ธรรมาภิบาลไทยจะไปไกลแค่ไหน

โดย...สมผล ตระกูลรุ่ง

กรณีที่ ก.ล.ต.ลงโทษปรับผู้บริหารซีพี ออลล์ เจ้าของร้าเซเว่นอีเลฟเว่น เมื่อต้นเดือน ธ.ค.ที่ผ่านมา เป็นข่าวใหญ่ที่วิพากษ์กันอย่างมากในแวดวงนักลงทุน เนื่องเพราะถูกลงโทษในข้อหาใช้ข้อมูลภายในไปหาประโยชน์ในตลาดหลักทรัพย์ (Insider Trading) ซึ่งถือเป็นเรื่องใหญ่ ที่ถือว่าเป็นการเอาเปรียบนักลงทุนอื่นๆ ซึ่งผู้บริหารบริษัทในตลาดหลักทรัพย์จะต้องมีธรรมาภิบาล ไม่เอาเปรียบนักลงทุนที่เป็นประชาชนทั่วไป

ดูเหมือนว่ากระแสวิพากษ์วิจารณ์จะค่อยๆ ซาลงไปตามธรรมชาติแบบไทยๆ ที่แม้จะเรียกร้องให้แสดงความรับผิดชอบ แต่เมื่อเจ้าตัวยืนยันว่าไม่เจตนาทำผิด ไม่ลาออก และกฎหมายตลอดจนกฎเกณฑ์ของ ก.ล.ต.ก็ไม่ได้บังคับให้ต้องลาออก เมื่อเสียค่าปรับแล้วก็จบกันไป กระแสสังคมไทยเราทำอะไรไม่ได้ แม้กระแสสังคมจะแรงเพียงใด แต่ทุกอย่างอยู่ที่การตัดสินใจของผู้กระทำผิด และที่สำคัญยิ่งไปกว่านั้น เจ้าสัวที่ร่ำรวยมีธุรกิจใหญ่โต ใช้งบโฆษณาปีละมากๆ เขาไม่กลัวสื่อ ไม่กลัวการถูกโจมตีจากสื่อต่างๆ ซึ่งจะเป็นด้วยเหตุผลใดคงทราบๆ กันดี

แต่ที่กลับเป็นประเด็นขึ้นมาอีกครั้ง คงเป็นเพราะผู้บริหารเบอร์ 1 ของเซเว่นอีเลฟเว่น คุณก่อศักดิ์ ไชยรัศมีศักดิ์ ได้ทำหนังสือชี้แจงเรื่อง ความในใจของก่อศักดิ์ ซึ่งโพสต์ทูเดย์ได้นำหนังสือของคุณก่อศักดิ์มาลงให้ โดยไม่ได้ตัดทอนข้อความใดๆ คำชี้แจงของคุณก่อศักดิ์มี 2 ประเด็นที่สำคัญ

ประเด็นแรก คุณก่อศักดิ์ยืนยันว่าไม่มีเจตนาที่จะทำความผิด และไม่รู้ว่าสิ่งที่ทำลงไปเป็นความผิด โดยชี้แจงว่าการซื้อหุ้นสยามแม็คโครไม่ไช่การใช้ข้อมูลภายใน เพราะยังไม่มีใครรู้ว่าบริษัทใดจะเป็นผู้ประมูลสยามแม็คโคร และจะซื้อได้ด้วยราคาสูงต่ำเพียงใด จึงสรุปว่านักลงทุนมีข้อมูลพอๆ กัน คุณก่อศักดิ์ก็อยู่ในสถานการณ์เดียวกับนักลงทุนทั่วไปที่ต้องประเมินและตัดสินใจเอง จึงได้ซื้อหุ้นของสยามแม็คโครอย่างเปิดเผยในชื่อของตัวเอง เพราะเชื่ออย่างบริสุทธิ์ใจว่าไม่ได้ทำอะไรผิด

