ปลุกจิตสำนึก ไม่เสพงานละเมิด

โดย...อรวรรณ จันทร์ธิวัตร์กุล

กรณีการฟ้องร้องงานลิขสิทธิ์ที่ยังมีต่อเนื่องในปัจจุบัน สะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของงานด้านทรัพย์สินทางปัญญาที่จะเข้ามีบทบาทต่อเศรษฐกิจไทยเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะนโยบายรัฐบาลที่เร่งผลักดันให้ประเทศไทยก้าวเข้าสู่เศรษฐกิจดิจิทัล เพราะนอกจากจะสร้างรายได้และมูลค่าเพิ่มในตัวของสินค้าให้กับเจ้าของสิทธิแล้ว ยังได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย หากมีผู้ใดละเมิดหรือนำไปใช้ในเชิงพาณิชย์โดยไม่ได้ขออนุญาตสามารถฟ้องร้องเรียกค่าเสียหายได้ ไม่เว้นแม้แต่งานเพลงที่จะได้รับการคุ้มครองตามสิทธิในกฎหมายดังกล่าวด้วย

นันทวัลย์ ศกุนตนาค อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา อธิบายว่า งานเพลงที่มีลิขสิทธิ์จะประกอบด้วยเนื้อร้อง ทำนองเพลง เรียบเรียงเสียงประสาน ซึ่งถือเป็นงานอันมีลิขสิทธิ์ที่กฎหมายลิขสิทธิ์จะให้ความคุ้มครองทันทีที่สร้างสรรค์ โดยไม่ต้องจดทะเบียน และเจ้าของลิขสิทธิ์มีสิทธิแต่เพียงผู้เดียวในการกระทำใดๆ แก่งานของตน เช่น ทำซ้ำ ดัดแปลง แก้ไข เนื้อร้อง ทำนองเพลงการนำไปทำดนตรี หรือทำนองเพลงใหม่ (Cover Version) เผยแพร่ต่อสาธารณชน หรือนำเพลงไปร้องบนเวทีคอนเสิร์ต เปิดเพลงในร้านอาหาร สถานบันเทิง อนุญาตให้ผู้อื่นใช้สิทธิ รวมถึงโอนงานอันมีลิขสิทธิ์ทั้งหมดหรือบางส่วนให้กับผู้อื่น
ดังนั้นหากมีผู้อื่นมากระทำการอย่างใดอย่างหนึ่งข้างต้นโดยไม่ได้รับอนุญาตจะเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์

ทั้งนี้ ในการสร้างสรรค์งานเพลงหนึ่งเพลงอาจมีผู้สร้างสรรค์เพียงคนเดียวหรือหลายคนร่วมกันก็ได้ เช่น ก. แต่งเนื้อร้อง ข. แต่งทำนองเพลงและเรียบเรียงเสียงประสาน กรณีนี้ลิขสิทธิ์ในงานเพลงดังกล่าวก็จะมีเจ้าของลิขสิทธิ์ร่วมกัน 2 คน คือ ก. และ ข. ต่อมาหากค่ายเพลง ค. ได้รับอนุญาตให้นำเพลงดังกล่าวมาบันทึกลงแผ่นซีดี ค่ายเพลง ค. ก็จะเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์งานสิ่งบันทึกเสียง (แผ่นซีดีเพลง) เป็นต้น ในกรณีที่มีปัญหาละเมิดลิขสิทธิ์เพลง หรือมีประเด็นข้อพิพาทเรื่องความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์หรือข้อโต้แย้งเกี่ยวกับความเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ เจ้าของลิขสิทธิ์หรือคู่กรณีก็สามารถที่จะนำคดีขึ้นสู่ศาล เพื่อให้ศาลเป็นผู้พิจารณาชี้ขาดเกี่ยวกับประเด็นข้อพิพาทดังกล่าวได้

