มาตรฐานสื่อ

วันนี้ขอเว้นเรื่องเศรษฐกิจ-การเมืองโลกหนักๆ มาจับประเด็นใกล้ตัวคนไทยที่กำลังร้อนกันสักนิดค่ะ

เพราะเป็นสื่อเหมือนกัน เลยรู้สึกหน้าชาและสะท้อนใจไม่น้อยที่เห็นสื่อถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนัก กรณีการรายงานข่าวงานศพ คุณปอ-ทฤษฎี สหวงษ์ ที่มีทั้งการเบียดเสียดไปแย่งกันถ่ายภาพจนผ้าคลุมศพถึงกับเปิด หรือการไปรุมถามภรรยาและคนใกล้ชิดทั้งที่พวกเขากำลังเศร้าโศก และควรได้รับความเป็นส่วนตัว

จากเดิมที่สื่อถูกเรียกร้องให้มีการปฏิรูปในหลายเรื่องอยู่แล้ว สังคมจึงหันมาเร่งกดดันหนักขึ้น โดยเฉพาะสื่อบันเทิงที่มีกรณีเกิดขึ้นบ่อย และเพิ่งจะมีกรณีฉายาสิ้นปี 2015 ไปหมาดๆ เพื่อยกมาตรฐานสื่อไทยให้เป็นสากล

ที่จริงแล้ว ถ้าจะพูดถึงความเป็น “สากล” ของสื่อก็ค่อนข้างจะลำบากสักหน่อยค่ะ

แน่อนว่าการไม่ลงภาพศพและภาพของเด็ก คือ หลักการพื้นฐานที่เป็นสากลทั่วโลกยอมรับกันจริงๆ มีเพียงบ้านเราและอาจจะมีเพียงสื่อเล็กๆ ในประเทศด้อยพัฒนาบางแห่งที่ยังฝืนทำ ไม่สนเรื่องจริยธรรม มนุษยธรรม หรือหลักการหน้าไหนทั้งสิ้น ตราบใดที่ยังมีคนซื้อมีคนดูก็พอ

แต่ถ้าจะถามเรื่องความเป็นสากลในด้านอื่นๆ อันนี้ตอบยากค่ะ เพราะแต่ละประเทศก็มีลักษณะเฉพาะตัว เช่น ฝรั่งเศส ที่สื่อมีสิทธิในการวิพากษ์วิจารณ์สูงมาก แต่เขาก็มีกฎหมายที่ปกป้องความเป็นส่วนตัวสูงมากด้วยเช่นกัน

ส่วนที่อังกฤษ ก็เป็นที่ขึ้นชื่อลือชาว่าบรรดาหนังสือพิมพ์ “แท็บลอยด์” นั้น แสบขนาดไหน แม้จะไม่ลงภาพศพหรือรูปเด็ก แต่ข่าวเน้นขายความหวือหวาเป็นหลัก หลายครั้งถึงขั้นตอกไข่ใส่สี ใครที่ถูกลงข่าวเสียหายและไม่ยอมอยู่เฉยก็ไปฟ้องร้องเอาเอง

กรณีตัวอย่างที่เลวร้ายที่สุดของสื่อนอกในช่วงไม่กี่ปีมานี้ เห็นจะเป็นกรณีที่แท็บลอยด์ขายดี นิวส์ ออฟ เดอะ เวิลด์ ของเจ้าพ่อสื่อ รูเพิร์ต เมอร์ด็อก ใช้วิธีดักฟังโทรศัพท์เพื่อให้ได้ข่าวมา

งานนี้ไม่เพียงถูกสังคมรุมประณามเท่านั้น แต่ถึงขั้นต้องปิดหนังสือพิมพ์ที่มีอายุยืนยาวถึง 168 ปีกันเลยทีเดียว เพราะนี่เป็นทั้งการผิดจริยธรรมขั้นร้ายแรง และยังเป็นการผิดกฎหมายในคดีอาญาด้วย เมื่อบวกกับหลายๆ เรื่องที่ผ่านมาซึ่งยาวเป็นหางว่าว เช่น การจ้างคนให้ทำทีวางแผนลักพาตัว วิกตอเรีย เบคแฮม จึงทำให้โดนสังคมจวกหนัก สื่อไม่ลงโฆษณา ต้องขึ้นศาลคดีอาญา และสุดท้ายต้องปิดหนังสือพิมพ์

แต่ทั้งนี้ทั้งนั้นต้องขอย้ำอย่างหนึ่งว่า สื่อเเป็นตัวสะท้อนสังคมอย่างหนึ่ง สังคมเป็นอย่างไร สื่อก็เป็นเช่นนั้น เพราะสื่อต้องอาศัยเงินของคนที่มาซื้อหนังสือพิมพ์ และถ้ากระแสตอบรับไม่ดี ขายไม่ออก บริษัทห้างร้านก็จะไม่ซื้อโฆษณา แต่ถ้าสังคมไม่หือไม่อือก็จบกัน

ถือเป็นกลไกการกำกับดูแลและลงโทษจากสังคม ซึ่งได้ผลมากกว่าสมาคมวิชาชีพสื่อทั้งหลายแหล่ที่ทำอะไรไม่ได้ค่ะ