ปัญหาประเทศไทย : ทำไมยิ่งแก้ยิ่งแย่?

โดย...สุวิทย์ คุณกิตติ

เพราะการแก้ไขปัญหาของประเทศไทยที่ผ่านมาไม่ได้แก้ปัญหาพื้นฐานที่สำคัญซึ่งเป็นต้นเหตุที่แท้จริง แก้ไขแบบฉาบฉวยเฉพาะหน้า ไม่ว่าจะเป็นรัฐบาลหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการแก้ไขมักจะแก้ไขปัญหาตามเหตุการณ์หรือสถานการณ์ที่เกิดขึ้นโดยไม่รู้ว่าต้นเหตุของปัญหาคืออะไร

การตัดสินใจของฝ่ายการเมืองซึ่งเป็นผู้กำหนดนโยบาย ก็ได้ข้อมูลจากข้าราชการประจำที่มีการหมุนเวียนสับเปลี่ยนกันจนไม่มีคนที่มีความเชี่ยวชาญ ขาดความชำนาญ ไม่มีความรู้จริงในตำแหน่งหน้าที่และงานที่รับผิดชอบ ไม่ใช่เฉพาะงานในกระทรวงเท่านั้นที่มีปัญหา แต่การสับเปลี่ยนข้ามกระทรวง นอกจากไม่ได้แก้ปัญหาแล้ว ยังเป็นการสร้างปัญหามากขึ้น

นอกจากนั้น ผู้บริหารระดับสูงทั้งฝ่ายการเมืองและข้าราชการประจำที่เป็นผู้กำหนดอนาคตของชาติบ้านเมือง นอกจากได้ข้อมูลที่ไม่แม่นยำแล้ว ยังไม่สนใจเรื่องข้อมูลพื้นฐานที่ประกอบในการตัดสินใจในการวางแผนทั้งระยะสั้นและระยะยาว เพื่อแก้ไขปัญหาและบริหารประเทศ นอกจากไม่มีการศึกษาวิจัยอย่างจริงจังและต่อเนื่องในแต่ละปัญหาแล้ว ยังไม่มีการศึกษาและวิจัยในลักษณะองค์รวมแบบครบวงจร เพื่อหาต้นตอของปัญหาว่าแต่ละเรื่องมีผลกระทบต่อเนื่องและเชื่อมโยงกันอย่างไร

ที่สำคัญผู้กำหนดนโยบายและข้าราชการประจำในปัจจุบันต้องใกล้ชิดและต้องรับผิดชอบกับประชาชน แต่รัฐธรรมนูญที่ผ่านมากำหนดให้มีสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อและสมาชิกวุฒิสภาไม่ต้องมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน

เมื่อรัฐธรรมนูญกำหนดเช่นนั้น จึงทำให้นักการเมืองที่จะเข้ามาเป็นนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี สส.และ สว.ที่ไม่ได้ผ่านการเลือกตั้ง ไม่รู้และไม่เข้าใจปัญหารวมทั้งความรู้สึกที่แท้จริงของประชาชน ต่างจากนักการเมืองที่ต้องลงไปหาเสียงเลือกตั้ง ต้องเข้าไปในพื้นที่และสัมผัสกับประชาชนโดยตรง ทำให้เกิดความผูกพันและต้องรับผิดชอบต่อประชาชนที่ลงคะแนนเลือกตั้งให้มาเป็นผู้แทน ไม่ใช่ต้องรับผิดชอบต่อพรรคและนายทุนที่เลือกตัวเองมาเป็น สส.หรือ สว.โดยไม่ต้องผ่านการเลือกตั้งจากประชาชน

ไม่รู้ ไม่เข้าใจ เข้าไม่ถึงปัญหา แล้วจะแก้ปัญหาได้ถูกต้องอย่างไร?

ถ้า สส.และ สว.เป็นผู้แทนประชาชน อย่างน้อยก็ต้องพูดแทนประชาชน ปกป้องผลประโยชน์ของประชาชน เอาปัญหาของประชาชนมาเสนอให้รัฐบาลไปแก้ไข เพื่อจะได้รับเลือกตั้งจากประชาชนเข้ามาใหม่ แต่ถ้าเป็นผู้สนับสนุนพรรค ผู้แทนนายทุนหรือคนที่แต่งตั้งเข้ามา ก็จะปกป้องดูแลผลประโยชน์ของตนเอง นายทุนและผู้แต่งตั้ง แล้วถ้าเป็นนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี ที่ต้องเป็นผู้กำหนดนโยบายและบริหารประเทศและไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง จะทำเพื่อใคร?

