การทูตนวัตกรรม

คุณทรงศักดิ์ สายเชื้อ อธิบดีกรมอเมริกาและแปซิฟิกใต้ กระทรวงการต่างประเทศไทย ริเริ่มทำนโยบายการทูตด้านวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมกับชาติต่างๆ ในกลุ่มพื้นที่ที่รับผิดชอบ จึงรวบรวมความ
ร่วมมือที่องค์กรการศึกษา หรือสถาบันวิจัยของไทยเคยลงนามไว้บ้าง ยังไม่ได้ลงนามบ้าง แต่ระจัดกระจายอยู่ทั่วไปให้มาบรรจุในแผน เพื่อง่ายต่อการติดตามความคืบหน้า

นั่นคือประโยชน์อย่างแรก เพราะไม่งั้นหลายอย่างจะเป็นเพียงความร่วมมือในกระดาษไปอย่างน่าเสียดาย ประโยชน์อย่างที่สอง คือ ไทยจะมีแผนผังใหญ่ที่ช่วยให้รู้ว่า ชาติไหนกับไทยกำลังร่วมมือพัฒนางานวิจัยค้นคว้าอะไร เพื่อสร้างนวัตกรรมใหม่ๆ อย่างไร เหมือนมีแผนที่ความสัมพันธ์ที่ไม่จำกัดเฉพาะการทูต การเยือน การทหารความมั่นคง หรือการค้าเท่านั้น ประโยชน์อย่างที่สาม คือ เป็นการถักทอความสัมพันธ์ภาคประชาชนระดับนักคิด นักวิจัย นักวิชาการ คนทำนวัตกรรมสิ่งประดิษฐ์ ที่ต่อไปจะต้องเป็นพลังขับเคลื่อนอันแท้จริงของโลกที่ต้องใช้ความรู้เข้มข้น ทั้งเพื่อสู้ภัยธรรมชาติ ภาวะโลกร้อน โลกแล้ง พืชอาหารหดหาย มลพิษ โรคภัย ฯลฯ

เข้าท่ามากทีเดียว...ให้ทูตไทยไปพบไปเชื่อมสถาบันวิจัยดีๆ ดังๆ ในต่างประเทศ เพื่อหาสถาบันวิชาการของไทยไปจับคู่ โดยมีสถานทูตเป็นตัวกลางในการประสานงาน เพื่อไม่ให้สิ่งที่ตกลงจับมือกันไว้ร่วงหล่น เหลือเพียงแค่อีเมลคำหวานที่ไม่เกิดผลงานอะไร

ในแง่ของสถาบันวิชาการของไทยก็จะได้มีเจ้าบัญชียี่ต๊อก คอยทวงคอยถามเป็นครั้งคราวว่า ที่ไปเยี่ยมเยือนแลกโล่ แลกนามบัตรกันไปนั้น ตกลงเดินหน้าพัฒนาไปถึงไหนบ้าง ฝรั่งเขาเอาจริงเอาจังนะครับ พบใคร รับปากใคร เขาทำส่วนของเขา แล้วเขาก็ทวงถามอีกฝ่ายว่าไปถึงไหน เราจะนัดส่งของแลกงานกันยังไง ฝ่ายไทยเงียบหายไม่ใช่น้อย ด้วยสารพัดสาเหตุ

ดีมากครับที่กระทรวงการต่างประเทศมีนโยบายสนับสนุนให้ทูตไทยทำงานอย่างนี้ด้วย ได้ปรากฏตัวร่วมในการพบปะแลกเปลี่ยน เวลาใครทวงอะไรใครไม่ได้ สถาบันของต่างประเทศเขาจะทวงสถานทูตไทยเสียเอง เพราะใกล้มือ ถ้าต่างชาติเงียบไป สถานทูตไทยก็อยู่ใกล้พอจะเอื้อมมือสะกิดให้ ถ้าฝ่ายไทยเงียบไป กรมภูมิภาคที่กระทรวงการต่างประเทศก็จะส่งซิกให้ฝ่ายไทยตื่นตัว

ได้ประโยชน์แน่นอน...ทั้งต่อความรู้ของระบบวิชาการไทยและงานสร้างนวัตกรรมไทย ได้ประโยชน์ต่อการวางกลยุทธ์ความร่วมมือที่ไทยจะมีกับนานาชาติในอนาคต ได้ประโยชน์ในการเชื่อมโลกความรู้ ส่วนสถาบันการศึกษาไทยก็อาจได้แลกเปลี่ยนทุน แลกเปลี่ยนนักวิจัย คณาจารย์ หรือนักศึกษาปริญญาเอกกับสถาบันที่มีศักยภาพสูงๆ สถานทูตไทยก็มีบัญชีความสัมพันธ์ที่เอาไว้ตรึงกับคู่เจรจาได้

