เจาะผลกระทบและตั้งรับ ภาวะเหล็กนำเข้าบุกตลาด

โดย...กานต์ชนก บุญสุภาพร

ผลกระทบจากภาวะผลผลิตเหล็กล้นตลาดโลก โดยเฉพาะจากการผลิตเกินความต้องการใช้ในจีนลุกลามถึงผลิตภัณฑ์ท่อเหล็กในไทย โดยปริมาณการนำเข้าท่อเหล็กจากจีนเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ผู้ผลิตท่อเหล็กในไทยได้รับความเดือดร้อนจากราคาและส่วนแบ่งการตลาดที่มีแนวโน้มลดลง ส่งผลให้เกิดการเรียกร้องให้มีการออกมาตรการตอบโต้การทุ่มตลาด หรือ Anti-Dumping : AD ท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บไร้สนิมซึ่งเป็นท่อเหล็กชนิดที่มีปริมาณการนำเข้าเพิ่มขึ้นมากที่สุดอย่างไรก็ตาม การแข่งขันกับสินค้าจากจีนทำได้ยากและมาตรการ AD จะสามารถช่วยเหลือผู้ผลิตไทยได้ในระยะสั้นเท่านั้น นอกจากนี้ คาดว่าปริมาณการนำเข้าท่อเหล็กชนิดดังกล่าวจะเพิ่มขึ้นอีกก่อนมีการใช้มาตรการ AD

เนื่องจากผู้ค้าอาจจะสะสมสินค้าคงคลังราคาถูกไว้ก่อนที่มาตรการ AD จะถูกบังคับใช้ ในระยะสั้น ผู้ผลิตต้องพยายามรักษาฐานลูกค้าเดิมโดยยกระดับคุณภาพการให้บริการลูกค้าและสร้างความน่าเชื่อถือ ส่วนในระยะยาว ด้วยความที่จีนมีความได้เปรียบด้าน Economy of Scale

ดังนั้น ผู้ผลิตควรเพิ่มความสามารถในการแข่งขันเพื่อก้าวข้ามการแข่งขันทางด้านราคา ด้วยการเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนการผลิต พร้อมทั้งสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับผลิตภัณฑ์ รวมถึงพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลายมากขึ้น ควบคู่กับการทำการตลาด สร้าง Branding ให้กับผลิตภัณฑ์ เพื่อให้ผู้บริโภคจดจำและเป็นที่รู้จัก

ปริมาณการนำเข้าท่อเหล็กที่เพิ่มขึ้นมาจากการนำเข้าท่อเหล็กจากจีนที่เพิ่มขึ้นเกือบเท่าตัว ซึ่งเป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์เหล็กที่ได้รับผลกระทบต่อเนื่องมาจากภาวะเหล็กล้นตลาดในจีน ปริมาณการนำเข้าท่อเหล็กของไทยในปี 2014 เติบโต 22% จากปีก่อนหน้า โดยเฉพาะการนำเข้าท่อเหล็กจากจีนที่เพิ่มขึ้นถึง 66% ในขณะที่การนำเข้าท่อเหล็กจากประเทศอื่นกลับลดลง 8% ทำให้สัดส่วนการนำเข้าท่อเหล็กจากจีนในปี 2014 มีสัดส่วนถึง 55% ของปริมาณการนำเข้าทั้งหมด

ขณะที่ปีก่อนหน้ามีสัดส่วนเพียง 40% เท่านั้น สะท้อนให้เห็นว่า ผู้ผลิตท่อเหล็กในไทยกำลังเผชิญกับการทะลักเข้าของสินค้าจีนอย่างหนัก

ล่าสุด การนำเข้าท่อเหล็กจากจีนยังคงขยายตัวต่อเนื่อง โดย 6 เดือนแรกของปี 2015 การนำเข้าท่อเหล็กเพิ่มขึ้นกว่า 16% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อนหน้า ทั้งนี้ สาเหตุหลักที่ปริมาณการนำเข้าท่อเหล็กจากจีนเพิ่มมากขึ้นมาจากอุปทานที่ล้นเกินในจีน

โดยในปี 2014 จีนสามารถผลิตท่อเหล็กได้ถึง 89 ล้านตัน ประกอบด้วย ท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บ 58 ล้านตัน และท่อเหล็กไร้ตะเข็บ 31 ล้านตัน ในขณะที่ความต้องการใช้ในประเทศชะลอตัวลง จึงผลักดันให้ปริมาณการส่งออกท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บและท่อเหล็กไร้ตะเข็บในปี 2014 เพิ่มขึ้น 7% และ 4% ตามลำดับจากปีก่อนหน้า

