ธปท.หืดจับ เงินเฟ้อต่ำ ค่าเงินผันผวน

โดย...ชลลดา อิงศรีสว่าง

ตั้งแต่ปี 2543 เป็นต้นมา กระแสโลกาภิวัตน์ทำให้เกิดการเคลื่อนย้ายเงินทุนของโลกอย่างเสรี และการถ่ายเทเทคโนโลยีทำให้ต้นทุนการผลิตของโลกลดลงเมื่อมีการลงทุนผลิตแข่งขันกันส่งออก ทำให้ระดับราคาไม่สูงขึ้นตามปริมาณการผลิต (Supply)

ยิ่งมีการแข่งขันมากเท่าไหร่ ก็ทำให้ราคาสินค้าไม่อาจปรับสูงขึ้นเท่านั้น โดยเฉพาะเมื่อมีจีนเข้ามาเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ การที่ได้เปรียบในด้านค่าจ้างแรงงานที่ถูก ทำให้เป็นแรงต้านต่อราคาสินค้าไม่ให้ปรับขึ้น

หลังจากเกิดวิกฤตเศรษฐกิจโลกในปี 2550 ฟองสบู่เศรษฐกิจสหรัฐแตก ทำให้การค้าโลกชะลอตัวลงเรื่อยๆ ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อเงินเฟ้อของโลกได้เปลี่ยนจากการค้ามาเป็นราคาน้ำมัน เงินเฟ้อของไทยเคลื่อนไหวสอดคล้องกับปัจจัยในประเทศน้อยลง

อัตราเงินเฟ้อโลกเคลื่อนไหวไปกับราคาน้ำมัน ยิ่งประเทศที่บริโภคน้ำมันมาก เงินเฟ้อประเทศนั้นก็จะยิ่งอิงกับราคาน้ำมันมากตามไปด้วยเช่นกัน ราคาน้ำมันสูง อัตราเงินเฟ้อก็สูง ราคาน้ำมันต่ำอัตราเงินเฟ้อก็ต่ำ

ราคาน้ำมันที่ลดลงอย่างมาก เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้ดัชนีราคาผู้บริโภคทั่วไปของประเทศ (เงินเฟ้อ) ติดลบต่อเนื่องตลอดปี ล่าสุดเดือน พ.ย. 2558 ดัชนีราคาผู้บริโภคเท่ากับ 106.15 ลดลง 0.32% เมื่อเทียบกับเดือน ต.ค.ที่ผ่านมา และลดลง 0.97% เมื่อเทียบกับเดือน พ.ย. 2557 ซึ่งเป็นการขยายตัวติดลบต่อเนื่องเป็นเดือนที่ 11 ในรอบปีนี้ และเมื่อเทียบเฉลี่ย 11 เดือน ของปี 2558 (ม.ค.-พ.ย.) ลดลง 0.9%

แนวโน้มราคาน้ำมันยังไม่มีวี่แววจะปรับขึ้นในช่วงสั้น จากกำลังการผลิตน้ำมันในตลาดโลกที่ยังมีมาก ทั้งจากน้ำมันดิบที่ปรับเพิ่มขึ้นตามการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต Shale Oil ของสหรัฐ ขณะที่กลุ่ม OPEC ยังไม่มีการปรับลดการผลิตเพราะต้องการรักษาส่วนแบ่งการตลาด จะทำให้อัตราเงินเฟ้อโลก และอัตราเงินเฟ้อของไทยอยู่ในระดับต่ำต่อไปอีกพักใหญ่

ดังนั้น จึงไม่น่าแปลกในที่ เมธี สุภาพงษ์ รองผู้ว่าการด้านเสถียรภาพการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) จะกล่าวว่า การจัดทำกรอบเป้าหมายเงินเฟ้อในปี 2559 และในระยะต่อไป จะคำนึงถึงผลที่ส่งผ่านในช่องทางอื่นนอกจากระดับอัตราดอกเบี้ยมากขึ้น เนื่องจากช่องทางที่ผ่านอัตราดอกเบี้ยที่ผ่านมาค่อนข้างหนืด จึงจะให้ความสำคัญกับช่องทางอื่นๆ มากขึ้น เช่น การทำนโยบายของรัฐบาล อัตราแลกเปลี่ยน การดูแลระดับราคาสินทรัพย์ เป็นต้น

นั่นหมายถึงการผูกดอกเบี้ยไว้กับอัตราเงินเฟ้อในช่วงที่ราคาน้ำมันเป็นขาลง เป็นเรื่องที่อาจไม่เข้ากับสถานการณ์ ธปท.จึงเริ่มปรับนโยบายการเงินยืดหยุ่นไปหาปัจจัยอื่น อย่างเช่นดูแลค่าเงิน มากกว่าจะใช้ดอกเบี้ยสยบเงินเฟ้อ

“การกำหนดกรอบเป้าหมายเงินเฟ้อในปีหน้าจะเป็นกรอบเดิมเหมือนปี 2558 ที่ผ่านมาที่ 2.5% บวกลบ 1.5% หรือ 1-4% หรือไม่ต้องรอการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี (ครม.) ก่อน ซึ่ง ธปท.เราได้ส่งกรอบให้ รมว.คลังแล้ว ส่วนระยะเวลาจะออกมาทันในปีนี้เพื่อบังคับใช้ให้ทันในปีหน้าหรือไม่อยู่ที่ครม. แต่ถึงออกมาไม่ทันก็ไม่กระทบอะไรสามารถใช้กรอบเดิมไปก่อนได้” รองผู้ว่าการ ธปท. กล่าว

