ดีจริงไหมสัดส่วนผสม

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

ชาวไทยส่วนใหญ่ไม่คุ้นเคยการเลือกตั้งระบบสัดส่วนผสม ยกเว้นผู้ที่เคยอยู่อาศัยในประเทศใช้ระบบนี้ หรือผู้ที่ทำการศึกษาระบบการเลือกตั้งระบบนี้

ระบบสัดส่วนผสม ถูกออกแบบมาเพื่อนำเอาข้อดีของสองระบบมาผนวกกัน ทำให้ข้อเสียของสองระบบเกลี่ยกัน ข้อดีของระบบสัดส่วนผสม คือ การมีสมาชิกสภาผู้แทนที่มาจากสองระบบ คือ ระบบเขต และระบบบัญชีรายชื่อ ด้วยมุมมองที่แตกต่างกัน ผู้แทนที่มาจากระบบเขตจะเป็นผู้ที่ทำงานกับประชาชนในพื้นที่ ความยึดโยงกับประชาชนเป็นรูปแบบการทำงานโดยตรงระดับพื้นที่ ผู้แทนที่มาจากระบบบัญชี
รายชื่อจะเป็นผู้ที่ทำงานกับประชาชนในระดับประเทศ ซึ่งอาจจะไม่ได้เป็นการทำงานโดยตรงในระดับพื้นที่ แต่เป็นการทำงานโดยตรงในส่วนของส่วนกลาง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการทำงานเป็นหลักในเรื่องโดยรวมของประเทศ

การมีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2 แบบดังกล่าว จะทำให้การทำงานของผู้แทนนั้นมีการประสานกันระหว่างเรื่องในพื้นที่กับประเด็นในระดับประเทศ อาศัยความสัมพันธ์กับประชาชนในลักษณะที่แตกต่างกัน แต่ไม่ขัดแย้งกัน หากแต่เป็นส่วนเสริมกัน โดยประชาชนจะได้รับผลบวกจากการที่ผู้แทนของตนมีความเข้าใจต่อตน และความรู้ที่แตกต่างกัน

ส่งผลให้เรื่องระดับพื้นที่ได้รับการดำเนินการในระดับประเทศ และประเด็นระดับประเทศได้รับการพิจารณาจากมุมมองในระดับพื้นที่ นอกจากนั้นพรรคการเมืองที่เป็นที่รวมกันของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทั้งสองแบบ จะเป็นองค์กรที่ทำให้ประชาชนมีทางเลือกของการสะท้อนปัญหา และช่วยกันพัฒนาบ้านเมือง มีส่วนเสริมให้พรรคการเมืองมีความเป็นสถาบัน

เมื่อเป็นเช่นนี้ การออกแบบการเลือกตั้งระบบสัดส่วนผสมทำให้ประชาชนมีโอกาสที่จะเลือกเฟ้นบุคคลที่จะได้เข้ามาทำหน้าที่เป็นผู้แทนของตนตามวัตถุประสงค์ ซึ่งไม่ว่าจะกา 1 ครั้ง 2 ครั้ง หรือ 3 ครั้ง ล้วนเพื่อให้ได้มาซึ่งผู้แทนทั้งสองแบบ แต่จะเฟ้นแตกต่างกันไป

ได้เขียนมาหลายครั้ง ท่านผู้อ่านก็คงจะเห็นแล้วว่าดีถ่ายเดียวคงไม่มี ธรรมดาของโลกนี้ เอาเป็นว่าถ้านำมาใช้แล้วระบบสะท้อนวัตถุประสงค์ได้จริงในทางปฏิบัติก็คงจะเพียงพอ เมื่อออกแบบกันแล้วก็ต้องช่วยกันทำให้มันใช้ได้ ถ้าต้องมีการปรับกันบ้างเพื่อความเหมาะสมก็ต้องทำความเข้าใจกันไป คราวหน้ามาดูการปรับระบบสัดส่วนผสมกันครับ