แนะคนกรุงลดใช้น้ำกลางคืน "กทม." เร่งคุมประปาไม่ให้เค็ม

โดย...ทีมข่าวในประเทศโพสต์ทูเดย์

หลังจากกรมทรัพยากรน้ำออกมาระบุถึงสถานการณ์ภัยแล้งในปีนี้ ว่า อาจจะร้ายแรงจนส่งผลกระทบต่อ 928 อำเภอทั่วประเทศ ในจำนวนนั้นจะขาดแคลนน้ำทั้งสิ้น 548 อำเภอ คิดเป็น 59% กินเวลาไปจนถึงสิ้นเดือน พ.ค.

การรับมือสถานการณ์ดังกล่าว สุพจน์ โตวิจักษณ์ชัยกุล อธิบดีกรมทรัพยากรน้ำ กล่าวว่า แผนการแก้ปัญหาที่วางไว้จะเน้นน้ำอุปโภคบริโภคและน้ำเพื่อรักษาระบบนิเวศ และจะมีการกำหนดมาตรการระบายน้ำ ขณะเดียวกันต้องมีการเจาะน้ำบาดาลและมีการทอยน้ำเพิ่มเติม

ในระยะยาว สิ่งสำคัญคือการเติมน้ำในเขื่อนในพื้นที่ที่มีศักยภาพ โดยผันน้ำจากทั้งในและต่างประเทศ โดยในส่วนเขื่อนภูมิพลยังมีพื้นที่ว่างสามารถรองรับน้ำได้อีก 4,000 ล้าน ลบ.ม. การรับมือ ในส่วนของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จะใช้น้ำในลุ่มน้ำห้วยหลวงซึ่งติดกับแม่น้ำโขง ด้านพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล ซึ่งยังมีการใช้น้ำในปริมาณสูง การประปานครหลวงใช้น้ำมากถึง 6 ล้าน ลบ.ม./วัน แบ่งเป็นการใช้น้ำของส่วนราชการ 19% ภาคอุตสาหกรรม 32% และครัวเรือน 49% หากภาคครัวเรือนสามารถช่วยกันประหยัดน้ำส่วนนี้ได้ก็สามารถลดการใช้น้ำได้

สุจริต คูณธนกุลวงศ์ หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ระบุว่า ปีนี้ฤดูร้อนจะทำให้มหาสมุทรแปซิฟิกมีอุณหภูมิสูงขึ้นจากปกติในรอบ 50 ปี

ทั้งนี้ รัฐบาลควรเร่งส่งเสริมให้เกษตรกรสามารถปรับตัวได้ เช่น ผลักดันให้เกิดโครงสร้างการเพาะปลูกที่เหมาะสมในแต่ละพื้นที่ สนับสนุนให้เรียนรู้วิธีเพาะปลูกพืชชนิดต่างๆ ที่เหมาะสมกับสภาพภูมิอากาศในแต่ละช่วงจังหวะ มีแผนแม่บทจัดการทรัพยากรน้ำอย่างเป็นระบบ

สุจริต ระบุว่า จุดที่รัฐต้องระวัง คือ หลังจากที่มีการปล่อยให้สูบน้ำ จะมีเกษตรกรฝืนทำนาปรังเพิ่มขึ้นจากที่สำรวจไว้ว่า ถ้าไม่ขยายเกิน 1.7 ล้านไร่ แผนจัดการน้ำที่มีก็อาจจะรับมือกับปัญหาได้ ปีนี้รัฐบาลรู้ล่วงหน้าอยู่แล้วว่า น้ำในเขื่อนต่างๆ น้อยกว่าปกติ จะมีภาพของการแย่งน้ำในบางพื้นที่อย่างที่เคยพบเห็นในครั้งก่อนๆ อีกหรือไม่ และเมื่อทำนาไม่ได้จะต้องเร่งหามาตรการอื่นชดเชย ส่งเสริมให้ปลูกพืชใช้น้ำน้อย ให้ทันปัญหา กระทบกับความเป็นอยู่ของเกษตรกรน้อยที่สุด ขึ้นอยู่กับการควบคุมให้เป็นไปตามแผนการจัดการน้ำ และถ้าทำไม่ได้ หรือไม่เป็นไปตามเป้า ก็จะกระทบกับการใช้น้ำประปาในเมืองตามไปด้วย

