จัดสรรปันส่วนผสม

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

ระบบจัดสรรปันส่วนผสมที่ กรธ.ได้ออกแบบไว้กำหนดให้มีจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งหมด 500 คน ประกอบด้วย สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งจำนวน 350 คน และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มาจากบัญชีรายชื่อของพรรคจำนวน 150 คน ซึ่งเป็นข้อน่าสังเกตประการหนึ่งที่ใช้คำว่ามาจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง

แต่ไม่ได้ใช้คำว่าการเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อ แต่ใช้ว่า “มาจากบัญชีรายชื่อ” เพราะเป็นการกาครั้งเดียว โดยจะมีวิธีการนำเอาคะแนนที่ผู้มีสิทธิออกเสียงได้ลงไปแล้วมาคำนวณตามที่ได้มีการกำหนดไว้ในร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งมีหลักเกณฑ์โดยละเอียดอยู่ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. ...

การนำคะแนนที่ผู้มีสิทธิออกเสียงได้ลงไปมาคำนวณเริ่มด้วย หนึ่ง บรรดาผู้ลงสมัครรับเลือกตั้งของแต่ละพรรคที่ได้คะแนนเสียงมากที่สุดในแต่ละเขตใน 350 เขต จะได้เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (สส.) ของแต่ละเขต สอง นำคะแนนรวมทั้งประเทศที่ทุกพรรคส่งผู้สมัครรับเลือกตั้งแบบบัญชีรายชื่อได้รับจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตหารด้วย 500 สาม นำผลลัพธ์ที่ได้จากขั้นตอนที่สองไปหารคะแนนรวมทั้งประเทศแต่ละพรรคได้รับจากการเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้งทุกเขต จำนวนที่ได้รับให้ถือเป็นจำนวน สส.ที่พรรคจะพึงได้ สี่ นำจำนวน สส.ที่พรรคจะพึงมีได้ลบด้วยจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งเขตเลือกตั้งทั้งหมดที่พรรคนั้นได้รับเลือกตั้งในทุกเขต

ผลลัพธ์คือจำนวน สส.แบบบัญชีรายชื่อที่พรรคนั้นจะได้รับ การจะได้มีสส.แบบบัญชีรายชื่อหรือไม่ขึ้นอยู่กับว่า หากพรรคใดมีผู้ได้รับเลือกตั้งเป็น สส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้งเท่ากับ หรือมากกว่าจำนวน สส.ที่พรรคนั้นจะพึงมี ให้พรรคนั้นมี สส.ตามจำนวนที่ได้รับจากการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้ง โดยไม่มีสิทธิได้รับการจัดสรร สส.แบบบัญชีรายชื่อ โดยนำจำนวนสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อทั้งหมดไปจัดสรรให้แก่พรรคที่มีจำนวน สส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้งน้อยกว่าจำนวน สส.ที่พรรคนั้นจะพึงมี ตามอัตราส่วน แต่ต้องไม่มีผลให้พรรคการเมืองทั้งหมดเหล่านั้นมี สส.แบบบัญชีรายชื่อรวมกันเกิน 150 คน