"ราชภักดิ์-รธน.-จำนำข้าว" โอกาสคสช.อยู่ยาว

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

กลายเป็นสัญญาประชาคมที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.)​ กล่าวยืนยันต่อนานาชาติในการประชุมสมัชชาสหประชาชาติ สมัยสามัญ ครั้งที่ 70 ที่นครนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา ว่าไทยจะมีการเลือกตั้งภายในปี 2560

ทว่าสัญญาณหลายอย่างที่ปรากฏเวลานี้ ชวนให้คิดว่าเป็นไปได้ยาก แถมเป็นไปได้สูงที่ คสช.​อาจต้องหยิบยกเหตุผลต่างๆ นานามาขอต่ออายุ ยื้ออยู่ในอำนาจต่อไป

เริ่มตั้งแต่เรื่องแรก ร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งถือเป็นดัชนีชี้วัดที่สำคัญว่าการเมืองจะเดินหน้าต่อไปข้างหน้าได้หรือไม่ หรือเดินต่อไปอย่างไร

อย่าลืมว่าเงื่อนไขสำคัญของการร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ คือจะต้องผ่านด่านสุดท้าย คือการทำ “ประชามติ” ซึ่งไม่ใช่เรื่องง่ายในสถานการณ์ และบรรยากาศเช่นนี้ยังไม่ต้องพูดถึง “เนื้อหา” ที่เริ่มเห็นเค้าโครงร่างหลายส่วน เคล้าไปกับเสียงวิพากษ์วิจารณ์ที่แว่วดังขึ้น

ปัญหาสำคัญคือเวลานี้ยังไม่มีความชัดเจนว่าหากร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้ไม่ผ่านประชามติ กระบวนการต่อจากนั้นจะไปอย่างไรต่อไป เพราะรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว 2557 ไม่ได้กำหนดขั้นตอนไว้ล่วงหน้าเผื่อถึงกรณีนี้

สุดท้ายต้องรอดูว่า คสช.​และรัฐบาลจะตัดสินใจเลือกเดินหน้าต่อไปอย่างไรหากร่างรัฐธรรมนูญไม่ผ่านประชามติ ไม่ว่าจะเป็นการตั้งคณะร่างรัฐธรรมนูญชุดใหม่ขึ้นมาทำงานในกรอบเวลาที่กำหนด หรืออาจจะเปิดช่องให้ คสช.​ตัดสินใจใช้อำนาจปัดฝุ่นรัฐธรรมนูญฉบับใดฉบับหนึ่งในอดีตมาใช้ชั่วคราวเพื่อเดินหน้าสู่การเลือกตั้ง

แถมอาจเป็นไปได้ว่าจะให้อำนาจ คสช. ​สามารถแก้ไขเนื้อหาบางท่อน บางตอน ของรัฐธรรมนูญในอดีตที่คิดว่าจะเป็นปัญหา ก่อนประกาศใช้ชั่วคราวเพื่อให้การเลือกตั้งข้างหน้า หรือรัฐบาลใหม่ที่จะมาจากการเลือกตั้งสามารถเดินหน้าไปในช่วงเปลี่ยนผ่านอย่างไม่สะดุด

เงื่อนไขเหล่านี้เป็นที่กังขาว่าล้วนแต่เปิดช่องให้ คสช.​หยิบยกเรื่องความมั่นคงหรือความต่อเนื่องเข้ามาเป็นใบเบิกทางอยู่ประคับประคองสถานการณ์เกินกรอบเวลาเดิมตามโรดแมป

หากจำได้ก่อนหน้านี้ในช่วงร่างรัฐธรรมนูญ ฉบับ บวรศักดิ์​ อุวรรณโณ ถูกคว่ำในชั้นการพิจารณาของสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) ก็วิเคราะห์กันว่าเป็นหนึ่งในแผนที่ต้องการยื้ออยู่ในอำนาจต่อไป อย่างน้อยก็อีก 20 เดือน ตามโรดแมป 6-4-6-4 ที่วางไว้

ดังจะเห็นว่าในเวลานั้น เนื้อหาในร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่แล้วถูกคัดค้านอย่างรุนแรงในหลายส่วน เริ่มตั้งแต่ระบบเลือกตั้งแบบสัดส่วนผสม (เอ็มเอ็มพี) ที่ว่ากันว่าไม่ตอบโจทย์ปฏิรูปการเมือง และสร้างความยุ่งยากให้ทั้งพรรคการเมืองและคนใช้สิทธิเลือกตั้ง

