ความสำคัญของดัชนีคอร์รัปชั่น

โดย...พิษณุ พรหมจรรยา

เมื่อไม่นานมานี้ Transparency International (TI) ได้ประกาศผลการจัดอันดับดัชนีชี้วัดภาพลักษณ์คอร์รัปชั่น (Corruption Perception Index หรือ CPI) ประจำปี 2558 ออกมา ปรากฏว่า ประเทศไทยอยู่ในอันดับ 76 จากทั้งหมด 168 ประเทศ

อาจดูเหมือนว่าจะดีขึ้นจากปี 2557 ซึ่งอยู่ในอันดับ 85 จากทั้งหมด 175 ประเทศ และปี 2513 ซึ่งอยู่ในอันดับ 102 จากทั้งหมด 177 ประเทศ อย่างไรก็ตาม แม้อันดับของเราจะดีขึ้น แต่ปรากฏว่า คะแนนเฉลี่ยของประเทศไทยสำหรับปี 2558 ยังคงเท่ากับปี 2557 คือ 38 คะแนน จากคะแนนเต็ม 100 ซึ่งดีกว่าเมื่อปี 2556 ที่ได้ 35 คะแนน และปี 2555 ที่ได้ 37 คะแนนเพียงเล็กน้อย

ตลอด 20 ปีที่ผ่านมา คะแนนของเราเตาะแตะอยู่ในระดับ 30 กว่ามาโดยตลอด และยังไม่เคยก้าวข้ามขึ้นไปถึงเลข 4 ได้เลยสักครั้งเดียว ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านของเราหลายๆ ประเทศ เช่น มาเลเซีย (50 คะแนน) และสิงคโปร์ (85 คะแนน) แซงหน้าเราไปไกลแล้ว

แสดงว่าภาพลักษณ์คอร์รัปชั่นของประเทศไทยในทัศนะของหน่วยงานที่ TI ใช้ในการประเมินนั้น ไม่เคยขยับขึ้นจากช่วง 30-38 คะแนน จากคะแนนเต็ม 100 คะแนนเลย ไม่ว่าประเทศไทยจะดำเนินการรณรงค์ต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชั่น ทั้งโดยภาครัฐ ภาคเอกชน องค์กรสาธารณะต่างๆ ตลอดจนสถาบันการศึกษา ฯลฯ อย่างเข้มข้นแค่ไหน

ก่อนอื่นต้องทำความเข้าใจก่อนว่าการจัดทำดัชนี CPI ของประเทศต่างๆ นั้น TI ไม่ได้ทำเอง แต่ใช้ผลการสำรวจความคิดเห็นจากสำนักโพล หน่วยงานวิจัย ตลอดจนสถาบันต่างๆ ในระดับสากล ซึ่งมีทั้งข้อมูลที่มาจากผลสำรวจของภาคธุรกิจ และข้อมูลที่มาจากนักวิเคราะห์ความเสี่ยง หรือผู้เชี่ยวชาญจากองค์กรระหว่างประเทศเป็นผู้ประเมินผลข้อมูล แล้วนำมาหาค่าเฉลี่ย โดยในการประเมินประเทศไทย ปี 2558 ทาง TI ใช้ผลการสำรวจของสำนักโพล 12 แห่ง เช่น IMD, World Economic Forum, Asian Development Bank ฯลฯ

ดร.จุรี วิจิตรวาทการ เลขาธิการมูลนิธิองค์กรเพื่อความโปร่งใสในประเทศไทย (Transparency Thailand) พูดถึงการทำ CPI ว่า กลุ่มบุคคลที่โพลให้ความสำคัญมากที่สุด คือนักธุรกิจ ว่ามีมุมมองและความคิดเห็นเกี่ยวกับการทำธุรกิจในประเทศไทย โดยเฉพาะในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการเรียกรับสินบนอย่างไร

นอกจากนี้ ในการจัดทำดัชนี CPI ยังได้มีการนำประเด็นที่เป็นบริบทเข้ามาร่วมพิจารณาด้วย อย่างเช่น ระบบการเมือง กระบวนการยุติธรรม และความเป็นกลางของศาล เป็นต้น

นั่นหมายความว่าการที่ประเทศไทยจะขยับดัชนีชี้วัดด้านการคอร์รัปชั่นของไทยให้ดีขึ้น ต้องทำในหลายๆ ด้านพร้อมกัน และต้องแสดงให้นักธุรกิจเห็นเป็นรูปธรรมด้วย

ผมมีโอกาสได้คุยกับคุณชัยณรงค์ อินทรมีทรัพย์ กรรมการของคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) เกี่ยวกับ CPI และแนวทางในการปรับปรุงให้คะแนน CPI ของเราดีขึ้น คุณชัยณรงค์ บอกว่า CPI เป็นดัชนีที่มีความสำคัญมาก เพราะมีผลต่อการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (Foreign Direct Investment  หรือ FDI) อาจถือได้ว่าเป็นปัจจัยหลักที่นักลงทุนต่างชาติใช้ในการตัดสินใจลงทุน และน่าจะมีน้ำหนักมากกว่าเรื่องของค่าแรงและสิทธิประโยชน์ต่างๆ ที่บีโอไอเสนอให้เสียอีก

ดังนั้น การที่ CPI ของไทยไม่ดีขึ้นในหลายปีที่ผ่านมา เป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้ FDI ของเราไม่เพิ่มขึ้นด้วย แล้วเราจะทำอย่างไร...มาดูฉบับหน้าครับ