สุดโต่ง

เมื่อครั้งที่จีดีพีจีนเติบโตได้บนตัวเลขถึง 2 หลัก ทั่วโลกต่างก็พากันตื่นเต้นดีใจกับมหาอำนาจใหม่ทางเศรษฐกิจของโลก

จีนกลายเป็น “แดนเนรมิต” ที่สามารถดลบันดาลให้เกิดเมือง ถนน รถไฟความเร็วสูง และสิ่งปลูกสร้างในที่ใดก็ได้ บนอำนาจของทุนสำรองระหว่างประเทศมากกว่า 3 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ

ฐานะการคลังก็ดีงาม เพราะเป็นพวกร่ำรวยมาจากการทำมาค้าขาย ถือเงินสดจริง ไม่ใช่เก็งกำไรบนกระดาษและสร้างเศรษฐกิจบนการก่อหนี้เหมือนสหรัฐ ทำให้จีนเป็นหนึ่งในไม่กี่ประเทศในโลกที่สามารถขยายการสร้างมหานคร (Urbanization) ได้ในเวลาอันรวดเร็วและกลายเป็นฐานการผลิตอันดับ 1 ของโลกในปัจจุบัน

ในช่วงเวลานั้นแทบไม่เคยมีการตั้งคำถามในวงกว้างถึง “ผลกระทบที่อาจตามมา” จากการเติบโตที่รวดเร็วปานรถไฟความเร็วสูงเช่นนี้ หากมีก็เบาบางเกินไปจนรัฐบาลจีนไม่ได้ยินเสียง

ไม่มีการตั้งคำถามถึงมาตรฐานอุตสาหกรรมในประเทศ การจัดการและควบคุมมลพิษจากอุตสาหกรรมที่ขยายตัวเร็วเป็นดอกเห็ด ไม่มีการตั้งคำถามถึงเงินที่ค้าขายกันสะพัดทั่วประเทศ โดยเฉพาะในกลุ่มสินค้าฟุ่มเฟือยราคาแพงว่าเป็นเงินจากไหน เกี่ยวข้องกับตลาดมืดและการคอร์รัปชั่น ที่เป็นหนึ่งในปัญหาเรื้อรังของประเทศ หรือไม่

ปัจจัยจากความเฟื่องฟูในวันนั้น กำลังส่งผลให้จีนต้องเผชิญศึกหลายด้านมากเกินกว่าที่คิดในวันนี้

กรุงปักกิ่งประกาศเตือนภัยด้านมลพิษในอากาศเป็นสีแดง หรือระดับสูงสุดเป็นครั้งแรกเมื่อวันที่ 7 ธ.ค.ที่ผ่านมา และหลังจากที่สถานการณ์บรรเทาลงจนผ่นคลายการเตือนภัยได้ไม่ถึง 10 วัน ก็ต้องกดปุ่มแดงเตือนภัยสูงสุดอีกครั้ง แม้วันนี้จะผ่อนลงมาแล้ว แต่มีรายงานว่าสถานการณ์มลพิษก็ไม่ได้ขึ้นมากนัก และมีความเป็นไปได้สูงที่จะยกระดับสีแดงอีกเป็นรอบที่ 3

แม้แต่นครเซี่ยงไฮ้ก็เจอการเตือนภัยสีแดงเป็นครั้งแรกเช่นกัน รวมไปถึงนครเทียนจิน อีกหนึ่งเมืองใหญ่ที่อยู่ติดกับปักกิ่งด้วย และยังมีการเตือนภัยทั้งระดับสีแดงและสีส้มในอีกกว่า 30 เมืองทางตอนเหนือ ซึ่งถือเป็นวิกฤตการณ์ภายในประเทศครั้งใหญ่ของจีนที่น่าห่วงไม่น้อยไปกว่าเรื่องเศรษฐกิจ หรือปัญหาความมั่นคง

ชาวจีนตอนนี้ไม่มีปัญญาเอาเงินไปซื้อของขวัญปีใหม่ เพราะต้องวุ่นหาซื้อหน้ากากและเครื่องฟอกอากาศ ถึงขั้นธุรกิจอากาศบริสุทธิ์บรรจุขวดจากแคนาดา เข้าไปตีตลาดขายเกลี้ยงมาแล้ว  

แม้แต่เหตุดินถล่มในนิคมอุตสาหกรรมเมืองเสิ่นเจิ้น ก็ไม่ใช่ภัยพิบัติธรรมชาติจากดินถล่มปกติ แต่เป็นเพราะการเพิกเฉยต่อปัญหากองภูเขาขยะและของเสียที่ทับถมกันมากเกินไป ไม่มีการบริหารจัดการตามมาตรฐาน และทางการเองก็ไม่สามารถบังคับให้นิคมฯ แก้ปัญหาได้เหมือนกันจนกลายเป็นโศกนาฏกรรมขึ้น

จีนคงตระหนักถึงความจำเป็นต้องเร่งปฏิรูปมากกว่าใครในวันนี้