รวมทั้งขาดจิตสำนึกและวินัยในการรักษาความสะอาด ที่สำคัญก็คือ ขาดการมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาขยะร่วมกัน ดังนั้น จึงจำเป็นต้องรีบเร่งจัดการขยะ โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของชุมชน และเปิดโอกาสให้เด็กและเยาวชน อันเป็นอนาคตของท้องถิ่นเข้ามามีบทบาทในการแก้ไขปัญหา

สำหรับ ต.นาโยงเหนือ มีเด็กและเยาวชนทั้ง 6 หมู่บ้าน เป็นจำนวนถึง 546 คน ซึ่งวิธีการที่จะทำให้ขยะมูลฝอยในพื้นที่ลดลง รวมทั้งมีความรู้เรื่องการจัดการขยะที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น จะต้องอาศัยการสร้างแกนนำแล้วขยายผลการรณรงค์ออกไปให้ทั่วถึงทุกหมู่บ้านผ่านกิจกรรมต่างๆ จนเป็นที่มาของการจัดตั้ง “กลุ่มองค์กรพัฒนาแกนนำเยาวชน องค์การบริหารส่วนตำบล (อบต.) นาโยงเหนือ” ที่มีสมาชิกแล้วกว่า 20 คน

กลุ่มดังกล่าวเกิดจากการรวมตัวของเด็กและเยาวชน อายุระหว่าง 13-25 ปี จากสถานศึกษาต่างๆ ในพื้นที่ ได้ร่วมกันจัดกิจกรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสังคม โดยใช้ชื่อโครงการว่า “เยาวชนคนสร้างชาติ เก็บ กวาด เพื่อชุมชน” ภายใต้ความร่วมมือของหลายภาคส่วน อาทิ อบต.นาโยงเหนือ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (มอ.) มหาวิทยาลัยศิลปากร

ยศชนินทร์ จำนงค์ หรือ “น้องโอม” ประธานกลุ่ม อธิบายว่า กิจกรรมที่ดำเนินการขึ้นนั้นมีมากมายหลายรูปแบบ เช่น กิจกรรมเยาวชนปั่นรักษ์โลก กิจกรรมคูปองขยะสร้างสุข กิจกรรมเยาวชนคนแยกขยะ กิจกรรมเยาวชนเยี่ยมชุมชน กิจกรรมสารสร้างสุขจากเยาวชน โดยเฉพาะกิจกรรมวันหยุดนี้เพื่อชุมชน ถือเป็นหนึ่งในกิจกรรมเด่นที่ได้รับความสนใจอย่างยิ่ง ทั้งจากภายในชุมชนด้วยกันและจากบุคคลภายนอก

“พวกตนจะนำเด็กและเยาวชนมาสร้างสรรค์งานศิลปะ บนถังขยะ ชนิดพลาสติก ขนาดความจุ 200 ลิตร ซึ่งโดยทั่วไปจะมีลักษณะเป็นทรงกระบอก สีฟ้า และมักถูกนำมาวางอยู่ทั่วไปริมถนน จนเป็นภาพที่คุ้นชินของผู้พบเห็น แต่ถังขยะบางใบเมื่อถูกนำไปใช้นานๆ เข้า จะมีทั้งความสกปรกและกลิ่นเหม็น นอกจากจะทำให้ประชาชนรู้สึกน่ารังเกียจแล้ว ยังเป็นภาพที่ไม่สวยงามของชุมชนด้วย”ยศชนินทร์ กล่าว

ส่วน ชฎามาศ ปานถาวรฎ หรือ “น้องการ์ตูน” รองประธานกลุ่ม บอกว่า สมาชิกจะช่วยกันขัดถูถังขยะให้ดูขาวใส ก่อนนำไปลงสีพื้น ด้วยสีน้ำอะครีลิก เนื่องจากทาและเช็ดล้างได้ง่าย เมื่อตากแดดจนสีแห้งแล้วก็จะนำมาสเกตช์ออกแบบ และลงสีสันให้เกิดความสวยงามตามใจชอบ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นลวดลายการ์ตูนหรือดอกไม้ เพราะวาดได้เร็ว เมื่อนำไปพ่นทับด้วยแล็กเกอร์ แล้วตากแดดให้แห้ง ก็ยกไปใช้งานได้ทันที

เบื้องต้นได้มีการสร้างสรรค์งานศิลปะบนถังขยะเสร็จสิ้นแล้วประมาณ 50 ใบ และถูกนำไปวางไว้ทดแทนถังขยะแบบเก่า บนถนนนำร่อง สายนาโยง-ย่านตาขาว รวมทั้งตามศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก สวน และหนองน้ำสาธารณะ อย่างไรก็ตาม หลังจากที่เด็กและเยาวชนในพื้นที่ได้มีการนำถังขยะเหล่านี้มาทำความสะอาด และแต่งแต้มสีสันเข้าไป ก็ทำให้เกิดมิติใหม่ด้านสิ่งแวดล้อมของชุมชนนาโยงเหนือ

ขณะที่ โฉมยา สงเสือ หัวหน้าสำนักงานปลัด อบต.นาโยงเหนือ กล่าวว่า การวาดภาพบนถังขยะนับเป็นกิจกรรมที่แปลกใหม่และสร้างสรรค์ได้ไม่ยาก ถึงแม้สมาชิกบางคนจะไม่มีความรู้เรื่องศิลปะมาเลยก็ตาม อีกทั้งยังลงทุนน้อยและใช้ระยะเวลาในการทำน้อย แต่สิ่งที่ได้รับกลับคุ้มค่า เพราะช่วยกระตุ้นให้เด็กและเยาวชนหันมาสนใจปัญหาขยะ รวมทั้งต่อยอดไปยังประชาชนทั่วทั้งตำบล

เนื่องจากล่าสุดผู้คนในชุมชนได้ร่วมแรงร่วมใจกันวาดภาพบนถังขยะที่มีอยู่ทั้งหมดรวมกว่า 300 ใบ แล้วทยอยนำไปวางในถนนทุกสาย ซึ่งทำให้เป็นที่สนใจของผู้พบเห็นอย่างมาก โดยบางคนถึงกับมาถ่ายรูปถังขยะศิลปะเพื่อไปเป็นที่ระลึก นับเป็นหนึ่งในไอเดียของการพยายามแก้ปัญหาขยะมูลฝอย ที่น่าจะมีการส่งเสริมและขยายผลยังพื้นที่อื่นๆ เพื่อนำไปสู่การสร้างสิ่งแวดล้อมที่ดี