จับไต๋คสช.อยู่ยาว หากไม่แก้รธน.ชั่วคราว

โดย...ชัยรัตน์ พัชรไตรรัตน์

ปริญญา เทวานฤมิตรกุล อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์​ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้จัดเสวนาเปิดห้องเรียนรัฐธรรมนูญ (นอกห้องเรียน) ในหัวข้อ “วิเคราะห์ถึงร่างรัฐธรรมนูญ ฉบับ มีชัย ฤชุพันธุ์” ณ ร้านกาแฟ The Writer’s Secret เนื่องในวันรัฐธรรมนูญ 10 ธ.ค.

โดยมองว่าร่างรัฐธรรมนูญของคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ​มีเนื้อหาเสร็จแล้วกว่า 60% จึงตอบไม่ได้ว่ารับได้หรือไม่ ต้องรอเนื้อหาทั้งหมดก่อน ทว่าขณะนี้มีประเด็นน่าสนใจ คือ 1.ระบบเลือกตั้งแบบจัดสรรปันส่วนผสม ที่จะมีเฉพาะการเลือกตั้ง สส.แบบแบ่งเขตเลือกตั้งเท่านั้น

ขณะที่ สส.บัญชีรายชื่อมาจากการนำคะแนนรวมของทุกเขตไปคำนวณเพื่อหาจำนวน สส.บัญชีรายชื่อที่พรรคนั้นจะได้ ซึ่งผลลัพธ์ของระบบนี้ทำให้พรรคการเมืองขนาดใหญ่มี สส.น้อยลง เมื่อเทียบกับการเลือกตั้งปี 2554 ที่ใช้การเลือกตั้งแบบระบบคู่ขนานระหว่างเขตและบัญชีรายชื่อ

ปริญญา ฉายภาพว่า พรรคเพื่อไทยจะได้ สส.น้อยลง พรรคประชาธิปัตย์ได้เพิ่มขึ้นเล็กน้อยหรือเท่าเดิม ซึ่งมองว่าระบบนี้ไม่ยุติธรรมเท่ากับการเลือกตั้งแบบสัดส่วนผสม ที่คิดขึ้นในกรรมาธิการยกร่างฯ ชุด บวรศักดิ์ อุวรรณโณ เพราะระบบใหม่ไม่สามารถนำไปทำนายผลเลือกตั้งอนาคตได้ เนื่องจากมีหลายปัจจัย เช่น การส่งผู้สมัคร สส.เขต หรือพรรคการเมืองที่ส่งผู้สมัครลงเลือกตั้ง เป็นต้น

“การใช้บัตรเลือกตั้งเพียงใบเดียวนั้น กรธ.มีเจตนาเพื่อให้ง่ายมากขึ้นแต่ฟังไม่ขึ้น เพราะเราผ่านการเลือกตั้งด้วยบัตร 2 ใบมาแล้วถึง 4 ครั้ง การลงคะแนนเพียงครั้งเดียวนั้น ผมคิดว่าปัญหาทำให้การเลือกตั้งมีคะแนนเดียว คือ ประชาชนที่เคยมีสิทธิเลือกพรรค ซึ่งต่างจาก สส.เขตหายไป กรณีที่หายไปตามที่อ้างว่าทำให้การเลือกตั้งง่ายนั้นฟังไม่ขึ้น เพราะประชาชนคิดเองได้ แต่ผมขอตั้งคำถามว่าหากของดีจริง ทำไมเยอรมนีถึงใช้ระบบสัดส่วนผสม”

ขณะเดียวกัน มองว่าสิ่งสำคัญที่ กรธ.ต้องพิจารณาในระบบเลือกตั้งเพื่อแก้ปัญหาการเมือง คือให้ผู้สมัคร สส.มีอิสระจากพรรคเป็นผู้แทนปวงชนชาวไทยอย่างแท้จริง ไม่ใช่ผู้แทนของพรรคการเมืองหรือรัฐบาล หมายถึง สส.ควรสังกัดพรรค แต่ไม่ควรบังคับให้ต้องสังกัดพรรคเท่านั้น ควรให้ สส.ลงสมัครได้อิสระ รวมถึงทำให้พรรคการเมืองเป็นประชาธิปไตย