การเปลี่ยนแปลงเงินเฟ้อที่ผันแปรตามราคาน้ำมัน ทำให้สูตรการดูแลเงินเฟ้อของ ธปท.เพี้ยนไปจากเดิมที่ ธปท.จะดูแลปริมาณเงินเป็นหลัก ดูดเงินออกจากระบบถ้ามีมากเกินไป และฉีดเงินออกเมื่อสภาพคล่องขาดแคลน และกระทรวงพาณิชย์จะดูแลระดับราคาสินค้า แต่ปัจจุบันสภาพคล่องในระบบมีมาก แต่เกิดการฝืดเคืองในระดับครัวเรือน ทำให้ปริมาณเงินวัดสภาพคล่องของระบบการเงินได้ไม่มีประสิทธิภาพเหมือนเดิม

จึงเกิดคำถามว่า การดำเนินนโยบายดูแลเงินเฟ้อควบคู่กับการเติบโตทางเศรษฐกิจและเสถียรภาพการเงิน (Inflation Targeting) ของไทยในขณะนี้ยังมีเสถียรภาพหรือไม่

วิรไท สันติประภพ ผู้ว่าการ ธปท. ระบุว่า การดำเนินนโยบาย Inflation Targeting ยังเหมาะสมที่จะใช้ดูแลเสถียรภาพเศรษฐกิจต่อไป กรอบเป้าหมายเงินเฟ้อยังเป็นสิ่งที่เอื้อต่อการขยายตัวของเศรษฐกิจที่ค่อนข้างดี และได้รับการยอมรับสูงในกลุ่มประเทศเกิดใหม่

ทั้งนี้ สูตรคำนวณกรอบเป้าหมายเงินเฟ้อของไทย ได้เปลี่ยนมาใช้อัตราเงินเฟ้อทั่วไปเป็นฐานจากเดิมที่ใช้อัตราเงินเฟ้อพื้นฐานเป็นดัชนีหลักในการคำนวณเงินเฟ้อในปีนี้ แต่ ธปท.ยืนยันว่า อัตราเงินเฟ้อทั่วไปเป็นดัชนีราคาที่สะท้อนค่าครองชีพได้ดีกว่าอัตราเงินเฟ้อพื้นฐาน

ที่มีการเปลี่ยนแปลงสูตรคำนวณกรอบเงินเฟ้อ เป็นเพราะอัตราเงินเฟ้อพื้นฐานไม่นับรวมราคาของสินค้าในกลุ่มพลังงานและอาหารสดซึ่งคิดเป็น 27% ของตะกร้าสินค้าของผู้บริโภค อัตราเงินเฟ้อทั่วไปจึงสอดคล้องกับความเข้าใจของประชาชนทั่วไปและมีผลต่อการตัดสินใจบริโภคและออมของประชาชน การตัดสินใจลงทุนและตั้งราคาของภาคธุรกิจ

ผู้ว่าการ ธปท. กล่าวว่า การดำเนินนโยบายการเงินจะต้องมองภาพเศรษฐกิจระยะยาวว่าจะเติบโตอย่างมีเสถียรภาพหรือไม่ การมีกรอบทำให้การดำเนินนโยบายง่ายขึ้น และสามารถที่จะยืดหยุ่นนโยบายได้ตามสถานการณ์ จึงไม่เห็นโทษของการที่มีเป้าหมายเงินเฟ้อนำนโยบายการเงิน แม้ขณะนี้ราคาน้ำมันต่ำมาก ทำให้การขยับดอกเบี้ยนโยบายไม่ได้ดูเงินเฟ้อเป็นหลัก ก็ไปดูแลทางด้านอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งค่าเงินสัมพันธ์ไปกับเงินทุนเคลื่อนย้าย

อย่างไรก็ดี ระดับเงินเฟ้อที่ต่ำกว่ากรอบล่างที่ 1% ธปท.ติดตามดูอย่างใกล้ชิดและยืนยันมาตลอดว่านี่ไม่ใช่ภาวะเงินฝืด แม้ประชาชนและผู้ประกอบการเอสเอ็มอี จะบ่นว่าเกิดการฝืดเคืองในระดับครัวเรือน แต่ในภาพรวมของระบบการเงินสภาพคล่องยังมีล้นมากกว่า 4 ล้านล้านบาท แต่เงินกองอยู่ที่ธนาคารพาณิชย์ ที่ไม่กล้าปล่อยกู้เพราะกลัวปัญหาหนี้เสีย

นอกจากนี้ ธปท.เห็นว่าเงินเฟ้อต่ำไม่ได้เกิดจากการปรับลดลงของราคาสินค้าและบริการ ไม่ได้เกิดมาจากการบริโภคหดตัวรุนแรง อัตราเงินเฟ้อสามารถปรับสูงขึ้นได้หากมีการผ่อนคลายด้านรายได้ครัวเรือน ซึ่งนโยบายรัฐบาลกำลังพยายามที่จะกระตุกภาคการบริโภคอยู่ 

นอกจากนี้ อัตราเงินเฟ้อยังสามารถปรับเป็นบวกได้ ซึ่ง ธปท.คาดว่าอัตราเงินเฟ้อสามารถที่จะตีกลับมาเป็นบวกได้ในปีหน้า เมื่อเศรษฐกิจเริ่มมีแรงส่งจากการลงทุนของรัฐบาลและเอกชน

อย่างไรก็ตาม การดำเนินนโยบายการเงินจะเผชิญกับความท้าทายยิ่งขึ้น ในการทำหน้าที่สนับสนุนการเติบโตอย่างยั่งยืนของเศรษฐกิจและยึดเหนี่ยวการคาดการณ์เงินเฟ้อในระยะยาว และยิ่งภาวะเศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัวและยังเกิดแรงดึงแรงต้านกันอยู่ จะทำให้อัตราแลกเปลี่ยนผันผวนมากยิ่งขึ้น การดำเนินนโยบายการเงินก็จะยากตามไปด้วย