เซลฟี่แต่พอดี

โดย...ภัสน์วจี  ศรีสุวรรณ์ เครือข่ายพุทธิกา http://www.budnet.org

สิ่งประดิษฐ์ใหม่ที่มาพร้อมๆ กับสมาร์ทโฟน และอาจพูดได้ว่าทำให้โซเชียลมีเดียได้รับการยอมรับรวดเร็วและเข้มข้นยิ่งขึ้นคือเซลฟี่ หรือการถ่ายภาพตัวเอง ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในคำที่มีการใช้อย่างแพร่หลายเติบโตเร็วที่สุดคำหนึ่งในประวัติศาสตร์

คำว่า เซลฟี่ พบว่าเริ่มใช้โดยวัยรุ่นออสเตรเลียเมื่อปี 2545 และถูกนำมาใช้ในสื่อกระแสหลักอย่างแพร่หลายปี 2554 นิตยสารไทม์เลือกให้คำว่า เซลฟี่ เป็น 1 ใน 10 คำยอดฮิตแห่งปี ส่วนพจนานุกรมออกซฟอร์ดจัดให้เซลฟี่เป็นคำแห่งปี 2556 และปรากฏโฉมในพจนานุกรมออกซฟอร์ดฉบับออนไลน์เมื่อเดือน ส.ค. 2556 มีความหมายว่า “การถ่ายรูปที่คนคนนั้นถ่ายรูปตัวเอง โดยทั่วไปถ่ายจากสมาร์ทโฟนหรือเว็บแคม แล้วอัพโหลดขึ้นเว็บไซต์โซเชียลมีเดีย เช่น เฟซบุ๊กส์ อินสตาแกรม หรือทวิตเตอร์”

แม้เวลาผ่านไปแต่ดูเหมือนเซลฟี่จะยังไม่ตกกระแสง่ายๆ เซลฟี่มีข้อดีตรงที่ทำให้คนผู้ถ่ายสามารถเผยแพร่ตัวเองต่อเพื่อนฝูงและสังคมมากขึ้น และทำให้คนธรรมดาคนหนึ่งอาจกลายเป็นคนดังชั่วข้ามคืน ส่วนคนที่ดังอยู่แล้วก็จะดังยิ่งขึ้นโดยนับจากยอดผู้ติดตาม ไม่เชื่อก็ต้องเชื่อว่า เดี๋ยวนี้เซเลบระดับโลกบางคนมีผู้ติดตามมากกว่าประชากรของประเทศขนาดใหญ่บางประเทศเสียอีก เช่น เทย์เลอร์ สวิฟต์ และ บียอนเซ่ นักร้องดังมีผู้ติดตาม 51.7 ล้านคน และ 48.5 ล้านคน ตามลำดับ ส่วน คริสเตียโน โรนัลโด นักฟุตบอลชาวโปตุกีส ที่เล่นฟุตบอลให้กับทีมเรอัล มาดริด ในสเปน มีผู้ติดตาม 33.6 ล้านคน

จึงเป็นหน้าที่ผู้ที่อยากให้มีผู้ติดตามมากๆ จะต้องสรรหาเซลฟี่แปลกใหม่เพื่อเรียกความนิยมชมชอบมากๆ และสม่ำเสมอ เดลีเมลของอังกฤษ บอกว่า โรนัลโดกลายเป็นเจ้าแห่งเซลฟี่ที่เข้าอินสตาแกรมทุกวัน และเมื่อเข้าไปดูอินสตาแกรมของเขาจะพบว่ามีแต่เซลฟี่หน้าของเขากับทุกที่ที่เขาไป ผู้ติดตามจะเห็นเซลฟี่ใบหน้าของโรนัลโดปรากฏที่หน้าจอทุกวันเป็นกิจวัตร ส่วนสปอร์ตเมล จัดให้เขาติดหนึ่งในอันดับนักกีฬาที่โด่งดังที่สุดในการสร้างตัวเองให้เป็นที่รู้จัก (Ego Boosters)

ฟรังโก เจ้าแห่งเซลฟี่คนหนึ่งเคยให้สัมภาษณ์กับนิวยอร์กไทมส์ ว่า เซลฟี่คือเครื่องมือสำหรับของพวกเซเลบ เพราะมันทำหน้าที่ดึงดูดความสนใจที่ทรงพลังที่จะแหวกคลื่นของข้อมูลข่าวสารอันมากมายขึ้นมาได้ สำหรับเขาเซลฟี่คือการกล่าวสวัสดีกับชาวโลก และเซลฟี่คือภาคอวตารของมนุษย์ที่ย่อขนาดตัวเองให้เหลือเพียงแค่ใบหน้าเพื่อบอกผู้พบเห็นว่าเราคือใคร

