เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (23)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กมีผู้ดูแลประจำที่ศูนย์ทำหน้าที่ให้การอบรม เลี้ยงดู จัดกิจกรรมต่างๆ รวมทั้งประสานงานการเยี่ยมเยียนผู้ปกครองเด็ก ผู้นำท้องถิ่น เพื่อปรึกษาหารือเกี่ยวกับการดำเนินงานภายในศูนย์ การมีส่วนร่วมของผู้ปกครองเด็กช่วยให้ผู้ปกครองได้รับทราบกิจกรรมและความเคลื่อนไหวต่างๆ ของศูนย์ ตลอดจนได้รับทราบข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการเลี้ยงดูเด็กอย่างถูกต้องจากผู้ดูแลเด็ก

ในระยะเริ่มแรก สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ พระราชทานทรัพย์ส่วนพระองค์เป็นค่าใช้จ่ายต่างๆ นับตั้งแต่ค่าก่อสร้างอาคาร ค่าอาหารกลางวันของเด็ก ตลอดจนค่าตอบแทนผู้ดูแลเด็ก นับว่าเป็นพระราชภาระที่หนักมาก ทรงดำเนินงานศูนย์เด็กเล็กอย่างค่อยเป็นค่อยไปมาเป็นเวลานานและต่อเนื่อง จนกระทั่งราษฎรในท้องถิ่น ยอมเปลี่ยนแปลงทัศนคติการเลี้ยงดูเด็กตามความเชื่อเดิมๆ ทรงดำเนินโครงการจนกระทั่งเห็นผลสัมฤทธิ์เป็นรูปธรรมที่ชัดเจน

ในระยะต่อมา หน่วยงานต่างๆ อาทิ ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทอง อันเนื่องมาจากพระราชดำริ กรมการพัฒนาชุมชน สาธารณสุขจังหวัด ได้ตระหนักถึงคุณประโยชน์อันใหญ่หลวงของโครงการ จึงได้เข้าร่วมสนับสนุนกิจกรรมของศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก ซึ่งก่อให้เกิดประโยชน์แก่เด็กเล็กในพื้นที่แห่งนี้เป็นอย่างยิ่ง

โครงการศูนย์พัฒนาเด็กเล็กได้มีการขยายเพิ่มขึ้น โดยปัจจุบันมีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในเขต จ.นราธิวาส รวมทั้งสิ้น 17 ศูนย์มีเด็กในความดูแลของศูนย์จำนวน 691 คน จากการดำเนินงานที่ผ่านมาประสบผลสำเร็จในการลดระดับปัญหาโภชนาการได้เป็นที่น่าพอใจ จากเด็กทั้งหมด 691 คน ร้อยละ 99.71 เป็นเด็กที่ได้รับการชั่งน้ำหนัก และพบว่าร้อยละ 76.49 เป็นเด็กที่มีโภชนาการปกติ ร้อยละ 14.95 เป็นเด็กที่ขาดสารอาหาร ระดับ 1 (รุนแรงน้อย) ร้อยละ 1.85 เป็นเด็กที่ขาดอาหารระดับ 2 และไม่พบเด็กที่ขาดอาหารระดับ 3 (รุนแรงที่สุด) ในกลุ่มการพัฒนาเด็กเล็กอันเนื่องมาจากพระราชดำริเลย

หลังจากที่ได้จัดตั้งศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่เหมาะสมกับจำนวนเด็กในพื้นที่ และประสบผลสำเร็จในด้านโภชนาการในระดับที่น่าพอใจ การดำเนินงานในระยะต่อมาเน้นพัฒนาคุณภาพมากยิ่งขึ้น อาทิ การสนับสนุนให้ผู้ดูแลเด็กเข้าร่วมกิจกรรมการอบรม สัมมนาตามโอกาสวาระต่างๆ อย่างต่อเนื่องเสมอมา เพื่อเป็นการเพิ่มคุณภาพและทักษะในการอบรมเลี้ยงดูเด็ก

ด้วยทรงห่วงใยและสนพระราชหฤทัยในงานด้านพัฒนาเด็กมาโดยตลอด สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ได้เสด็จฯ ไปทรงเยี่ยมเยียนศูนย์พัฒนาเด็กเล็กเป็นประจำเพื่อทอดพระเนตรกิจกรรมและติดตามความก้าวหน้าของโครงการ รวมทั้งพระราชทานคำแนะนำให้แก่ศูนย์เด็กเล็กเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานอย่างสม่ำเสมอ ก่อให้เกิดกิจกรรมต่างๆ มากมาย เช่น โครงการอาหารกลางวันเด็ก การประกอบอาหารโปรตีนจากถั่วเหลือง กิจกรรมการปลูกพืช เลี้ยงสัตว์ เพาะเห็ด เพื่อส่งเสริมให้มีอาหารจำพวกแร่ธาตุวิตามิน โครงการน้ำดื่มเติมไอโอดีน นอกจากนั้นยังพระราชทานนมผงเพื่อเป็นอาหารเสริม และเครื่องเล่นสนามให้แก่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กทุกๆ ปีอีกด้วย

นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงมีพระราชดำริให้จัดทำ “โครงการต้วมเตี้ยมเลี้ยงเตาะแตะ” ซึ่งเป็นกิจกรรมสำหรับผู้สูงอายุในชุมชน โดยทรงเห็นว่าเด็กส่วนใหญ่ตามชนบทต้องออกไปเรียนต่อนอกหมู่บ้าน ทำให้ไม่เกิดความรู้สึกผูกพันกับครอบครัวหรือบ้านเกิด ประกอบกับสังคมไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ หากผู้ใหญ่ในครอบครัวหรือในหมู่บ้านมีส่วนร่วมในการเลี้ยงดูและพัฒนาเด็กในโรงเรียนจะช่วยให้เด็กรู้สึกผูกพันและมีจิตอาสาที่จะช่วยพัฒนาชุมชนในบ้านเกิดเพิ่มมากขึ้น

จะเห็นได้ว่า โครงการศูนย์พัฒนาเด็กเล็กอันเนื่องมาจากพระราชดำริของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ นอกจากจะเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาทรัพยากรบุคคล ที่ถือเป็นพลังผลักดันที่สำคัญต่อการพัฒนาประเทศแล้ว ยังแสดงให้เห็นถึงสายพระเนตรอันกว้างไกลที่ทรงเล็งเห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาเด็กผู้ด้อยโอกาสจำนวนมาก ซึ่งจะเป็นพลังสำคัญในการพัฒนาท้องถิ่นและประเทศชาติสืบไป