ส่วนผู้ที่จะทำให้นโยบายเกิดผลสัมฤทธิ์ได้คือ ข้าราชการประจำ แต่ที่ผ่านมานโยบาย BREAK ALL THE RULES และการปรับโครงสร้างกระทรวง ทบวง กรม ทำให้ระบบการแต่งตั้งข้าราชการเปลี่ยนแปลงไปในทุกระดับ ไม่ว่าจะอยู่ในอำนาจของรัฐมนตรี ปลัดกระทรวงหรืออธิบดี ก็ไม่ได้พิจารณาจากความประพฤติ ความรู้ ความสามารถ ความรับผิดชอบ ผลงานและความเป็นผู้นำ จนเป็นที่ยอมรับของเพื่อนข้าราชการเหมือนในอดีตที่ข้าราชการต้องทำงานหนัก เรียนรู้รายละเอียดของงานทั้งในตำแหน่งหน้าที่ที่รับผิดชอบและสามารถประสานงานกับเพื่อนร่วมงานและหน่วยงานอื่น จนทำงานได้ดีมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ปัจจุบันคนที่มีความผิดวินัยร้ายแรงที่ควรถูกให้ออก ปลดออกหรือไล่ออก ก็ยังได้รับการแต่งตั้งในตำแหน่งผู้บริหารระดับสูงได้ แล้วจะให้ข้าราชการส่วนใหญ่ที่ทำความดี ทำแต่งานจนมีผลงาน เอาใจนายไม่เป็น วิ่งเต้นไม่เคยทำ เลยไม่ได้รับการพิจารณาคิดอย่างไร? แล้วคนดีเหล่านี้จะมีกำลังใจในการทำงานอย่างไร

การออกกฎระเบียบใหม่เพิ่มมากขึ้น เพื่อทำให้การปฏิบัติราชการโปร่งใส รวดเร็วและเป็นธรรม แบบตัดเสื้อขนาดเดียวใช้ด้วยกันหมด ทำให้บางหน่วยงานทำได้ บางหน่วยงานทำไม่ได้ เพราะธรรมชาติของปัญหาความยากง่าย ความละเอียดอ่อนและความสลับซับซ้อน หน้าที่ ความรับผิดชอบ ผลกระทบที่แตกต่างกัน การออกระเบียบ กฎกติกาใหม่โดยไม่ทบทวนศึกษาว่าปัญหาที่เป็นอุปสรรคคืออะไร แทนที่จะทำให้การทำงานของข้าราชการเกิดความรวดเร็ว มีประสิทธิภาพ กลับล่าช้าติดขัดจนนายกรัฐมนตรีเกิดความหงุดหงิดต้องออกมาเร่งรัด คาดโทษข้าราชการที่ทำให้เกิดความล่าช้าในการนำนโยบายรัฐบาลไปปฏิบัติ

ปัญหาบางครั้งก็เกิดจากความไม่ชัดเจนในนโยบายของรัฐบาลที่ไม่สามารถจะปฏิบัติได้ หรือเป็นนโยบายที่ดีแต่ข้าราชการประจำที่เป็นผู้บริหารระดับสูงไม่รู้ว่าจะนำไปทำให้เกิดผลได้อย่างไร เพราะไม่มีประสบการณ์และความรู้ความเข้าใจ แต่ข้าราชการประจำไม่กล้าพอที่จะพูดความจริง บางครั้งข้าราชการประจำก็สอดไส้ใส่นโยบายเก่าที่ทำมานานกว่า 30 ปี ว่าเป็นนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจที่ดี เพราะไม่มีความคิดริเริ่มอะไรใหม่ เห็นเขาทำไว้แล้วก็หยิบมาเสนอ ฝ่ายการเมืองไม่รู้ก็นึกว่าเป็นของใหม่ของดีก็เอากลับมาทำซ้ำแล้วซ้ำอีก แล้วจะแก้ปัญหาชาติได้อย่างไร

