สามัคคีชุมนุม

แน่ชัดแล้วว่า เรากำลังจะรวมตัวกันเป็นประชาคมอาเซียน (เอซี) ภายในสิ้นปี 2015 นี้ มีความเป็นหนึ่งเดียวกันมากขึ้นใน 3 เสาหลัก ทั้งการเมือง สังคมวัฒนธรรม และเศรษฐกิจ

คราวนี้ไม่มีอะไรพลาด ไม่มีอะไรต้องเลื่อนออกไปเหมือนปีที่แล้ว ซึ่งมีการประกาศว่าประชาคมอาเซียนจะแล้วเสร็จภายในสิ้นปี 2015 ทำให้สื่อวิพากษ์วิจารณ์กันให้แซ่ดว่า ล่าช้าออกไปอีกปีตามสไตล์อาเซียน จากเดิมที่ต้องมีตั้งแต่ต้นปี 1 ม.ค. 2015

ครั้งนั้นมีการพูดแก้เก้อกันแบบขำๆ ในภายหลังว่า ปี 2015 ที่ให้สัญญาไว้ไม่ได้กำหนดว่าจะเป็นต้นปีหรือปลายปี เพราะฉะนั้นจึงไม่ได้ถือว่าเลื่อนออกไป

ครั้งนี้ถ้าจะถามว่าการรวมตัวเป็นหนึ่งเดียวของ 3 เสาหลัก เสร็จสมบูรณ์หรือไม่ ก็ต้องบอกว่ายังไม่ 100% เต็มดีนัก

จากตัวเลขประเมินคะแนนประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (เออีซี) หรืออาเซียน สกอร์การ์ด โดยสำนักเลขาธิการอาเซียน ถึงสิ้นเดือน ต.ค.ที่เพิ่งผ่านมา พบว่าในบรรดาเรื่องสำคัญๆ ของเออีซีทั้งหมด 506 ด้านนั้น สามารถบรรลุผลสำเร็จไปได้เพียง 79.5% เท่านั้น ดังนั้นอาเซียนจึงมีภารกิจที่ต้องดำเนินต่อ คือบรรลุภารกิจทั้งหลายที่ยังไม่ถึงเป้าให้สำเร็จให้ได้ภายในปี 2016 นี้

กรณีการรวมกลุ่มของประเทศสหภาพยุโรป โดยเฉพาะ 19 ประเทศยูโรโซนนั้น เมื่อรวมกลุ่มแล้วก็มีการเปลี่ยนแปลงที่เห็นได้ชัดเจนหลายด้าน เช่น ที่ชัดเจนที่สุดก็คือการหันมาใช้เงินสกุลเดียวกัน คือ เงินยูโร แต่ของอาเซียนเรานั้น แม้จะเริ่มเป็นประชาคมอาเซียนกัน 1 ม.ค. 2016 นี้ ก็อาจจะไม่ได้มีอะไรเปลี่ยนแปลงแบบเห็นได้ชัดเจนมากนัก ชนิดที่ต้องมีคนตั้งคำถามตามมาภายหลังแน่นอนว่า ประชาคมอาเซียนคืออะไรกันแน่

นักวิเคราะห์ของเอชเอสบีซี เขาให้มุมมองกับบลูมเบิร์กเอาไว้ว่า การรวมกลุ่มของอาเซียนจะไม่เกิดผลทันทีเหมือนปฏิกิริยาบิ๊กแบงก์ ถึงแม้ว่าจะบรรลุผลด้านสำคัญๆ ได้ตามมาก็ตาม แต่จะค่อยเห็นการเปลี่ยนแปลงอย่างช้าๆ ทีละน้อยในด้านที่ดีขึ้น เมื่อการรวมกลุ่มเริ่มดำเนินการตามเป้าหมายที่วางไว้  

โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงของประเทศกลุ่มฟรอนเทียร์มาร์เก็ต เช่น เมียนมา ที่กำลังอยู่ระหว่างปรับตัวให้เข้ากับกลุ่มอาเซียนมากขึ้น

ทว่า ที่น่าห่วงมากกว่า ก็คือ ความเป็นหนึ่งเดียวของอาเซียนในการรับมือกับอิทธิพลจากภายนอก ที่เข้ามาเล่นในอาเซียนอย่างชัดเจนมากขึ้นในช่วงไม่กี่ปีมานี้ ทั้งจีนและสหรัฐ ซึ่งมีแนวโน้มว่าจะเป็นหนังเรื่องยาวที่ต้องปวดหัวอีกนาน ตราบใดที่แนวทางการแก้ปัญหาในทะเลจีนใต้ยังไม่ชัดเจน และอาเซียนยังจำเป็นต้องพึ่งพาการค้าและการลงทุนจากต่างชาติเป็นหัวใจสำคัญอยู