การท่องเที่ยวแบบเสรีสุขนิยม (1)

วิถีการท่องเที่ยวที่กำลังจะเปลี่ยนไปของนักท่องเที่ยวเชิงคุณภาพในอนาคตที่มีอายุอ่อนวัยกว่าพวกเบบี้บูมเมอร์ ซึ่งหากจะย้อนอดีตในยุคที่พวกเบบี้บูมเมอร์ในบ้านเรากำลังเริ่มมีรายได้มากขึ้นและเริ่มต้นการท่องเที่ยวต่างประเทศนั้น ส่วนใหญ่เกือบทุกท่านครับ นิยมใช้บริการบริษัทท่องเที่ยวเป็นผู้จัดการอำนวยความสะดวกในทุกๆ เรื่อง รวมไปถึงการทำวีซ่า การจองสายการบิน การดูแลกระเป๋า การสำรองสถานที่พัก และการเที่ยวชมสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ รวมไปถึงการช็อปปิ้งของฝากของที่ระลึกต่างๆ

โดยมีหัวหน้าคณะทัวร์ที่เป็นคนไทยให้บริการอย่างดีเยี่ยมตลอดวัน และอาจจะแถมอีกบางช่วงในเวลากลางคืน ซึ่งต่อมาหัวหน้าทัวร์เหล่านี้หลายต่อหลายท่านก็ได้ต่อยอดมาทำธุรกิจเองกันบ้าง โดยมีพวกเราลูกทัวร์เก่าที่คุ้นเคยกันมาเป็นลูกค้าอย่างต่อเนื่องเสมอมา

ในทางกลับกัน นักท่องเที่ยวต่างประเทศที่เดินทางเข้าประเทศไทยเมื่อประมาณ 40 ปีที่ผ่านมาก็เช่นเดียวกัน มิเว้นแม้แต่ชาวตะวันตกหรือชาวเอเชีย ถ้าท่านยังจะพอระลึกความหลังกันได้ ในยุคนั้นบริเวณตลาดน้ำวัดไทร หรือหน้าพระบรมมหาราชวัง วัดพระแก้ว จะมีทั้งกรุ๊ปทัวร์ ฝรั่งยุโรปบ้าง อเมริกันบ้าง หรือญี่ปุ่นเดินเรียงแถวกันเป็นขบวน บ้างก็มีผู้ถือธงแดง เขียว เหลืองนำขบวนก็มี ซึ่งในปัจจุบันนี้ก็ยังพอมีให้เห็นบ้างพอสมควรในกลุ่มนักท่องเที่ยวชาวเอเชีย แต่เริ่มจะน้อยลงไปทุกทีครับ

นักท่องเที่ยวที่นิยมเดินทางแบบเสรีสุขนิยมเหล่านี้ ส่วนใหญ่จะอยู่ในวัยเริ่มทำงาน มีรายได้ หรือบางคนที่มีฐานะดีอาจจะกำลังอยู่ในช่วงระหว่างใกล้สำเร็จการศึกษา ทัศนคติของการท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวเหล่านี้ มิได้มีเพียงเพื่อการพักผ่อนเพียงอย่างเดียว หากจะเป็นปัจจัยที่สำคัญของการหาแนวทางในการสร้างชีวิต มุ่งหาอนาคตและประสบการณ์ที่แตกต่างกัน

ดังนั้น การท่องเที่ยวในแบบอิสระ แบบเลือกวิถีและรูปแบบที่ตนเองชื่นชอบ จะเกิดขึ้นมาทดแทนการท่องเที่ยวแบบหมู่คณะในยุคเบบี้บูมเมอร์ ที่อาจจะยังพอมีบ้างในกลุ่มผู้สูงวัยที่ยังพอมีพละกำลังทั้งการเงินและสุขภาพ และรักในการท่องเที่ยวเดินทางเท่านั้น

นักท่องเที่ยวรุ่นใหม่พวกนี้ ส่วนใหญ่จะชื่นชอบการใช้ชีวิตในแบบเสรี คือการเดินทางท่องเที่ยวในแบบตามใจฉัน มากกว่าที่ถูกบังคับโดยกำหนดการแบบทัวร์หมู่คณะ ที่พักก็เลือกตามรสนิยมและงบประมาณของตนเองที่จ่ายได้ อาหารการกินจะถูกแพงอย่างไรถ้าอยากจะทาน โดยเฉพาะอาหารประเภทมีตำนาน มีคำเล่าลือในสื่อสังคมประเภทโซเชียลมีเดียที่บอกเล่าต่อกันมาว่าเลิศรส หรือเป็นสิ่งที่จะต้อง
รับประทานให้ได้เมื่อมาถึงถิ่น รวมไปถึงสถานที่ท่องเที่ยวต่างๆ ที่น่าสนใจ ไม่เว้นแม้แต่ชนบทที่ห่างไกลความเจริญครับ ความต้องการทางอารมณ์ของนักท่องเที่ยวเชิงคุณภาพรุ่นใหม่ส่วนใหญ่จะเป็นในลักษณะนี้ครับ

