วงการสงฆ์ กำลังเสื่อมถอย

สุลักษณ์ ศิวรักษ์ ระบุว่า ปัจจุบันทุกศาสนาทั่วโลก กำลังเผชิญหน้ากับช่วงเวลาความเสื่อมศรัทธา เพราะคนยุคใหม่หันไปเชื่อมั่นในโลกบริโภคนิยมมากกว่าค้นหาวิถีของจิตวิญญาณ เพราะเป็นเรื่องที่ยากจะพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ ขณะที่ศาสนาพุทธในประเทศไทยนอกจากจะหนีวิถีดังกล่าวไปไม่พ้นแล้ว ระบบกลไกการกำกับดูแล ทะนุบำรุง ที่มีช่องโหว่มากมาย ก็ยิ่งเป็นเสมือนปัจจัยซ้ำเติมวงการพระพุทธศาสนาและวงการสงฆ์

“ตอนนี้แทบทั่วโลกนับถือศาสนาใหม่ คือ ศาสนาทุนนิยม บูชาวัตถุ ชาวพุทธก็เห็นพระพุทธศาสนาเป็นเหมือนของเล่น วัดต่างๆ หลายแห่ง สอนให้คนนับถือ ชูชก ซึ่งเป็นตัวละครที่ร้ายกาจในมหาเวสสันดรชาดก พระเวสสันดรชาติสุดท้ายของการสั่งสมบารมีเพื่อการตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้า แต่คนไม่น้อยพากันยกย่องว่าเป็นคนที่ขอเก่ง หลายวัดประดับไปด้วยเทวรูปพราหมณ์ หรือกระทั่งมีพระพุทธรูปมากมาย ทำไมถึงเป็นอย่างนั้น ทั้งๆ ที่การสร้างวัตถุ เป็นเรื่องที่อยู่ตรงกันข้ามกับคำสอนของพระพุทธเจ้า

พูดกันตรงๆ แรงๆ การสอนพระพุทธศาสนาในประเทศไทยสอนตรงข้ามกับที่พระพุทธเจ้าสอนแทบทุกแห่ง และสร้างโน่นสร้างนี่เพื่อเรียกคนเข้ามาทำบุญ พระวินัยบอกว่า เงินนี่ก็แตะต้องไม่ได้ รับแล้วต้องโยนทิ้ง ไม่งั้นปลงอาบัติไม่ตก แต่ก็ยังรับเงิน จับเงินกันจนเป็นเรื่องปกติ” ส.ศิวรักษ์ วิพากษ์วงการสงฆ์อย่างตรงไปตรงมา

ส.ศิวรักษ์ ย้ำว่า หัวใจสำคัญของคณะสงฆ์ คือต้องมุ่งความบริสุทธิ์ เพราะเป็นบรรพชิต ต้องไม่ยุ่งเกี่ยวกับทางโลกจะกระทบกับมรรคปฏิบัติ แต่เมื่อคนทั่วไปสนใจแต่เรื่องการทำบุญมากกว่าสิ่งที่สงฆ์พึงปฏิบัติ เรื่องนี้ก็ถูกเพิกเฉยไปอย่างน่าเสียดาย

“ตอนนี้คนไม่สนใจพระ เราแค่ให้พระเป็นเหมือนพราหมณ์ งานแต่งงาน งานศพ มาสวดให้ แต่สมัยโบราณเขาถือว่าพระเป็นสัญลักษณ์สังคม ถ้าพระทำชั่ว เช่น เข้าพรรษา พระทะเลาะกัน ก็ไม่มีคนมาทอดกฐิน หรือถ้าพระนอนกับผู้หญิงก็ต้องสึก คณะสงฆ์ต้องเป็นรูปแบบให้ฆราวาสเห็นว่าชีวิตที่เรียบง่ายอดออมนั้นดีกว่า ชีวิตที่เจริญสมาธิภาวนาดีกว่า ตอนนี้พระไม่ทำ กลายเป็นว่าคณะสงฆ์ก็แย่ จนคนขาดสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ” เขากล่าว ก่อนจะตอบคำถามที่ว่า หากสมมติว่าไม่มีมหาเถรสมาคม ไม่มีคณะปกครองโดยสงฆ์ด้วยกันเอง จะเกิดความวุ่นวายหรือไม่

