ผนึกพลังความดีสู่ ‘จังหวัดคุณธรรม’

โดย...วีรวิท คงศักดิ์

“ราชบุรี” เป็นจังหวัดที่มีเครือข่ายคุณธรรม ประกอบด้วยองค์กรคุณธรรมที่สร้างคุณงามความดีภายในสังคมของตนมาอย่างต่อเนื่องมากถึง 9 เครือข่าย จึงเป็นทุนทางสังคมที่สามารถรวมตัวกันสร้าง “พลังทางวัฒนธรรม” เพื่อขยายคุณธรรมความดีให้เต็มพื้นที่ทั้งจังหวัดได้

เครือข่ายแรก “กลุ่มการศึกษา” ประกอบด้วยกลุ่มเครือข่ายย่อย 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มเครือข่ายโรงเรียนโครงการกองทุนการศึกษาที่ได้รับพระราชทานทุนดำเนินการจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และมูลนิธิยุวสถิรคุณ ได้แก่ วิทยาลัยเทคนิคโพธาราม โรงเรียนเทศบาลวัดไทร โรงเรียนบ้านตะโกล่าง โรงเรียนรุจิรพัฒน์ และโรงเรียนบ้านโป่งกระทิงบน กลุ่มเครือข่ายโรงเรียนพลเมืองต้นกล้า ประกอบด้วย โรงเรียนบางแพปฐมพิทยา วิทยาลัยเทคโนโลยีดรุณาโปลีเทคนิค วิทยาลัยการอาชีพปากท่อ และ กศน.จังหวัดราชบุรี และกลุ่มโรงเรียนเครือข่าย
มุมคุณธรรม เช่น โรงเรียนวัดเขาช่อง
พราน เป็นต้น

เครือข่ายที่สอง “กลุ่มศาสนา” ได้แก่ คริสตจักรสานสัมพันธ์ราชบุรี วัดพระศรีอารย์ สำนักงานพระพุทธศาสนาจังหวัดราชบุรี แผนกพัฒนาสังคมสภาประมุขแห่งบาทหลวงโรมันคาทอลิก และคณะกรรมการอิสลามประจำจังหวัด

เครือข่ายที่สาม “กลุ่มองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น” ได้แก่ องค์การบริหารส่วนจังหวัดราชบุรี องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านคา องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านท่าเคย และเทศบาลตำบลทุ่งหลวง

เครือข่ายที่สี่ “กลุ่มชุมชน” ประกอบด้วย ชุมชนบ้านดอยดิน เครือข่ายธรรมนูญความสุขชุมชน ได้แก่ ต.ทุ่งหลวง ต.บ้านเลือก ต.เกาะพลับพลา ต.เจ็ดเสมียน ต.แพงพวย ต.ห้วยไผ่ ต.พิกุลทอง

เครือข่ายที่ห้า “คนรักห้วยทับใต้” ได้แก่ ต.ดอนแร่ ต.น้ำพุ ต.อ่างหิน ต.อ่างทอง ต.ห้วยไผ่ ต.บ้านสิงห์ สภาองค์กรชุมชนต่างๆ และกลุ่มสัจจะออมทรัพย์

เครือข่ายที่หก “กลุ่มโรงพยาบาล” ได้แก่ โรงพยาบาลโพธาราม โรงพยาบาลสวนผึ้ง โรงพยาบาลบ้านโป่ง และสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดราชบุรี

เครือข่ายที่เจ็ด “กลุ่มประชาสังคม” ได้แก่ สภาเด็กและเยาวชนจังหวัด ศูนย์พัฒนาการเมืองภาคพลเมือง ศูนย์ประสานงานภาคประชาสังคมจังหวัดราชบุรี ชมรมวุฒิอาสาธนาคารสมองจังหวัดราชบุรี ชมรมนักวิ่งเพื่อสุขภาพ สมัชชาจังหวัดราชบุรี ประชาคมราชบุรีสมาคมผู้สูงอายุและคลังปัญญาจังหวัดราชบุรี เครือข่ายวิทยุชุมชนจังหวัด กลุ่มอนุรักษ์ และกลุ่มอาสาสมัครต่างๆ