อีกหนึ่งสาเหตุคือ สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมยังไม่มีการออกมาตรฐาน มอก.ท่อเหล็กแบบบังคับใช้ แต่มีเพียงมาตรฐาน มอก.ทั่วไปเท่านั้น จึงเป็นเหตุให้ผู้นำเข้าสามารถนำเข้าท่อเหล็กได้อย่างเสรี ซึ่งนอกจากจะทำให้ผู้ผลิตได้รับผลกระทบแล้ว ยังอาจจะส่งผลกระทบต่อผู้บริโภคในด้านความปลอดภัยอีกด้วย

ถ้าพิจารณาชนิดของท่อเหล็กที่มีการนำเข้าจากจีนเพิ่มขึ้นมากที่สุด คือ ท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บ โดยในปี 2014 เพิ่มขึ้นเท่าตัวจากปีก่อนหน้า โดยส่วนใหญ่เป็นผลิตภัณฑ์ท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บไร้สนิมที่ใช้ในอุตสาหกรรมหนักทั่วไป งานตกแต่ง และอุตสาหกรรมการผลิต ท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บถือเป็นสินค้าที่เข้ามาแข่งขันกับผู้ผลิตของไทยโดยตรง เนื่องจากเป็นผลิตภัณฑ์ที่ผู้ผลิตในไทยสามารถผลิตได้ ตรงกันข้ามกับท่อเหล็กไร้ตะเข็บที่ยังไม่มีการผลิตโดยผู้ผลิตในไทย มีเพียงแต่การนำเข้ามาใช้เท่านั้น

ดังนั้น ผู้ที่จะได้รับผลกระทบที่รุนแรง คือ ผู้ผลิตท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บไร้สนิม เนื่องจากมีปริมาณการนำเข้าท่อเหล็กชนิดนี้จากจีนเพิ่มขึ้นมากที่สุด จนทำให้ทางผู้ผลิตมีการเรียกร้องให้ภาครัฐออกมาตรการ AD และ Safeguard

ขณะที่การแข่งขันกับสินค้านำเข้าจากจีนทำได้ยาก เนื่องจากราคาวัตถุดิบในจีนต่ำกว่าและยังลดลงอย่างต่อเนื่องในอัตราที่เร็วกว่า ในปี 2015 ราคาของเหล็กแผ่นรีดร้อนในจีนซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการผลิตท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บมีราคาต่ำกว่าไทยราว 32% และที่ผ่านมาราคายังมีแนวโน้มลดลงในอัตราที่มากกว่า

ทั้งนี้ คาดว่าภาวะดังกล่าวจะยังเป็นปัญหาต่อผู้ผลิตในไทยไปจนกว่าสภาวะการผลิตเหล็กเกินความต้องการในตลาดโลกจะบรรเทาลง

นอกจากนี้ ผู้ผลิตในไทยยังไม่สามารถใช้ประโยชน์จากเหล็กแผ่นรีดร้อนราคาถูกในจีนได้ เนื่องจากมีการประกาศใช้มาตรการตอบโต้การทุ่มตลาดเหล็กแผ่นรีดร้อนไปก่อนหน้านี้

ทั้งหมดนี้ส่งผลให้ความสามารถในการแข่งขันของผู้ผลิตท่อเหล็กในจีนเหนือกว่าผู้ผลิตในไทย และนำไปสู่การนำเข้าท่อเหล็กจากจีนมากขึ้น

นอกจากนี้ ควรจับตามองราคาท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บไร้สนิมของจีนที่มีแนวโน้มลดลงในอัตราที่มากกว่าราคาในไทย ทำให้ความเสี่ยงในการใช้มาตรการตอบโต้จะได้ผลเพียงระยะสั้นมีสูงขึ้น เช่น ราคาของท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บไร้สนิมทรงกลมจากจีนมีแนวโน้มลดลงมาตลอดและเหลือเพียง 1,364 เหรียญสหรัฐ /ตัน ในไตรมาส 3 ปี 2015 ซึ่งลดลงถึง 24% จากไตรมาสแรกของปีก่อนหน้า ในขณะที่ราคาของไทยอยู่ที่ประมาณ 2,905 เหรียญสหรัฐ/ตัน และลดลงเพียง 10% จากไตรมาสแรกของปีก่อนหน้า

นอกจากนี้ ราคาเฉลี่ยช่วงครึ่งแรกของปี 2015 สินค้าของไทยยังสูงกว่าจีนถึง 89% จึงคาดว่า การนำเข้าท่อเหล็กเชื่อมตะเข็บไร้สนิมจะเพิ่มขึ้นอีก ก่อนมีการใช้มาตรการ AD เนื่องจากผู้ค้ามีแนวโน้มจะสะสมสินค้าคงคลังราคาถูก

ไว้ตอนหน้าเรามาดูว่า ปริมาณการนำเข้าที่มาขึ้นกระทบกับไทยอย่างไร