“คุณดูพม่า ดูลาว ดูลังกา ดูเขมร ยกตัวอย่างง่ายๆ พม่ามีพระมากกว่าเมืองไทย มีหลายนิกาย แต่ไม่มีมหาเถรสมาคม หลายอย่างพระพม่าก็แย่กว่าพระไทย หลายอย่างก็ดีกว่า พระพม่าเขาถือหลักปกครองกันตามปรัมปราคติ ถือตามสายครูบาอาจารย์ พระที่ดีในเมืองไทยเหลืออยู่สายเดียวตอนนี้คือ สายอาจารย์ชา (พระโพธิญาณเถร (ชา สุภทฺโท)) อาจารย์ชาท่านสอนให้ลูกศิษย์เข้มงวดกวดขันในพระธรรมวินัย และประชุมกันทุกปี สูบบุหรี่ก็ไม่ได้ จับเงินจับทองก็ไม่ได้ มหาเถรสมาคมจัดการเรื่องแบบนี้ได้ที่ไหน จับเงินจับทองกันทั้งนั้น

“ผมเคยส่งพระไพศาล วิสาโล ไปอยู่ที่ลอนดอน ตอนนั้นพระสุเมโธเป็นสมภาร ท่านบอกว่า พระไพศาลมาก็ได้ แต่ต้องเอาลูกศิษย์มาด้วย พระเดินทางคนเดียวจับเงินจับทองไม่ได้ เข้มงวดมาก หัวใจของพระพุทธศาสนาอยู่ตรงนี้ มหาเถรสมาคมจะทำอะไรได้ มีเจ้าคณะหน เจ้าคณะภาค ตัวโตๆ มีประโยชน์อย่างเดียวคือได้สมณศักดิ์

“ยกอีกตัวอย่าง สวนโมกข์เก่าที่ท่านพุทธทาสเคยอยู่ เป็นวัดที่ติดกับหมู่บ้านมุสลิม สมภารนอนกับผู้หญิง รุ่งเช้าชาวบ้านเอากางเกงไปถวายเลย ให้สึก เพราะเขาเห็นว่าพระต้องบริสุทธิ์ แต่ตอนนี้ไม่มีใครสนใจแล้ว ชั่วช่างชี ดีช่างสงฆ์ ใครก็ได้ แล้วหัวเมืองทางภาคอีสานนี่เยอะเลยนะครับ สร้างวัดกันเยอะ แต่ไม่มีพระ ทำยังไงรู้ไหม เอาตาแก่อย่างผมมาบวช บางทียังอยู่กับเมียเลย ตกเย็นก็กินเหล้า เขาต้องการคนทำบุญ บังสุกุล เพราะเขาเชื่อในรูปแบบ แต่ไม่เข้าใจสาระ ศาสนาพุทธเมืองไทยตอนนี้รวดเร็วถึงขนาดนี้แล้ว แต่เรามองไม่เห็นกัน” ส.ศิวรักษ์ กล่าว

และเมื่อถามว่า ภาพความขัดแย้งในวงการสงฆ์จะยิ่งสั่นคลอนศรัทธาต่อวงการสงฆ์ให้ยิ่งเสื่อมถอยหรือไม่ ส.สุลักษณ์ อธิบายเรื่องนี้ว่า เมื่อสังคมไทยไม่สนใจอะไรที่เป็นแก่นสารของศาสนาพุทธอีกต่อไป ปัญหาหลายเรื่องฝังรากลึกแผ่ขยายเติบโตไปอย่างรวดเร็ว จนกล่าวได้ว่า ปัญหาที่พบเห็นในวงการสงฆ์ปัจจุบันเป็นแค่เรื่องปลายเหตุ ความเสื่อมถอย จึงเป็นเรื่องที่ยากจะหลีกเลี่ยง

“ผู้หลักผู้ใหญ่ในประเทศ ก็สนใจเพียงเรื่องออกมาทำพิธีสร้างพระพุทธรูปองค์ใหญ่ ไม่เห็นจะมีสาระอะไร ยังเหลือพระที่เป็นแกนหลักของพระพุทธศาสนาอยู่บ้าง แต่ก็น้อยมาก เพราะว่าถูกระบบมหาเถรสมาคมมันครอบงำหมด สายพระอาจารย์ชาก็แหยงเกรงอำนาจมหาเถรฯ หลายคนก็รับสมณศักดิ์กันเยอะ พระฝรั่งได้เป็นเจ้าคุณกันหลายองค์ เละ มันเละอยู่แล้วตอนนี้ มันก็จะเละไปเรื่อยๆ ในแง่ดีก็มีนะ คนจะได้เบื่อ เลิกมีศาสนาประจำชาติเสียที ก็เห็นใจพวกเขานะ มันเกิดความไม่แน่นอนทั่วโลก กลัวมุสลิมมั่งอะไรมั่ง เลอะเทอะไปกันใหญ่ตอนนี้ ถ้าคุณเป็นคนถือพุทธจริงๆ คุณไม่ต้องกลัว กลัวทำไมมุสลิม เขาเป็นเพื่อนเรา คริสต์ก็เป็นเพื่อนเรา” ส.ศิวรักษ์ กล่าว