สิ่งที่คุณก่อศักดิ์ชี้แจงเพื่อให้เห็นว่ารู้ข้อมูลเท่าๆ กับนักลงทุนนั้น น่าจะไม่ใช่ แม้คนตัดสินใจซื้อสยามแม็คโครจะเป็นการตัดสินใจของเจ้าของซีพีตามที่อ้าง แต่เมื่อจะใช้ซีพี ออลล์ ซื้อ เจ้าสัวจะไม่บอกให้ผู้บริหารซีพี ออลล์ รู้บ้างเลยหรือ จำนวนเงินที่จะซื้อจะต้องเป็นเงินของซีพี ออลล์ เจ้าสัวจะไม่ปรึกษาหารือกับผู้บริหารซีพี ออลล์ หรือเพียงแค่รู้ว่าซีพี ออลล์ สามารถซื้อสยามแม็คโครได้ในราคาหุ้นละ 787 บาท ซึ่งสูงกว่าราคาตลาดอย่างมีนัยสำคัญ (ตามที่ปรากฏในคำสั่งของ ก.ล.ต.) ข้อมูลนี้เป็นสาระสำคัญเพียงพอที่จะตัดสินใจดักซื้อหุ้นของสยามแม็คโครได้แล้ว เพราะเท่ากับว่าอย่างน้อยหุ้นสยามแม็คโครจะขายได้ในราคา 787 บาท แต่ถ้าซีพี ออลล์ สู้ราคาบริษัทอื่นไม่ได้ เท่ากับราคาซื้อสยามแม็คโครจะสูงขึ้นไปอีก กำไรก็จะมากขึ้นไปด้วย ข้อมูลนี้จึงมีแต่ได้กับได้ แต่นักลงทุนทั่วๆ ไป ไม่มีใครทราบข้อมูลนี้ ฉะนั้นที่อ้างว่า “ผมก็อยู่ในสถานการณ์เดียวกับนักลงทุนคนอื่นๆ” จึงไม่ใช่ และคุณก่อศักดิ์รู้ดีอยู่แก่ใจว่าซื้อหุ้นด้วยข้อมูลใด

ประเด็นที่คุณก่อศักดิ์อ้างว่า ไม่รู้ว่าเป็นความผิดนั้น คุณก่อศักดิ์กำลังประจานตัวเอง ผู้บริหารบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ชั้นนำ บริษัทที่พร่ำบอกสังคมว่ามีธรรมาภิบาล ผู้บริหารตั้งใจที่จะทำให้ซีพี ออลล์ เป็นบรรษัทภิบาลที่ดีในระดับแนวหน้าของประเทศ ถ้าไม่ทราบว่าการที่จะไปซื้อหุ้นของบริษัทที่กำลังเจรจาซื้อขายกัน โดยรู้ข้อเท็จจริงที่เกี่ยวกับการซื้อขาย เป็นข้อมูลภายในที่นักลงทุนทั่วไปไม่รู้ จะเป็นความผิด ขัดต่อหลักธรรมาภิบาล แล้วจะนำพาองค์กรไปสู่บรรษัทภิบาลชั้นแนวหน้าได้อย่างไร ทำให้เกิดความสงสัยว่า รางวัลมากมายที่ได้รับมานั้น ได้มาจากของจริงหรือได้มาจากการแต่งตัว และทำให้คิดต่อไปได้ว่า เคยมีการใช้ข้อมูลภายในมาก่อนหรือไม่ นอกจากนี้ ซีพียังมีนักกฎหมายที่เก่งกาจมากมาย มีศักยภาพที่จะปรึกษานักกฎหมายระดับใดก็ได้ การอ้างว่าไม่รู้ว่าเป็นการทำผิดนั้น คงยากที่จะมีคนเชื่อ

ประเด็นที่สอง คุณก่อศักดิ์ตัดพ้อต่อว่าสื่อที่วิพากษ์วิจารณ์ ใช้สำนวนเหน็บแนมทำให้เจ็บปวดใจ เป็นการโจมตีคนไม่มีทางสู้ โดยยกคำโบราณของไทยว่า “คนเซอย่าซ้ำ คนล้มอย่าข้าม” และคำสอนของคนจีนว่า “คมมีดบาดเนื้อ แผลหายง่าย คำพูดบาดใจ แค้นไม่ลืม” โดยคุณก่อศักดิ์ยืนยันว่า เป็นลูกผู้ชาย กล้าทำกล้ารับ “เมื่อ ก.ล.ต.มีคำตัดสินออกมา ผมก็เคารพการตัดสินใจของ ก.ล.ต. และกล่าวขออภัยที่ทำผิดพลาดไปโดยไม่ได้เจตนา”

