สิ่งท้าทายในปี 2559 (2)

รัฐบาลคงทราบแล้วว่า ในปี 2559 รัฐบาลจะต้องเผชิญกับสิ่งท้าทายและความเสี่ยงอะไรบ้าง สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) คงได้สรุปนำเรียนไปแล้ว ไม่ว่าจะเป็นสิ่งท้าทายทางด้านการเมือง ความมั่นคง เศรษฐกิจ สังคมวัฒนธรรมและการทหาร รัฐบาลคงเตรียมพร้อมที่จะรับสถานการณ์และ “จัดลำดับความสำคัญเร่งด่วน” ในการบริหารจัดการปัญหาไว้เรียบร้อยแล้ว เราลองมาคาดการณ์ดูว่าในปี 2559 รัฐบาลจะเผชิญกับสิ่งท้าทายอะไรบ้าง

ด้านการเมือง ประเด็นรัฐธรรมนูญ คงเป็นปัจจัยสำคัญกำหนดความเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2559 โดยจะมีการทำประชามติประมาณเดือน ส.ค. 2559 หากผ่านคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ก็เดินหน้าร่างกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญและกฎหมายลูก ซึ่งใช้เวลา 6 เดือน ส่งให้สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) พิจารณาผ่าน จากนั้นคณะกรรมการการเลือกตั้งภายใต้กฎหมายเลือกตั้งใหม่มีเวลาเตรียมตัว 4 เดือนในการเลือกตั้งซึ่งจะเกิดขึ้นประมาณต้นปี 2560 ในช่วงนี้พรรคการเมืองใหญ่จะต่อต้านรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ที่เกรงว่าจะส่งผลกระทบต่อการยึดครองอำนาจเบ็ดเสร็จของตนเช่นในอดีต ขณะเดียวกันคดีทุจริตจำนำข้าวกำลังงวดเข้ามาเช่นเดียวกับแกนนำในคดีก่อการร้ายเมื่อปี 2553 ที่กฎหมายกำลังเดินหน้า เพราะฉะนั้นอีกฝ่ายต้องดิ้นเต็มที่ด้วยการสะกิดสะเกาและขยายแผลต่อรัฐบาล เช่น กรณีอุทยานราชภักดิ์ ประเด็นประชาธิปไตยและการเลือกตั้ง

รัฐบาลมีปัญหาเฉพาะหน้าที่ต้องเร่งแก้ไขต่อเนื่องจากปีก่อนเพื่อลดความเสียหายที่จะเกิดขึ้นกับสถานะและภาพลักษณ์ของประเทศ โดยเฉพาะปัญหาการประมงผิดกฎหมาย (ไอยูยู) ที่ถูกสหภาพยุโรปกดดัน ซึ่งในช่วงที่ผ่านมารัฐบาลประสบความสำเร็จระดับหนึ่งในการแก้ปัญหาที่สะสมหมักหมมมานาน เช่นเดียวกับความปลอดภัยทางการบินพลเรือน ที่ถูกองค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ไอซีเอโอ) เข้ามาตรวจสอบให้เข้ามาตรฐานสากล เป็นปัญหาที่หมักหมมสะสมมานาน และดูเหมือนว่าการแก้ไขไม่มีความคืบหน้าที่น่าพอใจนัก ปัญหาการค้ามนุษย์ซึ่งรัฐบาลสามารถดำเนินการป้องกันและปราบปรามได้ก้าวหน้าไปมากพอสมควร แม้ว่าไทยเป็นเพียงประเทศทางผ่านก็ตาม อย่างไรก็ดี แรงกดดันจากต่างประเทศน่าจะน้อยลง เพราะทั้งสหรัฐและสหภาพยุโรปก็มีปัญหาของตนเอง สหภาพยุโรปมีท่าทีเข้าใจไทยได้ดีกว่า อีกทั้งการแสดงบทบาทผู้นำกลุ่ม 77 น่าจะทำให้สถานะของไทยในต่างประเทศดีขึ้น

ด้านความมั่นคง รัฐบาลต้องระแวดระวังเรื่องภัยจากการก่อการร้ายระหว่างประเทศ เพราะเวลานี้มีการขัดแย้งรุนแรงระหว่างซาอุดิอาระเบียและอิหร่าน ซึ่งแต่ละฝ่ายต่างก็มีกลุ่มก่อการร้ายอยู่ในมือ รวมทั้งการเคลื่อนไหวของกลุ่มไอเอสในอาเซียน โดยเฉพาะในอินโดนีเซียและมาเลเซีย ไม่มีอะไรเป็นหลักประกันได้ว่าไทยจะปลอดภัยร้อยเปอร์เซ็นต์จากไอเอส ในเมื่อในปี 2558 ไทยก็เจอการก่อการร้ายจากกลุ่มอุยกูร์มาแล้ว เช่นเดียวกับขบวนการอาชญากรรมข้ามชาติสัญชาติต่างๆ เข้ามาใช้ไทยเป็นฐานเคลื่อนไหว ไทยต้องเข้มงวดเรื่องการเข้าเมืองมากขึ้น