เครือข่ายที่แปด “กลุ่มชาติพันธุ์” ได้แก่ สภาวัฒนธรรม กลุ่มกะเหรี่ยงบ้านคา และกลุ่มวัฒนธรรมลาวเวียง

เครือข่ายที่เก้า “กลุ่มธุรกิจ” ได้แก่ บริษัท ผลิตไฟฟ้าราชบุรี โรงงานน้ำตาลมิตรผล สโมสรโรตารีพลอยราชบุรี คลัสเตอร์กล้วยไม้ราชบุรี สโมสรไลอ้อนราชบุรี และบริษัท ซีพีเอฟ

อย่างไรก็ดี การนำกลุ่มที่ยึดมั่นในการประกอบคุณงามความดีจนเป็นวัฒนธรรมหรือวิถีชีวิตของคนในสังคมแล้วมารวมกันเป็นเรื่องที่ไม่ง่ายนัก เนื่องจากแต่ละกลุ่มมี “ความเชื่อ” ในสิ่งที่เป็นคุณธรรมความดีต่างกัน จึงต้องมีกระบวนการ “สร้างความเชื่อร่วมกัน” ด้วยการระดมความคิดหา “ค่านิยมร่วม” (Shared Values)

ขณะเดียวกัน ต้องจัดกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้วิธีการสร้างคุณธรรมความดีของแต่ละกลุ่ม เพื่อนำมาแสวงหาวิธีการสร้างคุณธรรมความดี หรือ Best Practice ของจังหวัด

ด้วยเหตุนี้ เครือข่ายคุณธรรมจังหวัดราชบุรีจึงแบ่งกิจกรรมเป็น 2 ส่วน คือ การจัดตลาดนัดความดีเพื่อเป็นเวทีในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กระบวนการสร้างคุณธรรมความดี และการจัดกิจกรรมทางวิชาการเพื่อหา “ค่านิยมร่วม” ของจังหวัด โดยมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึงเป็นที่ปรึกษาทางวิชาการ

ตลาดนัดความดีนี้จัดขึ้นตามแนวคิด “พอเพียง” ด้วยการนำอาหาร “ข้าวหม้อ แกงหม้อ” มาร่วมกันจัดงาน และใช้เวทีพบปะกันแบบชาวบ้านในพื้นที่ที่เป็นธรรมชาติ เพื่อประหยัดค่าใช้จ่าย

ตลาดนัดความดีราชบุรี ครั้งที่ 1 จัดเมื่อวันเสาร์ที่ 18 ก.ค. 2558 ณ ชุมชนบ้านดอยดิน ต.ห้วยไผ่ อ.เมือง จ.ราชบุรี มีนิทรรศการผลงานสร้างคุณธรรมความดีของเครือข่าย และเวทีเสวนาของภาคประชาชนในหัวข้อ “พลังพลเมืองขับเคลื่อนสังคมคุณธรรม จังหวัดราชบุรี”

สำหรับครั้งที่ 2 จัดเมื่อวันพุธที่ 30 ก.ย. 2558 ณ ศูนย์ธรรมชาติบำบัดวิถีธรรม อ.โพธาราม จ.ราชบุรี ซึ่ง ศ.เกียรติคุณ นพ.เกษม วัฒนชัย องคมนตรี ได้ปาฐกถาในหัวข้อ “สร้างสังคมคุณธรรมด้วยพลังแห่งการให้”

ส่วนกิจกรรมร่วมเรียนรู้คุณธรรมความดีที่กระทำอยู่ของแต่ละเครือข่ายนั้น ได้มีการแสดงผลงานและจัดเวทีเสวนาในหัวข้อ “พลังพลเมืองจิตอาสาขับเคลื่อนสังคมคุณธรรม” ซึ่งมีสาระน่าสนใจ ดังนี้

เครือข่ายการศึกษา โดยโรงเรียนเทศบาลวัดไทร ในฐานะที่เป็นโรงเรียนคุณธรรม ได้แก้ปัญหานักเรียนที่มีความประพฤติไม่เหมาะสม ด้วยการเปิดโอกาสให้นักเรียนเหล่านั้นแสดงคุณค่าความดีของตนที่มีอยู่ในการทำกิจกรรมร่วมกับเพื่อนๆ และให้เด็กที่ความประพฤติดีช่วยดูแลเพื่อน เพื่อให้เห็นว่าทุกคนมีคุณค่าเท่ากันในการแสดงความสามารถและทำตนให้เป็นที่ยอมรับของสังคมได้เหมือนกัน