หากจะถามว่าประเทศไทยเราพร้อมไหมกับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต เพื่อรองรับรูปแบบการดำเนินชีวิตของนักท่องเที่ยวเหล่านี้ ผมคิดว่าเรายังไม่พร้อมหรอกครับ และหากจะให้ขยายความกันแบบตรงไปตรงมา ผมว่าหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน ยังไม่ได้ให้ความสนใจกับการเปลี่ยนแปลงนี้มากนักเท่าที่ควร ทั้งๆ ที่จะเป็นการเปลี่ยนแปลงที่จะเกิดผลกระทบในวงกว้างทั้งที่ดีและที่ไม่ค่อยจะดีนัก กับอุตสาหกรรมท่องเที่ยวบ้านเรา มากเกินกว่าที่เราจะคาดหมายได้

ในด้านที่ไม่ค่อยดีนั้นคือ บริษัทท่องเที่ยวประเภทอินบาวด์ที่ให้บริการท่องเที่ยวอยู่ในปัจจุบัน จะมีลูกค้าต่างชาติทั้งประเภทหมู่คณะและนักเดินทางอิสระน้อยลงหรือไม่มีเลย หน่วยงานในบริษัททัวร์ที่ว่านี้ อาจจะหลงเหลืออยู่ให้บริษัทดำเนินการต่อไปได้ หากสามารถมีการปรับตัวได้ เช่นว่ามีการพัฒนาระบบการบริหารจัดการงานสื่อสารสนเทศให้ทันสมัย โดยมุ่งเน้นหากำไรจากการขายสถานที่พักกับกลุ่มธุรกิจหรือลูกค้าโดยตรง หรือเพิ่มหน่วยงานให้มีการรับจัดงานประชุมสัมมนา รับจัดทัวร์แก่ผู้มีถิ่นพำนักในประเทศ รวมถึงชาวไทยทั้งการท่องเที่ยวในและต่างประเทศ

หากจะยกตัวอย่างกันให้เห็นภาพชัดๆ กับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้วจริงในปัจจุบัน คือนักท่องเที่ยวจากกลุ่มประเทศในตะวันออกกลางที่เดินทางเข้ามาในประเทศไทยมากพอสมควรในแต่ละปี นานมากแล้วครับที่บรรดานักท่องเที่ยวพวกนี้ไม่เคยใช้บริการนำเที่ยวของบริษัททัวร์เลยครับ ยกเว้นในเรื่องการสำรองห้องพักในโรงแรม ที่อาจจะมาสอบถามเพื่อเปรียบเทียบราคากับการจองโดยตรงกับโรงแรมหรือผ่านตัวแทนประเภทออนไลน์ กับตัวแทนท่องเที่ยว เพื่อหาราคาที่ดีที่สุดครับ ถ้าจะมีการท่องเที่ยวก็จะใช้บริการรถสาธารณะ หรือถ้าจะมีการรับประทานอาหารกลางวันหรือค่ำ ก็มักจะนิยมไปใช้บริการร้านอาหารนอกโรงแรมที่พักครับ

ธุรกิจโรงแรมอาจจะมีผลกระทบไม่มากนักในด้านห้องพัก หากมีการสร้างทีมงานที่ดี สามารถสร้างมิตรภาพและไมตรีจิตให้แขกที่มาพัก กลายมาเป็นแขกประจำ หรือพูดบอกกล่าวกันต่อๆ ไปถึงความประทับใจที่เกิดขึ้นระหว่างการพัก รวมถึงการให้บริการแบบเกินความคาดหมาย

ส่วนร้านอาหาร ร้านขายเครื่องดื่มในโรงแรมส่วนใหญ่ อาจจะต้องปิดกิจการลงไป เหลือไว้แต่ห้องอาหารเช้า หรือจัดให้มีรายการเมนูอาหารกลางวันและค่ำให้น้อยลง เพื่อลดค่าใช้จ่ายในด้านวัตถุดิบและแรงงาน

นักท่องเที่ยวรุ่นใหม่จะแสวงหาความสุขในอารมณ์ รวมไปถึงบรรยากาศรสนิยมในอาหาร เครื่องดื่มที่พวกเขาชื่นชอบและเลือกสรรเองครับ ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ภายนอกโรงแรม ดังนั้นจึงจะเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้รายได้ของโรงแรมในส่วนนี้ที่เคยขายได้ทั้งในอดีตและปัจจุบันลดน้อยลงไป สำหรับรายได้จากการจัดเลี้ยงและประชุมสัมมนา รวมไปถึงงานแต่งงานก็จะยังคงอยู่จากกลุ่มผู้ใช้บริการในประเทศเป็นหลัก แต่การแข่งขันจะทวีความเข้มข้นทั้งในด้านคุณภาพและราคากันมากขึ้น ส่วนรายได้ด้านอื่นๆ ของโรงแรม เช่น ค่าโทรศัพท์ ค่าบริการซักรีดนั้นจะลดลงไปหลายเท่าตัวครับ