ผมเพิ่งกลับจากการร่วมเดินทางตามนโยบายนี้ของกระทรวงการต่างประเทศไทย ในฐานะที่กระทรวงการต่างประเทศเล็งเห็นว่า งานเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของไทยด้านภาพยนตร์แอนิเมชั่น เกม หรือเพลงที่ไทยทำอยู่ไม่น้อยหน้าต่างประเทศหรอก และหลายอย่างก็เป็นสิ่งที่ต่างประเทศอยากจะขอให้เราทำให้อยู่แล้วด้วย

เช่น งาน Post Production ของไทยนั้น ทางการไต้หวันเคยถึงกับมาถามผมที่สมาพันธ์สมาคมภาพยนตร์ฯ ว่า ทำไมหนังไต้หวันต้องแห่มาทำงานด้านตกแต่งเสียง ปรับแต่งกราฟฟิกที่เมืองไทยมากมาย จนทางการไต้หวันหวั่นใจว่า หรือนี่จะเป็นช่วงปลายทางยุคทองหนังไต้หวันกันแล้ว เพราะเขามาปรารภว่า สมัยใช้ฟิล์มก็ต้องส่งไปทำ Post Production ที่ฮ่องกง ครั้นพอเป็นยุคดิจิทัล ไม่มีแผ่นฟิล์มแล้ว ก็ยังต้องขนส่งมาทำที่ไทย

ผมขำๆ แล้วก็บอกไปว่า ที่นี่เราทำให้แม้แต่ฮอลลีวู้ด บอลลีวู้ด จีน ญี่ปุ่น ด้วยซ้ำ เหตุผลส่วนหนึ่งมาจากการที่กองถ่ายต่างประเทศเคยเข้ามาในไทยจำนวนมาก และได้สัมผัสฝีมืองานประณีตของคนไทย เขารู้ว่าถ้าคนไทยฝึกใช้เครื่องอุปกรณ์มาตรฐานได้ คนไทยจะผลิตงานมาตรฐานสูงยิ่งให้กับเขาเช่นกัน แล้วคนไทยก็ทำได้ดีจริงดังคาด หนังบางเรื่องถ่ายทำเมืองไทยหมด เรียกว่า ทำ Production ที่เรา แล้วก็ทำการแต่งสี ใส่เสียงคน เสียงเอฟเฟกต์ ที่เมืองไทยต่อเลย ตั้งแต่เสียงย่ำบนพื้นหญ้า เดินบนฟุตปาท เสียงต่อสู้ เสียงเปิดปิดประตู เสียงน้ำไหล ฯลฯ ไทยมีทีมผลิตดนตรีสำหรับหนัง สำหรับฉากสำคัญให้เลือกมากมาย แปลว่า เรามีระบบบริการรองรับครบครัน จนเป็นหนังสมบูรณ์ทั้งเรื่อง แล้วหิ้วไปขายทั่วโลกในนามหนังฝรั่ง เขาสั่งเราทำเป็นยี่สิบสามสิบก๊อบปี้ แล้วหิ้วไปก็มี ผมเดาว่าบางเรื่องฝรั่งที่เขียนบทก็มานั่งเขียนอยู่ที่เมืองไทยนี่แหละ

ในด้าน Production เรามีทีมสแตนด์อินที่พร้อมจะเดินผ่านประกอบในฉาก จัดหาฉากและตัวประกอบในท้องเรื่องได้หลากหลาย และวันนี้เราก็พูดได้ดังขึ้นว่า เรามีดาราสำหรับหนังสากลฟอร์มใหญ่ให้เลือกเยอะขึ้นมาก ดารารุ่นใหม่ของไทยใช้ภาษาต่างประเทศได้ และสำหรับกองถ่าย เรามีไฟส่องสว่างแบบต่างๆ มากพอสนับสนุนได้ในทุกสภาพภูมิอากาศ มีกล้องมีรางให้ใช้ถ่ายทำหนังแบบครบครัน

คุณศศิสุภา สังวริบุตร อดีตนายกสมาคมผู้บริหารการผลิตภาพยนตร์ต่างประเทศ ที่เพิ่งเสียชีวิตไป เคยบอกผมว่า เรามีเครนไมโครโฟนที่ยาวที่สุดตัวหนึ่งในโลก ทำด้วยไม้ไผ่ เบาและยืดหยุ่น ฝรั่งทึ่งเพราะไมค์มีสายไว้ใจประสิทธิภาพได้มากกว่าไมค์ไร้สายครับ

ดังนั้น งานสร้างสรรค์ของไทยในหมวดภาพยนตร์แอนิเมชั่น เกม และเพลง จึงได้ขึ้นทำเนียบของกระทรวงการต่างประเทศ ไปสร้างความร่วมมือกับนานาชาติ