เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (26)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเริ่มงานโครงการพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารขึ้นที่ “โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน” (โรงเรียน ตชด.) ซึ่งเป็นโรงเรียนตามพระราชดำริและพระอุปการะในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เพื่อสอนหนังสือให้แก่ชาวเขาและประชาชนที่อาศัยอยู่ห่างไกลการคมนาคม ด้วยทรงมีจุดมุ่งหมายให้ผู้ที่อยู่ในถิ่นทุรกันดารห่างไกลและมีความยากลำบากในการดำเนินชีวิตได้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น

พระองค์ทรงกำหนดโครงการพัฒนาในโรงเรียน ตชด. ให้สอดคล้องกับสภาพปัญหาของพื้นที่ที่มีความหลากหลาย อีกทั้งมีผู้เชี่ยวชาญของหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนร่วมดำเนินการ และให้การสนับสนุนการดำเนินงานจำนวนมาก เป็นการพัฒนาแบบ “องค์รวม” ที่ครอบคลุมทั้งในด้านสุขภาพ การศึกษา อาชีพ การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและวัฒนธรรมท้องถิ่น ทรงดูแลตั้งแต่ทารกในครรภ์มารดาไปจนถึงเด็กวัยเรียนและเยาวชน โดยมีกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดนเป็นแกนหลักดำเนินโครงการตามแนวพระราชดำริรวม 8 โครงการ ได้แก่ โครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน โครงการควบคุมโรคขาดสารไอโอดีน โครงการส่งเสริมคุณภาพการศึกษา โครงการนักเรียนในพระราชานุเคราะห์ โครงการฝึกอาชีพ โครงการส่งเสริมสหกรณ์ โครงการส่งเสริมโภชนาการและสุขภาพอนามัยแม่และเด็กในถิ่นทุรกันดาร และโครงการอนุรักษ์ทรัพยากร ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ทรงเน้นให้ความสำคัญกับคุณภาพและโอกาสทางการศึกษา ทรงตระหนักว่าเด็กที่ด้อยโอกาสแม้จะมีสาเหตุพื้นฐานของความด้อยโอกาสแตกต่างกัน แต่ทุกคนมีสิทธิขั้นพื้นฐานเท่าเทียมกัน หากได้รับโอกาสทางการศึกษาจะช่วยได้มาก ควรช่วยเหลือเด็กที่อยู่ในถิ่นทุรกันดารที่ไม่มีบริการทางการศึกษา โดยทรงพระราชดำริให้มีโครงการส่งเสริมคุณภาพและโอกาสทางการศึกษาประกอบด้วย

และเนื่องจากครูเป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาการศึกษา จึงทรงส่งเสริมให้ครูได้ศึกษาต่อในระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพครู ปริญญาตรี โท และเอก และเข้ารับการฝึกอบรมในหลักสูตรต่างๆ รวมทั้งเพิ่มคุณวุฒิการศึกษา และผลิตครูโรงเรียน ตชด. ตามโครงการคุรุทายาท โดยคัดเลือกศิษย์ที่สำเร็จชั้น ม.6 เข้ารับราชการครูในโรงเรียน ตชด. ในภูมิลำเนาของตัวเอง

ทรงพัฒนาห้องสมุด เพื่อให้นักเรียนรักการอ่านและอ่านหนังสือในเวลาว่าง ใช้ห้องสมุดเป็นแหล่งเรียนรู้ในการสร้างองค์ความรู้ด้วยตัวเอง รวมทั้งเป็นแหล่งศึกษาสำหรับครูด้วย

ทรงพัฒนาสื่อการเรียนการสอน อาทิ การสอนทางไกลผ่านดาวเทียม หรือ “ครูตู้” เพื่อช่วยให้นักเรียนได้มีโอกาสศึกษาอย่างเท่าเทียมกัน แก้ไขปัญหาโรงเรียนที่มีครูไม่เพียงพอ ตลอดจนสามารถจัดการเรียนการสอนให้นักเรียนได้ครบตามหลักสูตร ซึ่งมูลนิธิการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียมให้บริการทางการศึกษาครบวงจรโดยไม่คิดมูลค่าจัดการศึกษา โดยการถ่ายทอดการเรียนการสอนหลักสูตรขั้นพื้นฐานจากโรงเรียนวังไกลกังวล ในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6

ทรงจัดตั้งและพัฒนาสถานศึกษา โดยทำการสำรวจหมู่บ้านที่ประชาชนยินดีให้บุตรหลานของตนมีความรู้และเข้าเรียนหนังสือ จากนั้นทรงสร้างโรงเรียนเพื่อให้เด็กมีที่เรียนเพียงพอและปลอดภัย รวมถึงจัดซื้ออุปกรณ์การเรียนการสอนให้ด้วย