หัวหน้าภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ จุฬาฯ กล่าวอีกว่า มาตรการระยะถัดไปหลังจากจำกัดพื้นที่การเพาะปลูก สิ่งที่รัฐควรจะนำมาใช้ คือ การควบคุมการใช้น้ำประปา ด้วยการเปิด-ปิดการให้บริการในบางพื้นที่เป็นเวลา และน่าจะเริ่มตั้งแต่ช่วงเดือน ก.พ.นี้เป็นต้นไป

“ต่อไปตอนกลางคืนพื้นที่กรุงเทพฯ ต้องลดการใช้ ลดแรงดันน้ำ ทุกฝ่ายต้องช่วยกันลดปริมาณการใช้ไปจนถึงเดือน พ.ค.ให้ได้ตอนนี้ เรามีน้ำอยู่ประมาณ 3,700 ล้าน ลบ.ม. หากมาตรการประหยัดได้ผล จะประหยัดน้ำได้ 500 ล้าน ลบ.ม. ก็จะบรรเทาวิกฤตลงได้” สุจริต กล่าว

จิรพล สินธุนาวา อาจารย์ประจำคณะสิ่งแวดล้อมและทรัพยากร มหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวว่า ค่อนข้างจะชัดเจนแล้วว่าภัยแล้งในปีนี้จะร้ายแรงกว่าปีก่อนๆ และจะกระทบกับหลายครัวเรือน การขาดแคลนน้ำอาจจะลุกลามมาถึงกระทั่งในพื้นที่กรุงเทพฯ และปริมณฑล แต่สิ่งที่รัฐควรทำนอกจากรณรงค์ให้ประหยัดน้ำแล้ว คือ แนะนำให้แต่ละครัวเรือนมีปริมาณน้ำสำรองไว้ใช้ แทนที่จะใช้มาตรการลดภาษีฟุ่มเฟือย เพราะบ้านยุคใหม่ไม่มีโอ่งสำรองน้ำขนาดใหญ่ไว้ใช้เหมือนบ้านในอดีต

“รัฐบาลน่ากำหนดให้บ้านไหนซื้อถังน้ำสำรองขนาดไม่เกิน 2,000 ลิตร ก็นำใบเสร็จไปลดภาษีได้ หรืออะไรที่เป็นรูปธรรมให้เกิดความตระหนักเรื่องนี้ มากกว่ามาตรการที่กล่าวมา จะทำให้ประชาชนไม่ต้องรอเพียงความช่วยเหลือจากรัฐ และตอนนี้บางพื้นที่ก็เริ่มแย่งน้ำกันแล้ว และกระทบถึงระดับครัวเรือนจนลามมาถึงกรุงเทพฯ เรื่องนี้รัฐไม่ควรจะประมาท แต่อย่าสร้างความตื่นตระหนกจนแย่งน้ำกัน” จิรพล กล่าว

พ.ต.อ.เทวานุวัฒน์ อนิรุทธเทวา รองผู้อำนวยการสำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กรุงเทพ มหานคร (กทม.) กล่าวว่า มีการประเมินว่ามีพื้นที่ภาคการเกษตรได้รับผลกระทบจากภัยแล้งในปี 2559 ใน 26 เขตในกรุงเทพฯ มีพื้นที่ได้รับความเสียหาย 1.01 แสนไร่ มีครัวเรือนได้รับผลกระทบ 10,295 ครัวเรือน ซึ่งกรุงเทพฯ เป็นพื้นที่ปลายน้ำ ภัยอย่างแรกที่จะได้รับ คือ ผลกระทบจะมาจากปัญหาน้ำเค็มหนุนสูง แต่ก็จะทำหน้าที่ควบคุมปริมาณน้ำเค็มไม่ให้เกินค่าเฉลี่ยในการผลิตน้ำประปาและน้ำเพื่อการเกษตร

สำหรับพื้นที่ 3 เขต ที่ได้รับผลกระทบจากภัยแล้ง ประกอบด้วย 1.คลองสามวา 2.สวนหลวง 3.หนองจอก แต่สำนักสิ่งแวดล้อมและสำนักงานเขตได้เตรียมรถบรรทุกน้ำโดยขอการสนับสนุนน้ำจากการประปานครหลวงแล้ว นอกจากนี้ยังได้เตรียมความพร้อมในเรื่องต้นทุนน้ำสำรองเพื่อนำมาใช้ช่วยเหลือในภาคการเกษตร อย่างไรก็ตามคาดว่า สถานการณ์ต่างๆ จะบรรเทาในเดือน พ.ค.ซึ่งกรมอุตุนิยมวิทยาคาดการณ์ว่าจะมีฝนตกลงมาตามเวลา