ตามมาด้วยประเด็นนายกฯ คนนอก ที่มา สว. และคณะกรรมการยุทธศาสตร์เพื่อการปฏิรูปและการปรองดองแห่งชาติ (คปป.) ที่ถูกถล่มอย่างหนักว่าเป็นการเปิดช่องให้รัฐประหารทางอ้อม

เงื่อนปมต่างๆ เหล่านี้​จึงถูกมองว่าอาจสร้างปัญหาในอนาคต และทำให้ทุกอย่างต้องกลับเข้าสู่วังวนแห่งปัญหาไม่รู้จบ

ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้แม้จะพยายามแก้ไขจุดอ่อนที่ถูกโจมตี แต่เบื้องต้นแค่ระบบเลือกตั้งแบบใช้บัตรเดียวเลือกตั้งเขตและบัญชีรายชื่อที่มีคนออกมาคัดค้านแล้วนั้น ย่อมอาจทำให้ร่างรัฐธรรมนูญไม่ผ่านด่าน “ประชามติ” เปิดช่องให้ คสช.อยู่ยาวได้

ประการต่อมา เรื่องเงื่อนงำความไม่โปร่งใสในโครงการอุทยานราชภักดิ์ที่ถูกถล่มอย่างหนัก​ และกัดกร่อนความน่าเชื่อถือของ คสช.อย่างรุนแรง

ปัญหาอยู่ตรงที่สถานการณ์เริ่มจะบานปลายไปสู่จุดล่อแหลม เมื่อฝ่ายหนึ่งต้องการเคลื่อนไหวออกมาตรวจสอบความไม่โปร่งใสที่เกิดขึ้น ขณะที่อีกฝ่ายมองว่าความพยายามของกลุ่มนี้เป็นการหวังผลทางการเมือง จนใกล้จะนำไปสู่ปรากฏการณ์ “ม็อบชนม็อบ”

ไม่ว่าจะเป็นข้ออ้างของ คสช.​หรือไม่ก็ตาม แต่หากปล่อยให้ทุกอย่างบานปลาย ย่อมเป็นไปได้สูงที่สุดท้ายจะเกิดการปะทะและความรุนแรง ซึ่งนั่นย่อมกลายเป็นเหตุผลให้ คสช.หยิบยกมาเป็นข้ออ้างอยู่ในอำนาจต่อไปได้

คล้ายเป็นสูตรสำเร็จหลายๆ ครั้งที่ผ่านมาที่นำเรื่องการปะทะของมวลชนมาเป็นข้ออ้างต้องใช้อำนาจเข้ามาป้องกันไม่ให้เกิดความรุนแรง

ประการต่อมาเรื่องคดีจำนำข้าว แม้ทางคดีอาญาที่อยู่ระหว่างไล่บี้เอาผิด ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีนั้น จะต้องใช้เวลานานนับปี  แต่กับคดีทางแพ่งที่ใช้ช่องทางตามคำสั่งทางปกครองเรียกเก็บเงินนั้นอาจใช้เวลาสั้นกว่ามาก

ทุกฝ่ายเห็นตรงกันว่าเรื่องนี้ค่อนข้างเปราะบางและอาจเป็นชนวนปลุกมวลชนให้ออกมาต่อต้าน คสช. ด้วยเหตุผลเรื่องการใช้อำนาจกลั่นแกล้งที่รุนแรงเกินกว่าเหตุ ดังจะเห็นสัญญาณการเคลื่อนไหวของบรรดาแกนนำของขั้วอำนาจเก่าที่ส่งผ่านมาเป็นระยะ

งานนี้เชื่อว่าหากดูแลไม่ดีอาจบานปลายไปสู่การเคลื่อนไหวมวลชน ที่หนีไม่พ้นสูตรเดิมๆ เรื่องม็อบชนม็อบที่จะนำไปสู่ความรุนแรงในที่สุด

ชนวนต่างๆ เหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่ามีความเป็นไปได้ที่ คสช.อาจต้องอยู่ยาวในอำนาจต่อไป ด้วยเหตุผลเพื่อไม่ให้รัฐประหารครั้งนี้ต้องเสียของ