เครือข่ายโรงพยาบาล โดยโรงพยาบาลโพธาราม ได้เพิ่มคุณภาพการให้บริการแก่ประชาชน ด้วยการให้การรักษาที่ดีมีคุณภาพและบริการที่เป็นมิตร พร้อมกับให้ข้อมูลความรู้ที่ถูกต้องกับผู้ป่วยควบคู่ไปด้วย และมีแนวคิดในการสร้างให้เป็นโรงพยาบาลจิตอาสาตามหลักของมูลนิธิพุทธฉือจี้ ไต้หวัน ซึ่งเน้นหลักการเสียสละเพื่อส่วนรวม การทำดีโดยไม่หวังผลตอบแทน และส่งเสริมให้เจ้าหน้าที่สำนึกในบุญคุณของโรงพยาบาล

เครือข่ายกลุ่มธุรกิจ มีการพัฒนาองค์กรเพื่อเข้าสู่กระบวนการในการเป็นโรงงานคุณธรรมควบคู่ไปกับการฝึกพัฒนาฝีมือการทำงาน โดยยึดหลักคุณธรรมพื้นฐาน 3 ประการ คือ ความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ และความสามัคคี การคัดเลือกบุคลากรเข้ามาทำงานในโรงงานเน้นรับคนในท้องถิ่น เพราะเมื่อคนในองค์กรเป็นคนดีมีคุณธรรมก็เท่ากับว่าได้สร้างคนที่มีคุณธรรมคืนท้องถิ่น และจะเป็นต้นแบบที่ดีให้กับโรงงานอื่นๆ ต่อไป

กลุ่มเครือข่ายศาสนา มีการหารือร่วมกันเพื่อกำหนดยุทธศาสตร์และวางแผนเสริมสร้างคุณธรรมบนฐานข้อมูลจริงที่เกิดขึ้นในสังคมของชาวราชบุรี ซึ่งจะต้องพิจารณาข้อมูลรอบด้านและหลากหลาย และควรเร่งยกระดับจิตใจของคนผ่านหลักคำสอนของแต่ละศาสนา พร้อมกับสอนให้รู้จักแยกแยะ “ผิด ชอบ ชั่ว ดี”

ตลาดนัดความดีราชบุรี จะจัดอีก 2 ครั้ง โดยในเดือน ธ.ค. 2558 ณ อ.สวนผึ้ง และต้นปี 2559 ณ โรงยิมสนามกีฬากลางจังหวัดราชบุรี เพื่อสรุปแนวทางการส่งเสริมคุณธรรมความดีของจังหวัดแบบบูรณาการที่ให้เครือข่ายต่างๆ เสริมหนุนซึ่งกันและกัน

ส่วนการกำหนดค่านิยมและสัญลักษณ์ร่วมของจังหวัด กำหนดแผนงานไว้ในเดือน ส.ค.-ธ.ค. 2558 โดยมหาวิทยาลัยราชภัฏหมู่บ้านจอมบึงเป็นผู้ดำเนินการตามหลักวิชาการ

จากที่กล่าวมาจะเห็นว่ากระบวนการสร้างสังคมคุณธรรมต้องเกิดจากความเห็นร่วมกันของประชาชนตามบริบทของสังคมนั้น จึงจะเกิดความเชื่อและมีความเป็นเจ้าของค่านิยมนั้น ทำให้มีพลังขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่องจนเป็นวิถีชีวิตของคนในสังคม

ส่วนปัจจัยแห่งความสำเร็จของการสร้างสังคมคุณธรรมนั้น ขึ้นอยู่กับการเป็น “แบบอย่าง” ของชนชั้นนำทุกระดับในสังคม และสนับสนุนให้เครือข่ายเหล่านี้มีพลังขับเคลื่อนคุณธรรมความดีอย่างต่อเนื่อง