คนเราทำผิดถ้ายอมรับผิดโดยดุษณี คงไม่มีใครซ้ำเติม คำตัดสินของ ก.ล.ต.นั้น แม้ไม่ยอมรับก็ต้องถูกบังคับให้ยอมรับและต้องปฏิบัติ และกรณีนี้เป็นความสมัครใจของผู้กระทำผิดที่จะให้มีการเปรียบเทียบปรับ เพื่อให้จบในชั้นกรรมการเปรียบเทียบ หากไม่ยอมให้ปรับ เรื่องจะถูกส่งไปที่ศาล ซึ่งโทษอาจไม่ใช่เพียงปรับ เพราะอัตราโทษตามกฎหมาย มีโทษจำคุกด้วย

การยอมรับผิดแต่อ้างว่า “ทำผิดพลาดไปโดยไม่เจตนา” เหมือนเคยได้ยินมาก่อน คล้ายๆ “บกพร่องโดยสุจริต” หรือเปล่า

การเป็นผู้บริหารบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ ต้องเข้าใจว่าเป็นการบริหารเพื่อประโยชน์ของผู้ลงทุนทั่วไป ไม่ใช่บริษัทในครอบครัวหรือเพื่อนฝูงที่จะทำอะไรก็ได้ เพราะไม่กระทบถึงนักลงทุนภายนอกผู้สุจริต นักลงทุนที่เขานำเงินมาลงทุน นำเงินมาให้พวกคุณนำไปทำธุรกิจ นำไปสร้างความร่ำรวย สร้างอาณาจักรทางธุรกิจให้ยิ่งใหญ่ โดยเจียดเงินแบ่งกำไรบางส่วนมาเป็นค่าตอบแทนในรูปของเงินปันผลให้กับนักลงทุน กฎหมายเพียงให้ผู้บริหารคำนึงถึงนักลงทุนเหล่านี้บ้าง เพียงแค่เป็นผู้บริหารเงินของชาวบ้าน ก็ได้เปรียบมากอยู่แล้ว อย่าใช้ข้อมูลภายในเอาเปรียบนักลงทุนอื่นอีกเลย

การเป็นผู้บริหารบริษัทในตลาดหลักทรัพย์ จึงไม่ต่างจากการเป็นบุคคลสาธารณะ เมื่อยอมรับว่าทำผิด ยิ่งต้องยอมรับการวิพากษ์วิจารณ์

ถ้าสิ่งที่คนอื่นกล่าวหาเป็นความจริงก็ไม่ต้องไปโกรธ เพราะเป็นความจริง แต่ถ้าสิ่งที่เขากล่าวหาไม่เป็นความจริง ก็ไม่ต้องไปโกรธ เพราะมันไม่เป็นความจริง ต้องแผ่เมตตาด้วยความสงสาร หลักธรรมนี้เป็นหลักธรรมที่ซีพี ออลล์ น่าจะเคยได้ยินได้ฟังจากการเผยแผ่ธรรมบ้าง

การวิพากษ์วิจารณ์ตามข้อเท็จจริง จึงไม่ใช่การซ้ำคนเซ หรือข้ามคนล้ม แต่เป็นเรื่องที่ต้องทำให้เกิดความโปร่งใส ทำเพื่อให้เกิดความสำนึกในหน้าที่ การวิจารณ์ในสื่อหลักนับว่ายังเบามาก ถ้าเปรียบเทียบกับโลกออนไลน์ ในเว็บไซต์ดังๆ ที่ใช้คำพูดแบบไม่ต้องกลัวหมิ่นประมาท

ประการสุดท้าย บาดแผลครั้งนี้จะรักษายากหรือง่าย ก็อยู่ที่คุณก่อศักดิ์เอง ถ้ายอมรับความผิดแล้วปรับปรุงแก้ไข บาดแผลก็หายได้ชั่วข้ามคืน แต่ถ้าเป็นคนเจ้าคิดเจ้าแค้น นอกจากบาดแผลในใจจะไม่หายแล้ว ยังจะลุกลามใหญ่โตกลายเป็นมะเร็งใจได้

การแสดงความรับผิดชอบในความผิดที่ได้กระทำไปแล้ว ไม่ว่าด้วยการตัดสินใจใดๆ ให้เป็นรูปธรรม ไม่ได้ทำให้เสียหน้า และเชื่อได้ว่า ไม่ได้สร้างความทุกข์ยากให้มากไปกว่านั่งอยู่บนคำวิพากษ์วิจารณ์ 

บทสรุปสำหรับเรื่องนี้จะเป็นดัชนีชี้วัดว่า ธรรมาภิบาลของไทยจะย่ำอยู่กับที่เพียงแค่ปรับเป็นเงินเท่านั้น หรือจะมีกระบวนการพัฒนาให้ไปได้ไกลกว่านี้