มองในมุมกลับ ถ้าการรับรู้ของสังคมต่อเซลฟี่เป็นเช่นนี้ การเซลฟี่ขึ้นโซเชียลมีเดียแต่ไม่มีคนกดไลค์ก็คือการไม่ได้รับความสนใจนั่นเอง มีคนไม่น้อยที่ผูกคุณค่าของตัวเองไว้กับอำนาจนิ้วในการกดไลค์ของผู้อื่น และพร้อมจะทำทุกอย่างแม้กระทั่งการเสี่ยงชีวิตเพื่อให้ได้ภาพเซลฟี่ที่แปลกอึ้งทึ่งเสียว

ทุกวันนี้กำลังเกิดปรากฏการณ์เซลฟี่หวาดเสียวจนเกิดอุบัติเหตุถึงร่างกายและชีวิตเป็นข่าวดังไปทั่วโลก เมื่อเร็วๆ นี้ มีข่าวคุณแม่วัย 40 ปี พาลูกสาววัย 6 ขวบ ไปเที่ยวอุทยานแห่งชาติเยลโลว์สโตนที่สหรัฐ เธอลงจากรถไปเซลฟี่กับควายป่าไบซัน โดยอยู่ห่างจากไบซันร่างยักษ์ไม่ถึง 2 เมตร เมื่อได้ยินเสียงกล้องแชะๆ ไบซันจึงหันมาวิ่งเข้าใส่ เธอบาดเจ็บส่วนลูกสาววิ่งหนีทัน ซึ่งก่อนหน้านี้ก็มีอุบัติเหตุเซลฟี่จาก
ไบซันมาแล้ว 5 ราย ที่รัสเซียชายหนุ่มวัย 17 ปี ปีนขึ้นไปบนสะพานปีเตอร์สเบิร์กแล้วพลาดตกลงไปตายหลังการเซลฟี่ ที่เม็กซิโกหญิงสาววัย 21 ดื่มเหล้าและจ่อปืนที่ขมับเพื่อเซลฟี่ แต่พลาดเหนี่ยวไกยิงตัวเองตาย ที่โรมาเนียหญิงสาววัยรุ่นโพสท่า “ที่สุดแห่งเซลฟี่” ด้วยการขึ้นไปยืนบนหลังคารถไฟแล้วยกขาขึ้น แต่พลาดไปถูกสายไฟฟ้าแรงสูงเสียชีวิต

เซลฟี่หวาดเสียวข้างต้นเป็นตัวอย่างอันตรายแบบสุดขั้ว ทว่าผลกระทบอีกอย่างหนึ่งจากเซลฟี่ที่เรามักมองข้ามและหากเกิดขึ้นบ่อยๆ จะเป็นการสะสมผลกระทบเชิงลบต่อจิตใจในระยะยาวคือ การยื่นอำนาจการตัดสินคุณค่าของตัวเองให้กับผู้อื่นและนำมาสู่ความรู้สึกไร้คุณค่า ไม่คู่ควร และซึมเศร้า มิเพียงเท่านั้น เซลฟี่ยังทำให้ปฏิสัมพันธ์ซึ่งหน้าลดลงและทำให้เรารู้จักกันอย่างน้อยลง

มีหนังสั้นความยาวประมาณ 2 นาที ที่กระตุกเตือนให้เห็นถึงพฤติกรรมเซลฟี่ที่ส่งผลต่อความสัมพันธ์ที่น่าสนใจอย่างยิ่ง ในเรื่องดาราสาว คริสเตน ดันสต์ ยืนอยู่ข้างทาง มีนักท่องเที่ยววัยรุ่นสองคนขับผ่านและเข้ามาขอเซลฟี่กันนั้นก็ผละจากไป เมื่อคริสเตนทำหน้างงๆ และถามว่า “แค่นี้หรือ จะไม่คุยอะไรกันหน่อยรึ” สองสาวทำท่างงๆ แล้วผละขึ้นขับออกไปโดยใส่ใจเฉพาะภาพที่เธอเซลฟี่กับดาราดัง และเมื่อนายกรัฐมนตรีหนุ่มคนล่าสุดของแคนาดาได้รับตำแหน่ง ภาพที่ปรากฏไปทั่วโลกคือ สาวๆ กระโดดเข้าไปเซลฟี่ จากนั้นก็ผละจากไปอย่างอิ่มเอม โดยไม่มีแม้แต่การกล่าวคำทักทายหรืออำลา จึงเท่ากับว่า คนเหล่านี้จะไม่รู้จักคนที่เธอเซลฟี่มากไปกว่าภาพใบหน้าและเรื่องราวที่ได้ยินมาอีกต่อหนึ่งๆ ผ่านทางสื่อต่างๆ

เซลฟี่แต่พอดีทำให้ความสัมพันธ์ลึกซึ้งและสุขภาพจิตดี ในการนัดพบกันระหว่างเพื่อนเก่าและเพื่อนสนิทครั้งหน้า โปรดใส่ใจและพูดคุยกับคนตรงหน้าแทนการเซลฟี่แล้วก้มหน้าก้มตาโพสต์ลงโซเชียลมีเดีย และจ้องหน้าจอที่รอดูยอดไลค์นะคะ