“กรณีของค่ายเพลงมิวสิคบั๊กส์ ที่ยื่นฟ้องต่อบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ รวมทั้งศิลปินวงลาบานูน ต่อศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศกลาง เพื่อเรียกร้องค่าเสียหายในการละเมิดลิขสิทธิ์เพลงนั้น กรมคงไม่ต้องเข้าไปไกล่เกลี่ย เพราะเรื่องได้เข้าไปสู่ศาลแล้ว ก็ต้องไปดูกันที่สัญญาว่ามีรายละเอียดอย่างไร ซึ่งศาลจะเป็นผู้ตัดสิน” นันทวัลย์ กล่าว

อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่ยังไม่มีการฟ้องร้อง กรมทรัพย์สินทางปัญญาจะมีบทบาทหน้าที่ในการดำเนินการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทด้านทรัพย์สินทางปัญญาที่เกิดขึ้นได้  โดยกรมจะแต่งตั้งคณะผู้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทด้านทรัพย์สินทางปัญญาขึ้นมาเพื่อระงับข้อพิพาท ในกรณีสามารถไกล่เกลี่ยตกลงกันได้ คณะผู้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทและคู่พิพาทจะร่วมกันจัดทำบันทึกข้อตกลง หรือสัญญาประนีประนอมยอมความกัน แต่ในกรณีไม่สามารถไกล่เกลี่ยตกลงกันได้ คณะผู้ไกล่เกลี่ยข้อพิพาทจะเสนอทางเลือกเข้ากระบวนการอนุญาโตตุลาการ หรือนำคดีสู่ศาลต่อไป

นันทวัลย์ กล่าวว่า สิ่งที่เป็นห่วงของการละเมิดงานด้านทรัพย์สินทางปัญญา คือ เรื่องการใช้สินค้าปลอม (ก๊อบปี้) ไม่ว่าจะเป็นเพลง หนัง ที่มีการละเมิดผ่านแผ่นซีดี และเว็บไซต์ที่ไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงการใช้สินค้าที่มีเครื่องหมายการค้าปลอม สิ่งเหล่านี้ส่งผลเสียต่ออุตสาหกรรมของประเทศมากกว่า เป็นประเด็นสำคัญที่กรมกำลังเร่งรณรงค์ให้คนไทย “ไม่ซื้อ ไม่ขาย ไม่ใช้ของปลอม”

“ในการประชุมคณะกรรมการนโยบายทรัพย์สินทางปัญญาแห่งชาติที่มี พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้ให้ความสำคัญต่อการแก้ไขปัญหาการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา โดยให้ปฏิรูปครอบคลุม 4 ด้าน คือ การส่งเสริม คุ้มครอง ปราบปราม และสร้างจิตสำนึก ซึ่งเรื่องการสร้างจิตสำนึกนั้น นายกฯ ได้สั่งการให้กระทรวงศึกษาธิการไปเพิ่มหลักสูตรที่เกี่ยวข้องกับทรัพย์สินทางปัญญาให้เด็กได้เรียนรู้ โดยจะเป็นการปลุกจิตสำนึกให้กับเยาวชนไทยที่จะไม่ใช้ของละเมิด” นันทวัลย์ กล่าว

แม้กฎหมายจะไม่เอาผิดกับผู้ที่ซื้อผลงานละเมิดลิขสิทธิ์ แต่กรมอยากฝากข้อคิดหากผู้บริโภคยังคงให้ความนิยมสินค้าปลอมหรือละเมิดลิขสิทธิ์ ต่อไปในอนาคตจะไม่มีผลงานเพลงที่มีคุณภาพออกสู่สาธารณะ เพราะผู้สร้างสรรค์ไม่มีกำลังใจในการสร้างสรรค์งานที่ดี และมีคุณภาพ กรมจึงถือโอกาสนี้รณรงค์ให้สังคมไทย ไม่ซื้อ ไม่ขาย ไม่ใช้ของปลอม เพื่อตัดวงจรการผลิตและการจำหน่ายสินค้าดังกล่าว และจะส่งผลต่อภาพรวมของระบบเศรษฐกิจของประเทศ เป็นแรงผลักดันหรือเป็นกำลังใจให้ผู้สร้างสรรค์สร้างสรรค์ผลงานที่ดีมีคุณภาพให้กับสังคมต่อไป