เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (31)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเอาพระทัยใส่ในโครงการพัฒนาการศึกษาของเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารอย่างใกล้ชิด ทรงพบว่าเด็กและเยาวชนด้อยโอกาสเมื่อมีโอกาสเข้าถึงและได้รับบริการทางการศึกษาที่เหมาะสม และทักษะที่จำเป็นในวิชาภาษาไทย คณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และภาษาอังกฤษเพิ่มขึ้น อัตราการเรียนต่อก็เพิ่มขึ้น อีกทั้งประสิทธิภาพการเรียนการสอนมีคุณภาพและได้มาตรฐาน ก็ได้ช่วยบรรเทาปัญหาการขาดแคลนครูและโรงเรียนในพื้นที่ทุรกันดารและห่างไกลได้อย่างน่าพอใจ

พระองค์ทรงมีพระราชดำรัสว่า “...เรื่องการศึกษา ต้องเน้นคุณภาพและโอกาสในการศึกษา ไม่ใช่จะสอนอย่างไรก็ได้ โดยไม่มีหลักเกณฑ์ เพราะการศึกษาเป็นกระบวนการที่ทำให้คนมีความรู้และมีคุณสมบัติต่างๆ ช่วยให้คนนั้นอยู่รอดในโลกได้ เป็นประโยชน์ต่อตนเอง ครอบครัว และสังคมส่วนรวม เด็กที่ด้อยโอกาสแม้จะมีสาเหตุพื้นฐานของความด้อยโอกาสแตกต่างกัน แต่ก็ถือว่าทุกคนมีสิทธิขั้นพื้นฐานเท่าเทียมกัน หากได้รับโอกาสทางการศึกษาจะช่วยได้มาก เราช่วยเหลือเด็กที่อยู่ในถิ่นทุรกันดารเด็กในส่วนที่ไม่มีบริการทางการศึกษาเด็กกำพร้า เด็กที่ร่างกายบกพร่อง พิการแม้แต่พิการทางสมอง ลูกผู้ลี้ภัย และผู้ใหญ่ที่เป็นผู้ต้องขังหรือผู้ต้องโทษ เราพยายามที่จะทำให้เกิดโอกาสในการศึกษา...”

ในปี 2545 พระองค์จึงมีพระราชดำริให้จัดการศึกษาขั้นพื้นฐานในพื้นที่ถิ่นทุรกันดาร ตามแนวตะเข็บชายแดนไทย-เมียนมา 5 อำเภอ ใน จ.ตาก ได้แก่ อ.ท่าสองยาง อ.แม่ระมาด อ.แม่สอด อ.พบพระ และ อ.อุ้มผาง ซึ่งประชาชนส่วนใหญ่เป็นชาวไทยภูเขาเผ่ากะเหรี่ยง ทั้งนี้เพื่อให้เด็ก เยาวชน และประชาชนในพื้นที่ดังกล่าว มีคุณภาพชีวิตที่ดี มีโอกาสทางการศึกษาเช่นเดียวกับเด็กและเยาวชนในพื้นที่อื่นๆ

การดำเนินการพัฒนาการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานระยะแรก เริ่มโดยมีการดำเนินกิจกรรมต่างๆ เช่น การก่อสร้างและพัฒนาอาคารเรียนพร้อมระบบน้ำ การก่อสร้างหอพักนักเรียน บ้านพักครู การจัดจ้างครูอัตราจ้าง การอบรมพัฒนาครู การสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์การศึกษา การพัฒนาห้องสมุด การส่งเสริมสุขภาพอนามัย การเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน ต่อมาพบว่าบางพื้นที่ยังไม่มีการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน และอยู่ห่างไกลจากสถานศึกษาต่างๆ สำนักงานโครงการสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ จึงได้ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจัดประชุมสัมมนาการจัดการศึกษาในพื้นที่ จ.ตาก เพื่อกำหนดหมู่บ้านเป้าหมายสำหรับจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานระยะที่ 2 เพิ่มเติม และพัฒนาโรงเรียนในโครงการที่มีอยู่เดิม เพื่อให้สามารถรองรับและจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานได้อย่างครอบคลุมและทั่วถึง ทั้งนี้ มีพื้นที่สำหรับพัฒนาจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน 2 แห่ง คือ โรงเรียนและห้องเรียนสาขาบ้านแม่ระเมิง ต.แม่สอง อ.ท่าสองยาง และโรงเรียนใน อ.อุ้มผาง เพื่อให้เด็กได้มีโอกาสศึกษาต่อมากขึ้น และสามารถจัดสิ่งอำนวยความสะดวกได้พอเพียงสำหรับจัดการเรียนการสอน

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ มีพระราชประสงค์ที่จะส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารได้รับโอกาสเท่าเทียมกัน อีกทั้งพัฒนาเด็กเหล่านี้ให้พร้อมที่จะรับการเปลี่ยนแปลง สามารถแข่งขันและดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างมีคุณภาพเช่นเดียวกับเด็กในที่อื่นๆ จึงพระราชทานพระราชานุเคราะห์ให้นักเรียนเหล่านั้นได้มีโอกาสศึกษาต่อตามระดับสติปัญญา และความเหมาะสม