ฝังเชอร์โนบิลไว้ในโลงเหล็ก

โดย...

ปี 2015 เหล็ก 3.6 หมื่นตัน จะเข้าไปห่อหุ้มเชอร์โนบิล เพราะชั้นคอนกรีตที่คอยปกป้องโรงงานไฟฟ้าอยู่เริ่มพังทลาย ดังนั้นจึงต้องสร้างโลงเหล็กขนาดใหญ่ขึ้นเพื่อป้องกันอันตรายร้ายแรงจากพลูโทเนียมไม่ให้แพร่ไปทั่วยุโรป

ในวันอันสดใสและหนาวเย็นของเดือน มี.ค. รถบัสแล่นออกจากกรุงเคียฟ เมืองหลวงของยูเครนมาแล้วสองชั่วโมง กระทั่งมาถึงเขตหวงห้าม ซึ่งมีซากของเตาปฏิกรณ์ 4 ที่พังราบอยู่ พื้นที่นี้มีรัศมี 50 กิโลเมตรโดยรอบ คุณไม่อาจเข้าเยี่ยมชมบริเวณนี้ได้หากไม่มีการอนุญาตพิเศษจากทางการ โดยยามจะสั่งให้ผู้โดยสารลงจากรถและแสดงพาสปอร์ต ณ บริเวณจุดตรวจ

ขณะที่รถบัสแล่นผ่านเตาปฏิกรณ์ด้านตะวันออก เราได้รับการแจ้งว่าห้ามถ่ายรูปอาคารส่วนนี้ด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย คำบอกกล่าวนั้นยังมีอีก เช่น ห้ามย่ำลงไปบนดิน ให้เดินบนถนนลาดยางมะตอยหรือถนนคอนกรีต อย่ากิน ดื่ม หรือสูบบุหรี่ด้านนอก อย่าเก็บอะไรจากพื้นหรือเข้าไปในตึกที่ถูกทิ้งร้างเพราะมันอาจถล่มลงมาได้

หลังจากใช้เครื่องวัดปริมาณรังสีที่อาจปนเปื้อนมากับมือและเท้าเป็นครั้งแรกแล้ว ผู้สื่อข่าวของไซแอนซ์ อิลลัสเตรเต็ด เจ้าหน้าที่จากสหภาพยุโรป และคนอื่นๆ ก็เข้าสู่พื้นที่ก่อสร้าง ซึ่งพื้นที่ปลอดภัยใหม่กำลังจะสร้างเสร็จ โครงสร้างเหล็กคล้ายโรงเก็บเครื่องบินสะท้อนแสงแดด แลดูเหมือนวัตถุประหลาดสมัยใหม่คล้ายงานศิลปะ จัดวางอยู่ในพื้นที่หวงห้ามของเชอร์โนบิล ที่ซึ่งเวลาได้หยุดนิ่งอยู่นาน 29 ปี นับตั้งแต่เกิดอุบัติเหตุทางนิวเคลียร์ครั้งนั้น

มีผู้เสียชีวิต 31 ศพในอุบัติเหตุนิวเคลียร์

คืนวันเสาร์หนึ่งในเดือน เม.ย. 1986 ความฝันของสังคมแบบโซเวียตที่ได้พลังงานจากการแยกนิวเคลียสของยูเรเนียมก็ล้มเหลว เตาปฏิกรณ์ 4 ของโรงงานนิวเคลียร์เชอร์โนบิลระเบิด รังสีปริมาณมหาศาลปนเปื้อนหลุดรอดออกมายังพื้นที่แวดล้อม รังสีนี้สังหารคนไป 31 ศพ คนอีกหลายพันเป็นมะเร็ง และเกือบ 3.5 แสนคนต้องอพยพ

ในเมืองพริพยัต (Pripyat) อันเป็นเมืองของชนชั้นแรงงานซึ่งตั้งอยู่ห่างโรงงานไป 2 กิโลเมตร ผู้คนมารวมตัวกันบนสะพานรถไฟเพื่อจับตาดูโรงไฟฟ้าที่ถูกเผาไหม้อยู่แต่ไกล วันถัดมาประชากร 4.9 หมื่นคนของเมืองพริพยัตต้องอพยพออกมา ไม่มีใครได้กลับมายังเมืองร้างนั้นอีกเลย ทุกวันนี้พุ่มไม้ขึ้นปกคลุมหนาอยู่ริมสะพานรถไฟที่เริ่มผุพัง แต่คราวนี้มีโครงเหล็กที่เตาปฏิกรณ์ 4 ปรากฏเด่นอยู่ตรงขอบฟ้า

โครงสร้างนี้มีชื่อเรียกว่านิวเซฟคอนไฟน์เมนต์ (New Safe Confinement) เป็นโครงเหล็กขนาดมหึมามูลค่าพันล้านดอลลาร์ มันผนึกซากของเตาปฏิกรณ์ 4 และสารอันตรายทั้งหลาย ซึ่งก็คือ “มวลลาวา” (Lava Masses) ที่ปนเปื้อนกัมมันตรังสี โครงสร้างมหึมาสีเงินอมเทานั้นสูง 110 เมตร ยาว 165 เมตร หนัก 3.6 หมื่นตัน ในปี 2017 โครงสร้างยักษ์นี้จะเคลื่อนไปทางตะวันออก 250 เมตร โดยใช้แม่แรงจำนวนมาก จากนั้นคนงานก่อสร้างก็จะปิดผนึกโรงงานอย่างสมบูรณ์ เชอร์โนบิลนั้นได้กลายเป็นชื่อของอุบัติเหตุนิวเคลียร์ครั้งร้ายแรงที่สุดในประวัติศาสตร์ไปแล้ว

