กรมศิลปากรพร้อม 100% งานออกพระเมรุสังฆราช

โดย...สมาน สุดโต

งานออกพระเมรุพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช วัดบวรนิเวศวิหาร วันที่ 16 ธ.ค. 2558 กรมศิลปากร จัดพิมพ์หนังสือ แผ่นพับ และที่คั่นหนังสือนับล้านแผ่น เพื่อเป็นที่ระลึกในงานออกพระเมรุพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช

อนันต์ ชูโชติ อธิบดีกรมศิลปากร กล่าวกับทีมข่าวโพสต์ทูเดย์ เมื่อวันที่ 4 พ.ย. 2558 ว่า หนังสือที่ระลึกงานออกพระเมรุ ที่เป็นไฮไลต์ ได้แก่ งานออกพระเมรุพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระสังฆราช ในยุครัตนโกสินทร์ 19 พระองค์ ซึ่งเป็นหนังสือทางด้านวิชาการ

ในขณะเดียวกัน สำนักหอจดหมายเหตุแห่งชาติก็จะพิมพ์หนังสือจดหมายเหตุงานพระศพสมเด็จพระสังฆราชในพระโกศ หนังสือนี้จะรวบรวมเอกสารที่เกี่ยวข้อง ตั้งแต่การเตรียมงาน เหตุการณ์ที่เกี่ยวข้อง ในส่วนนี้จัดทำต้นฉบับเสร็จเรียบร้อย ยังเหลือแต่ในส่วนที่เกี่ยวกับพระราชพิธีพระราชทานเพลิง ในวันที่ 15-16-17 ธ.ค. 2558 โดยจะจัดพิมพ์จำนวน 1 หมื่นเล่ม

 

ที่อยู่ระหว่างการจัดพิมพ์ในขณะนี้ คือ แผ่นพับที่ระลึกงานพระศพ ซึ่งได้แก้ไขรูปแบบตามดำริของท่านผู้หญิงบุตรี วีระไวทยะ โดยจะจัดพิมพ์ 2 ภาษา คือ ไทยและอังกฤษ จำนวน 3.6 ล้านแผ่น

นอกจากนั้น กรมศิลปากรได้จัดพิมพ์ที่คั่นหนังสือที่ความหมายสำคัญ โดยนำคำว่า การออก พระเมรุ พระราชทาน เพลิง พระศพ สมเด็จ พระ ญาณ สังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายก เจริญ สุวฑฺฒโน วัด บวรนิเวศ วิหาร แยกเป็นคำย่อย ออกเป็นจำนวน 16 คำ พร้อมอธิบาย พิมพ์ 16 แบบ ขนาด 2X7 นิ้ว จำนวน 3.6 ล้านแผ่น และพิมพ์เสร็จ จัดส่งไปตามที่ต่างๆ เช่น สำนักงานเขตในกรุงเทพมหานคร วัดบวรนิเวศวิหาร กรมศิลปากร จังหวัดต่างๆ 76 จังหวัด และ 802 อำเภอ เรียบร้อยแล้ว

เพื่อให้มองเห็นภาพชัดเจน จึงนำบางคำใน 16 คำ มาแสดงให้ดู เพียงเป็นตัวอย่าง พร้อมทั้งคำอธิบาย ดังนี้

 

การออก (พระเทศนา ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศวิหาร วันที่ 20 ม.ค. 2528) อธิบาย ว่า เนกขัมมะ คือการออก คือการนำใจออกจากกระแสของตัณหา ปฏิบัติสงบระงับสังโยชน์เบื้องต่ำทั้ง 5 ระงับความโกรธ ความคับแค้น และระงับกามคุณทั้ง 5 และระงับใจจากวิสภาคบุคคลของกันและกัน เรียกว่าเนขัมมะ คือการออก

พระเมรุ ในความรับผิดชอบ ในพระนิพนธ์เรื่องจิตตนคร อธิบายว่า ถ้าโลกหยุดหมุน ก็จะไม่มีเวลา เวลาที่ล่วงไปๆ จึงไม่ทำให้ใครได้ก้าวหน้าไปข้างไหน คงก้าวไปในความซ้ำๆ อยู่นั่นเอง เหมือนอย่างเดินเวียนโบสถ์ เวียนพระเมรุ หรือเหมือนอย่างทำกิจประจำวัน

พระราชทาน อธิบายว่า บรรดาท่านผู้มีพระคุณทั้งหลายล้วนเป็นผู้ให้ทั้งนั้น มารดา บิดาท่านก็เป็นผู้ให้การอุปการะเลี้ยงดูมา อาจารย์ก็เป็นผู้ให้วิทยา ความรู้ พระมหากษัตริย์ ผู้ปกครองก็มีพระมหากรุณาพระราชทานช่วยบำบัดทุกข์ บำรุงสุขต่างๆ พระพุทธเจ้าก็ทรงประกอบด้วยพระมหากรุณา ทรงแสดงธรรมโปรดให้พ้นทุกข์ (พระเทศนาในพระอุโบสถวัดบวรนิเวศวิหาร วันที่ 4 พ.ค. 2528)

 

เพลิง การถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ อันแสดงถึงว่าสังขารทั้งหลายไม่เที่ยง สังขารทั้งหลายเป็นทุกข์ ธรรมทั้งหลายคือสังขารทั้งหลายด้วย วิสังขารทั้งหลายด้วย เป็นอนัตตา มิใช่อัตตา ตัวตน เพราะธรรมทั้งปวงไม่พึงยึดมั่น ถือมั่น (พระธรรมเทศนา ณ พระอุโบสถ วัดบวรนิเวศวิหาร วันที่ 22 พ.ค. 2527)

พระศพ อธิบายตามพระนิพนธ์จิตตนคร ว่า อสุภนิมิต คือนิมิตที่ไม่งาม เช่น ผม ขน เล็บ หนังของคนที่สกปรก ให้เห็นถึงสิ่งที่หมองคล้ำ ถึงทรวดทรงที่น่าเกลียด ถึงกลิ่นที่เหลือทน ถึงที่เกิดที่อยู่เกลือกกลั้วด้วยสิ่งสกปรก แล้วแสดงของคนตาย พร้อมทั้งร่างกายที่เป็น (พระ)ศพทั้งหมด

ส่วนความรับผิดชอบด้านอื่นนั้น กรมศิลปากรได้ดำเนินการไปเรียบร้อย เช่น การซ่อมการบูรณะราชรถนำและราชรถเชิญพระโกศ จำนวน 2 องค์ เสร็จแล้ว การบูรณะอาคารช่าง จำนวน 2 หลัง แล้วเสร็จ 100% นอกจากนั้น สำนักสถาปัตยกรรมดำเนินการออกแบบซุ้มถวายดอกไม้จันทน์ และได้มีการปรับแก้ไขแบบตามดำริของท่านผู้หญิงบุตรี วีระไวทยะ และสำนักการโยธา กรุงเทพมหานคร ดำเนินการก่อสร้างเรียบร้อยแล้วที่วัดบวรนิเวศวิหารราชวรวิหารและวัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร

ในขณะเดียวกัน กรมศิลปากร จัดโขนมาแสดง 2 ตอน ได้แก่ ตอน ศึกแสงอาทิตย์-พรหมาสตร์ เวลา 17.30-19.30 น. ใช้เวลาการแสดง 2 ชั่วโมง และตอน นางลอย ใช้เวลาแสดง 1 ชั่วโมง เริ่มเวลา 20.30 น. วันที่ 16 ธ.ค. 2558 โดยจัดแสดงบริเวณหน้าพระเมรุ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร