ต้าถัง เสวียนจั้ง

โดย...กรกิจ ดิษฐาน

เมื่อเร็วๆ นี้ที่จีนมีแถลงข่าวตัวอย่างหนังเรื่อง “ต้าถัง เสวียนจั้ง” ว่าด้วยการจาริกไปชมพูทวีปของพระเสวียนจั้งหรือพระถังซำจั๋ง คนที่รับบทพระถัง คือ หวงเสี่ยวหมิง บอกว่า ต้องจำปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร หรือ ซินจิง (&>4515;&&2147;) ให้ได้ เพราะเป็นพระสูตรที่พระถังซำจั๋งสวดประจำระหว่างเดินทาง แถมยังสวดโชว์ผู้สื่อข่าวอีกด้วย

พระถังซำจั๋งเดินทางหมื่นลี้ผ่านภยันตรายมากมาย แต่ท่านกลับยังคงมุ่งมั่นไม่หันหลังกลับ เหตุเพราะท่านมั่นคงกับสัตยาธิษฐาน ประกาศว่าหากไม่ถึงชมพูทวีปยอมตายในเบื้องตะวันตกเสียดีกว่าหันกลับไปเบื้องตะวันออกเพียงก้าวเดียว

ยามที่ท่านเผชิญเหตุคับขันท่านจะสวดภาวนาถึงพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร (กวนอิม) พระศรีอารยเมตไตรยอนาคตพุทธเจ้า และปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร

หลายครั้งที่ท่านพบพานอสุรกายคนปองร้าย เมื่อท่านสวดปรัชญาปารมิตาหฤทัยสูตร เรื่องร้ายจะกลายเป็นดี ภูตผีจะอันตรธานไป

ครั้งหนึ่งท่านเดินทางมากับชาวฮู้ที่อาสาจะไปส่งท่าน ระหว่างจำวัดชายคนนั้นคิดกลัวความผิดที่พาท่านหนีจากประเทศจีน จึงชักดาบย่องจะทำมิดีมิร้าย แต่ท่านตื่นขึ้นรีบสวดภาวนาถึงพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร จู่ๆ ชายผู้นั้นเก็บมีดกลับไปนอน เช้าวันรุ่งขึ้นก็ขอจากไปเองโดยท่านสัญญาว่าจะไม่ยอมซัดทอดถึงเขา

ครั้งหนึ่งท่านหลงกลางทะเลทรายมีภูตพรายมาล้อม ท่านสวดพระสูตร พวกมันพากันหนีหายไป ยามที่อดน้ำหลายวันจนสลบไสลแทบตาย ท่านก็สวดภาวนาถึงพระโพธิสัตว์จนกระทั่งเกิดนิมิตมีลมเย็นยะเยือกเหมือนน้ำเย็นเฉียบมากระทบกายให้เกิดเรี่ยวแรงตื่นขึ้นพบนิมิตอัศจรรย์ ท่านจึงบากบั่นเดินต่อจนถึงแหล่งน้ำ

ครั้งหนึ่งที่แม่น้ำคงคาท่านถูกพวกโจรจับตัวไว้จะฆ่าสังเวยเทพเจ้า แต่ท่านสงบจิตใจยอมรับความตาย สวดพระสูตร อธิษฐานขอไปเกิดใหม่ในสวรรค์ชั้นดุสิต เพื่อฟังธรรมของพระศรีอารยเมตไตรย ยังไม่ทันลงดาบก็เกิดพายุร้ายพัดต้นไม้หักโค่นเรือน้อยใหญ่จมน้ำ พวกโจรเกิดความกลัว จึงปล่อยตัวแล้วยอมขอขมาท่าน

ชีวประวัติของพระถังซำจั๋ง กล่าวว่า ท่านเรียนปรัชญาปารมิตาสูตรที่แคว้นจ๊ก (เสฉวน) จากคนอนาถามีแผลเน่าเปื่อยเสื้อรุ่งริ่งสกปรก ท่านเกิดความสงสารจึงพาเขาไปดูแลที่วัด คนผู้นั้นสำนึกบุญคุณจึงสอนพระสูตรนี้ให้ ซึ่งน่าแปลกใจว่าไฉนคนอนาถาจึงรู้พระสูตรได้

บางตำนาน จึงเล่าว่า มีหลวงจีนชราบอกพระสูตรนี้ให้ และกำชับให้สวดยามประสบภัย ซึ่งท่านก็ทำตามที่หลวงจีนกำชับ และสำนึกในบุญคุณ หลังจากเดินทางกลับเมืองจีน จึงกลับมาหาหลวงจีนผู้นั้นแต่ไม่พบ ตำนานนี้คล้ายกับเรื่องไซอิ๋ว ที่หลวงจีนอูเฉาสอนพระสูตรให้พระถัง และในนิยายเรื่องไซอิ๋ว ก็อ้างอิงถึงหฤทัยสูตรบ่อยครั้งในเชิงปริศนาธรรม เช่น เวลาเผชิญภยันตราย ซุนหงอคงก็มักเตือนอาจารย์ให้ระลึกถึงพระสูตรว่า สรรพสิ่งล้วนว่างเปล่าจะกลัวความตายไปไย เป็นเต้น (หงอคง ชื่อนี้ก็เป็นปริศนาธรรมแปลว่า รู้แจ้งว่างเปล่า)

ตำนานเหล่านี้บวกกับนิยายทำให้หฤทัยสูตรเป็นที่นิยมแพร่หลายทั้งในจีน เกาหลี ญี่ปุ่นโดยเฉพาะฉบับที่พระถังซำจั๋งท่านแปลเอง (ฉบับที่ท่านสวดคาดว่าแปลโดยพระกุมารชีพ)

ที่เรียก “หฤทัยสูตร” ก็เพราะขจัดความเห็นผิดไปจากใจ ประกาศว่าขันธ์ห้า อายตนะภายนอกภายในล้วนว่างเปล่า สรรพธรรมทั้งปวงเป็นศูนยตา หรืออนัตตา เป็นพระสูตรสั้นแต่ลึกซึ้งยิ่ง แต่ถ้าไม่อรรถเอาธรรมคนก็มักสวดกันภูติผี ท่านว่าชะงัดนัก ทุกวันนี้ในญี่ปุ่นก็มักใช้สวดไล่ผี หรือใช้สวดต่ออายุ บางคนศรัทธามากสวดมากกว่าล้านจบก็มี