ยาแรงปฏิรูปเลือกตั้ง

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

การปฏิรูปประเทศไทยยังคงเป็นประเด็นที่หลายภาคส่วนให้ความสนใจ ว่าทิศทางบ้านเมืองต่อจากนี้จะเดินหน้าตามโรดแมปที่รัฐบาล พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี ได้มอบสัญญาประชาคมไว้กับประชาชนไว้หรือไม่ และแน่นอนว่าหน่วยงานสำคัญคงเลี่ยงยากแก่การกล่าวถึง คือ สภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.)

โดยอำนาจหน้าที่ สปท.ตามรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว มาตรา 31 (1) คือ ศึกษา วิเคราะห์ และจัดทำแนวทางและข้อเสนอแนะเพื่อการปฏิรูปด้านต่างๆ ก่อนส่งให้กับสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) คณะรัฐมนตรี (ครม.) และคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) รวมถึงหน่วยงานเกี่ยวข้อง หากเห็นว่ากรณีใดจำเป็นต้องตรา พ.ร.บ.ใช้บังคับให้ สปท.จัดทำร่างพ.ร.บ.เสนอต่อ สนช.พิจารณาต่อไป ซึ่งเป็นอำนาจเดียวกันกับสภาปฏิรูปแห่งชาติ หรือ สปช.

อย่างไรก็ดี แนวทางด้านการปฏิรูปด้านต่างๆ ถูกกระจายให้กับคณะกรรมาธิการ (กมธ.) ปฏิรูปแต่ละด้าน ประกอบด้วย การเมือง บริหารราชการแผ่นดิน กฎหมายและกระบวนการยุติธรรม ปกครองท้องถิ่น กีฬา การศึกษา เศรษฐกิจ พลังงาน สาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม สื่อสารมวลชน สังคม การป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบ

ก่อนสรุปเนื้อหาเบื้องต้นให้กับแม่น้ำ 5 สาย ไปพิจารณาต่อ และแน่นอนประเด็นที่ถูกจับตามากสุดซึ่งถือว่าสำคัญต่อการปฏิรูปในครั้งนี้ คือ ประเด็นด้านการเมือง มีการเสนอแผนปฏิรูปผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง โดยกำหนดให้ผู้ที่ต้องการจะลงสมัครรับเลือกตั้งแสดงเจตจำนงต่อคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ก่อนวันเลือกตั้งอย่างน้อย 1 ปี

พร้อมทั้งกำหนดมาตรการตรวจสอบรวมถึงคุณสมบัติให้เข้มข้นขึ้น เช่น ผู้สมัครรับเลือกตั้งต้องแสดงรายการเสียภาษีเงินได้ย้อนหลัง 3 ปี ส่วนการเลือกนายกรัฐมนตรีให้เลือกผ่านที่ประชุมสภาผู้แทนราษฎร โดยยึดเสียงข้างมากไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งในกรณีที่เป็นผู้ถูกเสนอชื่อมีตำแหน่ง สส.

ส่วนนายกฯ ที่ไม่ได้เป็น สส.ให้ใช้คะแนนเสียงข้างมากไม่น้อยกว่า 3 ใน 5 ขณะที่ประเด็นการแก้ไขวิกฤตชาติ ให้อำนาจของ สว.ดำเนินการเสนอแนวทางแก้ปัญหา กรณีที่ไม่มีฝ่ายบริหารหรือสภาผู้แทนราษฎรปฏิบัติหน้าที่ ขณะที่การปฏิรูปพรรคการเมือง เน้นให้พรรคเป็นของประชาชนอย่างแท้จริง ให้ประชาชนมีสิทธิบริจาคเงินกับพรรคการเมือง ขณะที่สมาชิกพรรคต้องจ่ายค่าธรรมเนียมเป็นรายปี

สำหรับกรณีที่อาจมีนายทุนให้เงินสนับสนุนพรรคการเมืองเป็นจำนวนมาก ต้องกำหนดบทลงโทษและเอาผิดนายทุนที่จ่ายเงินซื้อพรรคนั้นอย่างหนัก เช่น จำคุก 10 ปี หรือปรับเป็นเงิน 50 ล้านบาท แต่บทลงโทษด้วยการยุบพรรคการเมืองเห็นว่าควรคงไว้ แต่นำมาใช้เฉพาะที่พบว่าพรรคนั้นมีพฤติกรรมล้มล้างการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข หรือทำลายความมั่นคงของชาติ ซึ่งก่อนจะเอาผิดต้องแจ้งเตือนก่อน

