ปฏิรูปราคาพลังงาน หาคนแข่งปตท.

คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) ที่มี พล.อ.อนันตพร กาญจนรัตน์ รมว.พลังงาน กำลังเดินหน้าปฏิรูปโครงสร้างราคาพลังงานในประเทศอย่างเต็มที่ เมื่อมีการประกาศลอยตัวราคาเอ็นจีวีแบบมีการควบคุมเพดานราคาขายปลีกไว้ไม่ให้เกิน 13.50 บาท/กิโลกรัม แต่หากราคาลดลงให้ปรับราคาขายปลีกลงตามต้นทุน ซึ่งทำให้รถที่ติดก๊าซเอ็นจีวีมีภาระที่ลดลง

ทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)  ชี้แจงว่า การปล่อยลอยตัวราคาเอ็นจีวีครั้งนี้เป็นลักษณะของการกึ่งลอยตัวราคา เนื่องจากยังมีเงื่อนไขในการกำหนดเพดานราคาขายปลีกไม่ให้สูงเกินระดับ 13.50 บาท/กก. ดังนั้นผู้ใช้รถเอ็นจีวีจะไม่ได้รับผลกระทบใดๆ ต่อนโยบายดังกล่าวในช่วง 6 เดือนจากนี้ไป เนื่องจากทิศทางราคาเอ็นจีวีที่สะท้อนตามราคาน้ำมันตลาดโลกจะอยู่ในช่วงขาลง

ขณะที่รถโดยสารสาธารณะจะยังได้รับการอุดหนุนราคาใช้ในราคาเดิมที่ 10 บาท/กก. แต่ในระยะยาวผู้ใช้เอ็นจีวีจำเป็นต้องรับความเสี่ยงกับการขึ้นลงของราคาเช่นเดียวกับผู้ใช้ราคาน้ำมัน เพราะราคาหลังจากนั้นไปจะสะท้อนตามต้นทุนจริงมากขึ้น เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมกับทุกฝ่าย

ที่ผ่านมารัฐบาลได้ใช้บริษัท ปตท. เข้ามาอุดหนุนราคาเอ็นจีวี ล่าสุดปี 2558 ปตท.มีภาระการขาดทุนจากการอุดหนุนเอ็นจีวีลดลงเหลือราว 1.1 หมื่นล้านบาท โดยมีการประเมินว่าราคาเอ็นจีวีจะลดลงราว 1-1.50 บาท/กิโลกรัม ในช่วงกลางปีถึงปลายปีนี้

ขณะเดียวกัน กบง.มีมติเสรีการนำเข้าแอลพีจี โดยเปิดให้มีผู้นำเข้ารายใหม่เข้ามาแข่งกับ บริษัท ปตท. เพื่อให้เกิดการแข่งขันกันมากขึ้น ซึ่งปัจจุบันการกำหนดราคาต้นทุนการจัดหาแอลพีจีของโรงกลั่นกำหนดสูตรราคาอ้างอิงจากราคาแอลพีจีตลาดโลก (ซีพี) ลบ 20 เหรียญสหรัฐ/ตัน ส่วนราคานำเข้าจะเป็นราคาซีพีบวก 85 เหรียญสหรัฐ/ตัน ซึ่งไม่อ้างอิงกลไกตามตลาด แต่ถูกกำหนดขึ้นโดยรัฐ จึงทำให้ราคาตั้งต้นและค่าใช้จ่ายไม่สอดคล้องกับต้นทุนการผลิตและจัดหาที่แท้จริง ทำให้ไม่มีการแข่งขันในระบบค้าแอลพีจี

โดยมอบหมายให้ สนพ.ไปศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมใน 4 ขั้นตอน คือ 1.ยกเลิกมาตรการต่างๆ ที่ไม่เอื้อต่อการให้ผู้ค้าก๊าซรายอื่นที่ไม่ใช่ ปตท.นำเข้า เช่น มาตรการเร่งรัดการจ่ายเงินชดเชยการนำเข้าที่ล่าช้าถึง 70-90 วัน และให้ ปตท.เปิดให้บริการโครงสร้างพื้นฐานแอลพีจี เช่น ท่าเรือนำเข้า คลัง แก่ผู้นำเข้ารายอื่น โดย ปตท.ยังสามารถกำหนดให้มีค่าบริการและกฎระเบียบการใช้คลังที่เหมาะสม เป็นธรรม และให้มีการยกเลิกการชดเชยค่าขนส่งแอลพีจีไปยังคลังภูมิภาค