2.ที่มา สว.จากการเลือกตั้งทางอ้อม อาจมีปัญหาเรื่องการขึ้นทะเบียนกลุ่มวิชาชีพ เพราะบางงานอาจไม่ถูกจัดว่าเป็นอาชีพ เช่น คนทำงานที่บ้าน ซึ่งการเลือกตั้งทางอ้อมแท้จริงนั้นต้องมีกระบวนการให้ประชาชนเป็นผู้เลือกตัวแทนนั้นเข้ามาดำเนินการ โดยในฝรั่งเศสใช้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมาเลือก สว. ซึ่งคาดว่าวิธีนี้ กรธ.อาจไม่ยอมรับ เพราะอาจถูกการเมืองท้องถิ่นครอบงำ

3.ที่มานายกรัฐมนตรี โดยไม่ใช่ สส. ซึ่งส่วนตัวสนับสนุนให้ประกาศรายชื่อผู้ดำรงตำแหน่งนายกฯ แต่จะกันทหารออกจากระบบการเมืองได้หรือไม่นั้น หากผู้นำกองทัพต้องการลงเลือกตั้งต้องเปิดเผยเพื่อให้ตรวจสอบได้และเกิดความโปร่งใส แต่ไม่คิดว่าจะต้องไปเขียนคุณสมบัติพิเศษใดๆ เพราะที่ผ่านมาเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญก็เหมาะสม

4.ที่มาขององค์กรและอำนาจพิเศษเพื่อแก้สถานการณ์วิกฤต ซึ่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ต้องการ ส่วนตัวมองแนวโน้มน่าจะเขียนในบทเฉพาะกาล ทั้งนี้ความปรองดองในประชาธิปไตยไม่จำเป็นต้องคิดเหมือนกัน แต่ต้องขัดแย้งในกติกา ไม่จำเป็นต้องให้ศาลมาเกี่ยวข้อง

และ 5.โอกาสผ่านประชามติที่ต้องใช้เสียงข้างมากของผู้มีสิทธิออกเสียงประชามติ ต้องจับตาว่าจะมีการแก้ไขเนื้อหาดังกล่าวที่เขียนในรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. 2557 หรือไม่ หากไม่แก้ไข คาดเดาได้ว่า คสช.​ต้องการอยู่นาน และกรณีที่ไม่แก้ไข หากร่างรัฐธรรมนูญไม่ผ่านประชามติจะมีทางออกอย่างไร อาจนำมาซึ่งการไม่ยอมรับร่างรัฐธรรมนูญและการไม่ยอมรับ คสช.ได้

“ผมมองว่าร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะมีการทำประชามติแน่นอน ส่วนจะยืดเวลาการลงประชามติหรือไม่ ต้องพิจารณารายละเอียดและความจำเป็น โดยไม่อาจใช้อำนาจตามมาตรา 44 เพราะรัฐธรรมนูญที่เป็นประชาธิปไตย คือ การสร้างกติกาปกครองตนเองของประชาชนในฐานะเจ้าของประเทศ ไม่ใช่ปกครองโดยนักการเมืองที่มาจากการเลือกตั้ง และการร่างต้องอยู่บนพื้นฐานให้ประชาชนรับได้”

ทั้งนี้ การที่รัฐธรรมนูญล้มเหลวจนต้องร่างใหม่ ​เพราะไม่เล่นตามกติกา อีกทั้งไม่ตัดสินและไม่ยอมรับกติกา แม้รัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะออกมาดีอย่างไร หากคนไม่เล่นหรือเคารพกติกาก็จะมีปัญหา ความสำคัญของการทำร่างรัฐธรรมนูญต้องทำให้คนยอมรับและให้ผ่านประชามติ ไม่เช่นนั้นคณะรัฐประหารจะอยู่ยาวและเกิดความวุ่นวาย