ส่วนการเลือกตั้งให้เกิดความสุจริตเที่ยงธรรมนั้น ซึ่งมีการเสนอให้ลงโทษผู้สมัครรับเลือกตั้งที่พบว่าทุจริตด้วยการตัดสิทธิลงสมัครรับเลือกตั้งตลอดชีวิต พร้อมทั้งลงโทษหัวคะแนน โดยใช้ระดับจำคุก 1-10 ปี ไม่รอการลงโทษ และกำหนดอายุความไว้ 20 ปี และกรณีที่พบผู้สมัครรับเลือกตั้งของพรรคการเมืองใดทำให้ต้องมีการเลือกตั้งใหม่ เพราะทำให้การเลือกตั้งไม่สุจริต พรรคการเมืองนั้นต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งด้วย

ข้อเสนอที่ให้ความสำคัญรองลงมา คือ การปฏิรูปด้านการบริหารราชการแผ่นดิน และการปกครองท้องถิ่น ที่เสนอให้ปรับโครงสร้างภาครัฐ โดยทบทวนความจำเป็นของหน่วยงานส่วนกลางที่อยู่ในพื้นที่ต่างๆ พร้อมกับพิจารณาถ่ายโอนภารกิจของส่วนราชการไปให้กับท้องถิ่นที่มีความพร้อม ขณะเดียวเสนอให้ยกเลิกองค์กรปกครองท้องถิ่นระดับที่ต่ำกว่าจังหวัดลงไป เพื่อประโยชน์ต่อการบริหารงาน

ขณะเดียวกัน ให้จัดโครงสร้างการบริหารท้องถิ่นออกเป็น 2 ระดับ คือ ระดับจังหวัดและระดับเทศบาลส่วนการกระจายอำนาจขององค์กรท้องถิ่นนั้น ต้องกำหนดให้มีในระดับส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น โดยให้ตั้งคณะกรรมการขึ้นมาเพื่อติดตาม และการตรวจสอบการใช้อำนาจนั้นเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมทั้งการถอดถอนบุคคลหรือการใช้จ่ายงบประมาณ

ตามมาด้วยกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม เสนอให้มีการปฏิรูปตำรวจ โดยแก้ไขระเบียบและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติหน้าที่ และการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ต้องยึดมั่นความเป็นอิสระ ไม่ให้การเมืองแทรกแซง พร้อมทั้งเสนอให้ปรับโครงสร้างและอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการข้าราชการตำรวจ (ก.ตร.) และคณะกรรมการนโยบายตำรวจแห่งชาติ (ก.ต.ช.) รวมถึงสร้างมาตรฐานการประเมินเพื่อแต่งตั้งหรือโยกย้ายที่ชัดเจน เพื่อลดอำนาจฝ่ายการเมืองเข้าแทรกแซง

นอกจากนั้น ยังมีข้อเสนอให้ตั้งคณะกรรมการตรวจสอบและติดตามการบริหารงานตำรวจที่มีความเป็นอิสระ ไม่สังกัดกับสำนักงานตำรวจแห่งชาติ (สตช.) โดยให้ประชาชนเข้าร่วมเป็นผู้ตรวจสอบเพื่อให้การปฏิบัติหน้าที่มีความเป็นธรรมและโปร่งใส พร้อมทั้งยังเสนอแนวทางการปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมด้วยการปรับปรุงกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน เช่น แก้ไขประมวลกฎหมายอาญา หมวด 3 ว่าด้วยโทษและวิธีการเพื่อความปลอดภัย โดยให้ใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ติดตามตัวแทนการคุมขังสำหรับผู้ที่มีความผิดเล็กน้อย เป็นต้น

อย่างไรก็ดี ถือเป็นอีกเรื่องหนึ่งน่าติดตาม คือ การปฏิรูปกีฬา โดยมีการเสนอให้จัดตั้งกระทรวงกีฬา มหาวิทยาลัยกีฬาแห่งชาติ สถาบันวิทยาศาสตร์การกีฬาและคณะกรรมการนโยบายการกีฬาแห่งชาติ ซึ่งสอดรับกับแนวคิดของ พล.อ.ประยุทธ์ ที่จะต้องการให้เกิดเรื่องดังกล่าวขึ้น โดยมีเป้าหมายผลิตบุคลากรด้านกีฬาได้อย่างแท้จริงและยั่งยืนในระยะยาว

นับตั้งแต่เดือน ม.ค. 2559 จะมีการพิจารณาวิธีการขับเคลื่อนการปฏิรูปของ กมธ.ทั้ง 11 คณะ และส่งผลงานไปยัง ครม.วางรากฐานการปฏิรูปทั้งก่อนและหลังเลือกตั้ง เพื่อให้รัฐบาลในอนาคตเข้ามาสานต่อตามแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ดังนั้น จึงเป็นเรื่องต้องติดตามอย่างใกล้ชิด ว่าแผนทั้งหมดจะบรรลุเป้าหมายตามโรดแมปที่วางไว้หรือไม่ ในยุคนาวารัฐทหารหาญ