สงครามโลกครั้งที่ 3

โดย...นันทิยา วรเพชรายุทธ [email protected]

สำหรับคนที่เล่นทวิตเตอร์หรือเฟซบุ๊กและรับข้อมูลข่าวสารทางด้านนี้ อาจสังเกตอะไรได้อย่างหนึ่งว่า เมื่อวานนี้ แฮชแท็ก หรือสัญลักษณ์ # ที่ฮอตฮิตมากที่สุดคำหนึ่งก็คือ สงครามโลกครั้งที่ 3 (#worldwarIII/#worldwar3)

สื่อฝรั่งหลายสำนักต่างก็พยายามตอบโจทย์ในข้อนี้ หลังจากที่เกิดกรณีกองทัพตุรกีส่ง F-16 สองลำไปยิงเครื่องบินรบ SU-24 ของรัสเซียตก จนประธานาธิบดี วลาดิมีร์ ปูติน ของรัสเซีย ประกาศกร้าวว่ารู้สึกเหมือนถูกแทงข้างหลัง ราวกับว่าตุรกีให้การสนับสนุนกลุ่มก่อการร้ายอยู่ และเรื่องนี้จะเกิดผลร้ายแรงตามมาแน่นอน

ยังไม่พอ เฮลิคอปเตอร์รัสเซียที่ส่งไปช่วยก็ถูกกลุ่มกบฏซีเรียสอยร่วงมาอีกลำ ทำเอาหลายคนเสียวสันหลังว่า ผู้นำหมีจะโกรธถึงขั้นล้างแค้นปึงปังตามมาหรือไม่

ในบรรดาผู้เชี่ยวชาญที่เขียนถึงเรื่องนี้ได้ดีที่สุด ดิฉันขอยกให้ โจชัว คีธทิง นักวิเคราะห์ด้านนโยบายต่างประเทศจากเว็บไซต์ Slate อดีตมือวิเคราะห์จาก Foreign Policy ที่คาดการณ์อยู่บนพื้นฐานของข้อมูลและหลักการมากกว่าจินตนาการ

รัสเซียกับตุรกีนั้นมีความสัมพันธ์แบบทั้งรักทั้งชังกันอยู่ เพราะแม้ลึกๆ แล้วจะเชื่อว่ารัสเซียแอบหนุนกองกำลังชาวเคิร์ด ที่เป็นศัตรูหลักของรัฐบาลตุรกี แต่รัสเซียเองก็เป็นผู้ส่งออกก๊าซธรรมชาติรายใหญ่ให้ตุรกีด้วย

หากจะขึ้นราคาก๊าซตอบโต้หรือยุติการส่งให้ก็อาจเป็นไปได้ แต่รัสเซียคงจะไม่ทำสงครามตอบโต้ตุรกีแน่นอน เพราะหมายถึงต้องทำสงครามกับ 28 ชาติสมาชิกขององค์การสนธิสัญญาแอตแลนติกเหนือ (นาโต้) ด้วย ซึ่งเห็นแววแพ้ตั้งแต่ยังไม่เริ่ม

จากสงครามของแต่ละรัฐชาติเพื่ออ้างสิทธิเหนือดินแดน ได้เปลี่ยนรูปแบบไปเป็นสงครามระหว่างรัฐชาติกับกองกำลังติดอาวุธในประเทศอื่นแทน หรือที่เรียกว่าสงครามตัวแทน (พร็อกซี่ วอร์) ซึ่งซีเรียก็เป็นรูปแบบนี้อย่างชัดเจน มีชาติมหาอำนาจหลายประเทศเข้ามาพัวพันทั้งทางตรงและทางอ้อม  

แต่ที่สำคัญกว่าการแพ้/ชนะ ก็คือ “คุ้มค่า” หรือไม่ที่จะเริ่มสงครามโลกยุคใหม่ในครั้งนี้

เพราะต้องไม่ลืมว่า รัสเซียเองมีบทเรียนมาแล้วจากกรณีของยูเครน-ไครเมีย ซึ่งทำให้รัสเซียถูกคว่ำบาตรจากประชาคมโลกและยังคงเผชิญผลกระทบทางเศรษฐกิจมาจนถึงปัจจุบัน

กรณีของยูเครนนั้น แม้แต่คนรัสเซียทั่วไปเองก็ยังมองว่ามีความชอบธรรม เพราะถือว่าไครเมียเป็นดินแดนของตนเอง แต่ปัญหาคือ ซีเรียไม่เหมือนยูเครน ไม่มีความเกี่ยวข้องในระดับประชาชน ซึ่งหลังเกิดเหตุเครื่องบินโดยสารรัสเซียตกในอียิปต์ มีผู้เสียชีวิต 224 คน ก็มีการตั้งคำถามเกิดขึ้นแล้วว่า รัสเซียจ่ายแพงไปหรือไม่กับซีเรีย

สงครามตัวแทนครั้งนี้คงไม่จบง่าย แต่ก็ไม่น่าไปไกลถึงขั้นสงครามโลกค่ะ