2.เปิดให้มีเอกชนรายอื่นสามารถนำเข้าแอลพีจีได้ แต่ยังกำกับราคานำเข้าที่ไม่เกินราคาซีพีบวก 85 เหรียญสหรัฐ/ตัน มีการแบ่งปริมาณนำเข้าของ ปตท.บางส่วน ไปให้ผู้ประกอบการรายอื่นด้วยระบบโควตา และให้สามารถนำเข้าได้มากกว่าโควตาที่ได้รับตามที่กรมธุรกิจพลังงานจะเห็นสมควรและกำหนด แต่หากไม่มีผู้ค้ามาตรา 7 รายใดยื่นความประสงค์ที่จะนำเข้าก๊าซแอลพีจี แสดงว่าราคานำเข้าซีพีบวก 85 เหรียญสหรัฐ/ตัน เป็นราคาที่ต่ำที่สุด ดังนั้นการนำเข้าจะต้องเป็นบทบาทของ ปตท.ที่จะต้องนำเข้าในราคาดังกล่าว

3.เปิดส่วนแบ่งปริมาณนำเข้า แต่มีการทบทวนสูตรราคานำเข้าจากเดิมใช้ราคาซีพีบวก 85 เหรียญสหรัฐ/ตัน เพื่อให้สะท้อนต้นทุนการขนส่ง (ค่าเรือ) ซึ่งปรับตามตลาดโลก เพื่อจูงใจให้มีผู้นำเข้ารายอื่น

4.เปิดให้มีการประมูลการนำเข้า แอลพีจี เมื่อปริมาณโควตาของผู้ประกอบการทุกรายรวมกันมากกว่าปริมาณที่ต้องนำเข้าให้ใช้วิธีการประมูล โดยให้กรมธุรกิจพลังงานเปิดประมูลการนำเข้า และให้สิทธินำเข้าแก่ราคาต่ำสุดที่น้อยกว่าราคาซีพีบวก 85 เหรียญสหรัฐ/ตัน

อย่างไรก็ตาม การดำเนินการตามแผนดังกล่าวจะเปิดโอกาสให้มีผู้นำเข้าแอลพีจีมากกว่า 1 ราย ก่อนเปิดเสรีเต็มรูปแบบใน 1 ปี เพื่อให้ผู้ค้าก๊าซทั้งจากกลุ่มโรงกลั่นและนำเข้ามีเวลาเตรียมตัว

ประเสริฐ สินสุขประเสริฐ รองผู้อำนวยการ สนพ. กล่าวว่า ตอนนี้มีเอกชนอย่างน้อย 1 รายที่สนใจจะเป็นผู้นำเข้าแอลพีจี มีความพร้อมในเรื่องคลังและท่าเรือแล้ว หลังจากนี้จะต้องมีการหารือเพิ่มเติมถึงแนวทางการดำเนินการในแต่ละขั้นตอน ว่าจะสามารถดำเนินการได้เพียงใด

นอกจากนี้ ที่ประชุม กบง.ยังมีมติปรับเพิ่มอัตราเงินนำส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงของน้ำมันกลุ่มเบนซิน แก๊สโซฮอล์ และดีเซล 60 สต./ลิตร ยกเว้นแก๊สโซฮอล์ อี20 และแก๊สโซฮอล์ อี85 ซึ่งจะไม่มีผลต่อราคาขายปลีกน้ำมัน แต่จะทำให้ฐานะกองทุนน้ำมันฯ มีเงินไหลออกจากเดือนละ 300 ล้านบาท เป็นเงินไหลเข้าเดือนละ 1,152 ล้านบาท โดยปัจจุบันกองทุนน้ำมันฯ มีฐานะสุทธิ 42,225 ล้านบาท