ด้านเศรษฐกิจ ต้องยอมรับว่าเศรษฐกิจไทยปี 2559 ยังมีปัญหาแม้รัฐบาลจะพยายามกระตุ้นด้วยมาตรการต่างๆ ฝ่ายตรงข้ามก็พยายามใช้ประเด็นนี้ในการเคลื่อนไหวโจมตีรัฐบาลอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ดี ปัญหาหนักที่เผชิญหน้ารัฐบาลในปี 2559 ด้านเศรษฐกิจคือ ภาวะภัยแล้ง ที่รุนแรงมากกว่าปีที่ผ่านมา ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อเกษตรกรโดยตรง ปัญหาภัยแล้งน่าจะเป็นเรื่องใหญ่ที่สุดในปี 2559 ที่รัฐบาลต้องทุ่มเทความพยายามช่วยเหลือประชาชนอย่างเต็มที่ ยกเว้นว่ามีฝนตกมาเกินคาด อีกปัญหาเผชิญหน้ารัฐบาลคือ ราคาผลผลิตทางเกษตรตกต่ำโดยเฉพาะยาง ข้าว ที่จะถูกฝ่ายตรงข้ามเข้ามาใช้เป็นประเด็นการเมือง แต่สิ่งที่พอจะเข้ามาชดเชยรายได้จากการส่งออกที่หายไปคือ รายได้จากการท่องเที่ยวที่น่าจะเพิ่มขึ้นตามเป้าหมาย ขณะที่เศรษฐกิจยังได้ประโยชน์จากราคาน้ำมันที่คาดว่าจะลดลงอย่างต่อเนื่อง

ด้านสังคมวัฒนธรรม จุดเด่นของรัฐบาลคือ การป้องกันและปราบปรามคอร์รัปชั่น ซึ่งเป็นปัญหาร้ายแรงที่สุดของประเทศที่สะสมหมักหมมกันมาหลายทศวรรษ ในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา การทุจริตคอร์รัปชั่นในไทยสูงขึ้นในอัตราเร่ง รัฐบาลชุดนี้ยังไม่มีข้อเสียหายด้านนี้ ภาครัฐและเอกชนร่วมมือกันเต็มที่ ดังนั้นรัฐบาลต้องรักษาจุดเด่นนี้ไว้ รัฐบาลยังมีจุดแข็งในเรื่องการจัดระเบียบสังคม การกำจัดผู้มีอิทธิพล ยาเสพติด แต่ปัญหาเผชิญหน้ารัฐบาลด้านสังคม คือ ความแตกแยกของชาวไทยพุทธเกี่ยวกับการแต่งตั้งพระสังฆราชองค์ใหม่ ไม่ว่าจะแต่งตั้งได้หรือไม่ แต่จะเป็นประเด็นขัดแย้งต่อเนื่องซึ่งจะนำไปสู่ปัญหาอื่นเรื่องการถูกกฎหมายกับความชอบธรรม การยอมรับของสังคม

ด้านการทหาร สถานการณ์ชายแดนกับประเทศเพื่อนบ้านยังไม่มีสิ่งบอกเหตุว่าจะมีความรุนแรงนอกจากอาชญากรรมข้ามแดน แต่รัฐบาลยังเผชิญกับปัญหาก่อการร้ายและความรุนแรงใน จ.ปัตตานี ยะลา นราธิวาส และบางส่วนของจ.สงขลา แม้สถิติจะดีขึ้นในทางที่เป็นประโยชน์กับภาครัฐ แต่ความรุนแรงยังมีอยู่อย่างต่อเนื่องและมีแนวโน้มจะดำรงอยู่ ไม่มีหลักประกันว่าการพูดคุยเพื่อสันติสุขในปี 2559 จะทำให้ความรุนแรงลดลง เนื่องจากเป็นปัญหาทั้งการแบ่งแยกดินแดน ยาเสพติด สินค้าเถื่อน ที่เกี่ยวข้องกับผู้มีอิทธิพลทางการเมือง เพียงแต่ระวังอย่าให้กลุ่มหัวรุนแรงจากภายนอกและกลุ่มไอเอสแทรกเข้ามาได้

ภาพใหญ่ๆ ที่พอมองเห็นซึ่งจะเป็นอุปสรรคและท้าทายความสามารถของรัฐบาลในปี 2559 น่าจะอยู่ในกรอบนี้ แต่อาจมีสิ่งที่เราคาดไม่ถึงเกิดขึ้นได้ หากสถานการณ์เปลี่ยนไป ฝ่ายความมั่นคงต้องตั้งวงมาประเมินกันใหม่ ชาวต่างชาติหลายคนบอกว่า การประเมินสิ่งท้าทายในไทยเป็นเรื่องยาก เพราะไทยมีตัวแปรมากมาย โดยเฉพาะคำว่า “ถ้า” ถ้าเป็นอย่างนี้จะก่อให้เกิดผลแบบหนึ่ง ถ้าเป็นอย่างนั้นจะเกิดผลอีกแบบ โดยเฉพาะสิ่งที่คาดไม่ถึง ที่อาจก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในประเทศ