โลกไม่เหมือนเดิม

โดย...พิเชษฐ์ ชูรักษ์

“ความ สามารถของประเทศในการผลิตอาหารได้กินเองมีความสำคัญมาก ถ้าหากคุณปล่อยให้การเลี้ยงดูประเทศของคุณขึ้นอยู่กับการค้าระหว่างประเทศแล้ว คุณก็จะเป็นเป้าของการถูกข่มขู่อยู่ตลอดเวลา...

“ถ้าหากว่าเราทำลายเกษตรกรรม หรือถ้าหากว่าเกษตรกรรมในชนบทกลายมาเป็นเพียงแหล่งแรงงานราคาถูกแล้ว ผมคิดว่า เรากำลังตัดตัวเองออกจากอดีตของเราในหลายแง่ด้วยกัน” ข้อความตอนหนึ่งจากบทสัมภาษณ์ วอลเดน เบลโล ใน “จิตสำนึกแห่งเอเชีย”

ดักลาส ทอมป์กินส์ นักธุรกิจชาวอเมริกัน ผู้ก่อตั้ง The North Face และ Esprit อาจเป็นคนมองการณ์ไกล บวกรสนิยมชื่นชอบส่วนตัว เขาจึงควักเงินซื้อพื้นที่ป่าในชิลีและอาร์เจนตินา สร้างเป็น Pumalin Park แหล่งธรรมชาติขนาด 2,900 ตารางกิโลเมตร

ขณะที่มหาเศรษฐีโลกอีกจำนวนหนึ่งมักบริจาครายได้เพื่อการกุศล

ท่ามกลางความเจริญที่วัดกันด้วยมูลค่าทางเศรษฐกิจ มีผู้ประสบความสำเร็จแค่หยิบมือ แต่มีผู้ถูกทอดทิ้งให้หิวโหยอยู่อีกจำนวนมาก

ภูมิประเทศทั่วโลกค่อยๆ เปลี่ยนไปตามทิศทางการพัฒนา สภาพป่าอันอุดมสมบูรณ์ของบางรัฐต้องกลายเป็นทะเลทราย ขณะที่บางพื้นที่สามารถพลิกวิกฤตใช้ทะเลทรายให้เป็นแหล่งผลิตอาหารหล่อเลี้ยงผู้คน

การพัฒนาอุตสาหกรรมที่ไม่หยุดนิ่ง ส่งผลให้อุณหภูมิโลกเพิ่มสูงขึ้นจนน่าวิตก

ผู้นำกว่า 150 ประเทศทั่วโลก ซึ่งเข้าร่วมประชุม Conference of Parties : COP21 แสดงความกังวลต่อภาวะโลกร้อน จึงหาทางลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และจำกัดอุณหภูมิไม่ให้เพิ่มสูงขึ้นเกินกว่า 2 องศาเซลเซียส

โลรองต์ ฟาบิอุส รัฐมนตรีต่างประเทศฝรั่งเศส ในฐานะประธานการประชุม ได้เสนอร่างข้อตกลงฉบับใหม่ต่อที่ประชุมให้ลดการใช้พลังงานจากถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ โดยหันไปใช้พลังงานสะอาด เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ ทดแทน

สัญญาณจาก COP21 เป็นความต่อเนื่องในความพยายามสร้างสมดุลของโลก

และก็เป็นที่น่าดีใจในระหว่างการประชุมครั้งนี้ มีหน่วยงาน บริษัท องค์กรขนาดใหญ่รวมตัวกันผลักดันให้บริษัทขนาดใหญ่ในตลาดหลักทรัพย์ เพิ่มการลงทุนในพลังงานสะอาด เพื่อสนับสนุนข้อตกลงปารีส

บริษัทชั้นนำอย่าง Coca Cola, BMW, Google, Nike, Starbucks, Microsoft, Adobe, บริษัทประกันภัยยักษ์ใหญ่ระดับโลก, สมาชิกกองทุนบำนาญของฝรั่งเศส และอื่นๆ อีก บรรลุข้อตกลงที่จะสนับสนุนการลงทุนพลังงานสะอาด และผลักดันให้บริษัทขนาดใหญ่เปลี่ยนแปลงธุรกิจไปใช้พลังงานทดแทนสำหรับการผลิตไฟฟ้า

นอกห้องประชุมเวทีโลกร้อน ชาวเกาะซุมบาของอินโดนีเซีย ก็พยายามพึ่งพาพลังงานสะอาด โดยวางเป้าหมายไว้ภายใน 5 ปี หากเป็นจริงเกาะซึ่งมีประชากร 1 ใน 6 ของบาหลี จะเป็นเกาะในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้แห่งแรกที่มีแต่พลังงานสะอาดใช้เท่านั้น

อย่างไรก็ดี แม้ความมุ่งมั่นของเกาะเล็กๆ ในดินแดนนี้ เป็นตัวอย่างของความหวัง ขณะที่พื้นที่ป่าเกาะบอร์เนียว และเกาะสุมาตรา กลับถูกไฟป่าทำลายไปเฉลี่ยปีละ 4.25 ล้านไร่ จนส่งผลให้อินโดนีเซียกลายเป็นประเทศปล่อยก๊าคาร์บอนไดออกไซด์สูงสุดติดอันดับ 3 ของโลก

สมาชิกประเทศอาเซียนเห็นร่วมกันจะยุติปัญหานี้ โดยได้ทำแผนปฏิบัติการอาเซียน ควบคู่การทำงานภายใต้ข้อตกลงมลพิษด้านหมอกควันข้ามพรมแดน โดยกำหนดให้เป็นภูมิภาคปราศจากหมอกควันให้ได้ภายในปี 2563

แต่เมื่อมองไปดูต้นตอของปัญหาแล้ว อาจไม่ใช่เรื่องง่าย เนื่องจากเบื้องหลังการแผ้วถางป่าปลูกปาล์มน้ำมันและไม้ทำเยื่อกระดาษในบริเวณนี้ล้วนเป็นบริษัทรายใหญ่ ซึ่งก่อนนี้อินโดนีเซียได้ยื่นฟ้องเอาผิดเอกชนไปกว่า 300 บริษัท

ในอีกฟากของโลก บราซิลตกอยู่ในสภาพไม่ต่างกัน เมื่ออะเมซอน ป่าดิบชื้นเขตร้อนขนาดใหญ่ที่สุด และมีความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุดในโลก กำลังถูกถางเพิ่มขึ้นจากเดิมถึง 16% หรือประมาณ 5,830 ตารางกิโลเมตร

ผลการศึกษาพบว่า หากไม่มีการแก้ไขปัญหานี้ คาดว่าภายในปี 2593 หรืออีก 35 ปีข้างหน้า จะมีต้นไม้ 40% ของ 7,500 ชนิด หรือประมาณ 3,000 ชนิด ของอะเมซอนถูกทำลายลง

รัฐบาลไทยกำลังเดินหน้าเขตเศรษฐกิจพิเศษใน 5 จังหวัด กินพื้นที่กว่า 2,932 ตารางกิโลเมตร หรือคิดเป็น 1,832,480 ไร่ หวังเพิ่มการขยายตัวทางเศรษฐกิจ ขณะที่วิสัยทัศน์ ณ กรุงปารีส ของผู้นำรัฐบาลได้ประกาศถ้อยแถลงจะส่งเสริมอุตสาหกรรมสีเขียว ลดการใช้เชื้อเพลิงฟอสซิล เพิ่มการใช้พลังงานหมุนเวียน

ความพยายามเข้าหาจุดสมดุลเพื่อเอาตัวรอดเป็นวิสัยของมนุษย์ แต่หากมองอีกด้านหนึ่งอาจมีความพยายามหันมาเล่นบทพระเอกของประเทศอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นยุคเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญของการล่าอาณานิคมทางเศรษฐกิจ...ขณะที่ความ
ขัดแย้งกำลังเกิดขึ้นทั่วโลก