แม้จะมีแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติมา 11 ฉบับ และฉบับที่ 12 กำลังดำเนินการ แต่ก็ไม่เคยเห็นว่ามีผลการศึกษาวิจัยเพื่อประเมินผลการดำเนินการตามแผนโดยละเอียดว่าที่ผ่านมามีปัญหาและอุปสรรคอะไร แผนฉบับที่ 12 จะต้องทำอย่างไรจึงจะเกิดผลสัมฤทธิ์อย่างแท้จริง แต่ที่กรรมการร่างรัฐธรรมนูญกำลังจะกำหนดให้มีกฎหมายและองค์กรควบคุมบังคับให้ต้องมีการปฏิรูปตามแผน ไม่เช่นนั้นจะถือว่ารัฐบาลละเว้นและมีความผิดทางอาญา มีโทษร้ายแรง ไม่ใช่ทางแก้ที่ถูกต้อง เพราะเรามีบทเรียนจากการปฏิรูปการศึกษาโดยใช้กฎหมายการศึกษาแห่งชาติ 2542 มาบังคับใช้ ที่ทำให้ยิ่งแก้การศึกษาไทยยิ่งแย่ ตกต่ำจนเป็นอันดับเกือบสุดท้ายของอาเซียนแล้ว

แสดงให้เห็นแล้วว่า การปฏิรูปการศึกษาของชาติ แม้มีกฎหมายบังคับว่าจะต้องทำตามขั้นตอนทุกอย่างก็ไม่ได้แก้ปัญหา ซ้ำร้ายยังทำให้เกิดความเสียหายกับบ้านเมืองอย่างร้ายแรง เพราะเมื่อการศึกษามีปัญหา ก็ทำให้เด็กไทยไม่มีคุณภาพ

เด็กคืออนาคตของชาติ

ถ้าคุณภาพของเด็กไทยตกต่ำอย่างนี้ บ้านเมืองของเราจะเป็นอย่างไร?

การศึกษาจึงเป็นเรื่องสำคัญที่สุดที่จะทำให้คนไทยเป็นคนที่สมบูรณ์ทั้งร่างกาย จิตใจ ความคิด ความรู้ ความสามารถ

ประเทศสิงคโปร์ เป็นประเทศเล็ก ไม่มีทรัพยากรธรรมชาติอะไรเลย สามารถพัฒนาจนเจริญก้าวหน้าเป็นผู้นำทางเศรษฐกิจ ประเทศไทยมีทุกอย่างทั้งทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์ ไม่เคยเป็นเมืองขึ้นของใคร มีวัฒนธรรมที่งดงาม เจริญรุ่งเรืองทั้งทางด้านเศรษฐกิจและสังคมมาก่อนที่จะมีประเทศสิงคโปร์เป็นร้อยปี แต่ทำไมวันนี้สิงคโปร์จึงนำหน้าประเทศไทยไปไกลเหลือเกิน

เรามีระบบการศึกษาที่ดีมาตั้งแต่รัชกาลที่ 5 ทรงมีพระราชประสงค์จะให้ประเทศไทยเป็นสากล เพราะเสด็จประพาสไปต่างประเทศจึงทรงเล็งเห็นว่า โลกกำลังเปลี่ยนไป ประเทศไทยต้องเรียนรู้ให้ทันโลก จึงทรงโปรดให้จ้างครูใหญ่จากต่างประเทศที่มีประสบการณ์ เปิดโรงเรียนสองภาษาและโรงเรียนภาษาอังกฤษ มีการฝึกหัดครู มีการพัฒนามหาวิทยาลัยให้เท่าทันนานาอารยประเทศ

รัฐบาลต้องเร่งปรับปรุงคุณภาพการศึกษา เพื่อให้คนไทยเป็นคนเก่ง คนดี มีความรู้ ความสามารถ ถ้ามีคนดีมากกว่าคนไม่ดี บ้านเมืองก็จะมีความสุข

ดังพระบรมราโชวาทที่ว่า “ในบ้านเมืองนั้น มีทั้งคนดีและคนไม่ดี ไม่มีใครจะทำให้คนทุกคนเป็นคนดีได้ทั้งหมด การทำให้บ้านเมืองมีความปรกติสุขเรียบร้อย จึงมิใช่การทำให้ทุกคนเป็นคนดี หากแต่อยู่ที่การส่งเสริมคนดี ให้คนดีได้ปกครองบ้านเมือง และควบคุมคนไม่ดีไม่ให้มีอำนาจ ไม่ให้ก่อความเดือดร้อนวุ่นวายได้"