โครงเหล็กยักษ์ออกแบบเฉพาะ

ดินและทรายปริมาณมหาศาล รวมทั้งซากที่ปนเปื้อนกัมมันตรังสีจากการระเบิด จะต้องถูกย้ายออกไปก่อนจะมีการวางฐานรากซึ่งเป็นคอนกรีต 2 หมื่นลูกบาศก์เมตร คอนกรีตสร้างให้เกิดฐานที่มั่นคง ยิ่งกว่านั้น ยังปกป้องคนงานจากรังสีในดินที่ปนเปื้อนอีกด้วยนิวเซฟคอนไฟน์เมนต์มีอีกชื่อเรียกว่าโลงหิน (Sarcophagus) เหมือนกับโลงศพของอียิปต์ด้วย เพราะมันใช้ฝังและปิดผนึกเชอร์โนบิลขนาดใหญ่กว่าโลงศพอียิปต์มาก โลงเหล็กนี้สูงกว่าเทพีเสรีภาพ 17 เมตร ยาวกว่าเครื่องบินจัมโบ้เจ็ตสองลำ และหนักกว่าหอไอเฟล 3 เท่า โครงสร้างเหล็กด้านนอกมีพื้นที่ 8.6 หมื่นตารางเมตร ซึ่งเท่ากับสนามฟุตบอลราว 12 สนาม

คานเหล็กเสริม 16 คาน จะหนุนแผ่นเหล็ก 2 ชั้นที่ประกอบกันเป็นแผ่นปกป้องของนิวเซฟคอนไฟน์เมนต์ คานเหล็กวาง “เท้า” ของมันลงบนระบบรางทำจากคอนกรีตและเหล็กที่จะช่วยรักษาโครงสร้างให้อยู่บนรางขณะถูกผลักให้เข้าที่ล้อมรอบเตาปฏิกรณ์ 4 ในปี 2017

นิวเซฟคอนไฟน์เมนต์เป็นโครงการทางวิศวกรรมหนึ่งเดียวที่มอบวิธีแก้ปัญหาเฉพาะให้หลายอย่าง

โครงสร้างโค้งประกอบด้วยโครงท่อเหล็กที่มีสลักเกลียวออกแบบเฉพาะราว 685,000 ตัว พร้อมระบบรักษาความปลอดภัยในตัว เพื่อไม่ให้ไขแน่นจนเกินไป อันจะทำให้โครงสร้างอ่อนแอลง

นิวเซฟคอนไฟน์เมนต์ได้รับการออกแบบให้ต้านทานสภาพอากาศรุนแรงกว่าลมหนาวในปัจจุบันมาก ไม่ว่าจะเป็นทอร์นาโดระดับ 3 (ความเร็วลม 250-330 กิโลเมตร/ชั่วโมง) หรือแผ่นดินไหว 6.0ริกเตอร์ ก็ไม่อาจทำให้โครงสร้างนี้สั่นสะเทือนได้ ผู้สร้างได้รับคำปรึกษาจากบริษัทที่เชี่ยวชาญในด้านกระดูกงูของเรือดำน้ำ ความรู้เกี่ยวกับแรงกระทบต่อกระดูกงูระหว่างยิงจรวดมิสไซล์นั้นเป็นกุญแจสำคัญในการออกแบบแผ่นเมมเบรนของนิวเซฟคอนไฟน์เมนต์

งานในการยกแผ่นโค้งที่จะประกอบกันขึ้นเป็น 2 ด้านของซุ้มโค้งที่ความสูง 110 เมตร เพื่อประกบกันเป็นโครงสร้างทั้งหมดให้เข้าที่นั้น ต้องใช้ความชำนาญทางวิศวกรรมเป็นพิเศษ บริษัทโนวาร์คาผู้ก่อสร้าง ได้รับความช่วยเหลือจากบริษัทดัตช์ที่เชี่ยวชาญในการยกวัตถุหนักๆ เช่น การกู้ซากเรือดำน้ำพลังงานนิวเคลียร์เคิร์สต์ของรัสเซีย

 

ตัวเลขสำคัญเกี่ยวกับนิวเซฟคอนไฟน์เมนต์

• 685,000 คือจำนวนสลักเกลียวที่ใช้ยึดคานเหล็ก 16 คานเข้าด้วยกัน

• 20,000 ลูกบาศก์เมตร คือปริมาณคอนกรีตที่ใช้สร้างฐานรากของสถานที่ก่อสร้าง

• 1,200 คน คือจำนวนพนักงานจาก 27 ประเทศที่ทำงานเป็นกะ

• 36,000 ตัน คือน้ำหนักของโครงสร้างยักษ์ ซึ่งหนักกว่าหอไอเฟล 3 เท่า

• 6.0 ริกเตอร์ คือขนาดของแผ่นดินไหวที่นิวเซฟคอนไฟน์เมนต์ต้านทานได้ ยิ่งกว่านั้น โครงสร้างนี้ยังสามารถต้านทานทอร์นาโดระดับ 3 และอุณหภูมิระหว่าง -43 ถึง +45 องศาเซลเซียส ได้อีกด้วย