โซบะสังคม
....ณรงค์ เพ็ชรประเสริฐ
ในระยะ 45 ปีที่ผ่านมา นอกจากประเทศไทยเราจะสูญเสียความสามารถและศักยภาพในการแข่งขันในหลายด้านไปอย่างน่าเสียดาย เมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านหลายๆ ประเทศที่ก้าวล้ำหน้ามากกว่าประเทศไทยไปหลายเท่า แต่ขณะที่คนในสังคมไทยกลับยังคงทะเลาะกัน ไม่มีรอยยิ้มให้กันและกัน
มิหนำซ้ำต่างคนต่างมีอุปนิสัยใจคอเกรี้ยวกราด และขมึงทึงใส่กันอีก ยิ่งกดดันทำให้บรรยากาศทางสังคมไทยอยู่ในอาการซวดเซและเสียสมดุลไม่เหมือนเดิม ดังนั้นหากยังคงขืนปล่อยทิ้งไว้ให้สังคมไทยยังคงเป็นแบบนี้ไปอีกนานๆ เชื่อได้ว่าสังคมไทยอาจจะก้าวต่อไปไหนไม่ได้ และอาจต้องล้มพังพาบลงไปในที่สุด
สิ่งที่เป็นและเกิดขึ้นนี้ เพราะโครงสร้างทางสังคมผุกร่อนและแตกร้าว อันเนื่องมาจากพืชเพชฌฆาต นั่นคือความขัดแย้งทางความคิดที่หยั่งราก ฝังลึก และชอนไชรากฐานและหรือโครงสร้างทางสังคมสำคัญ ทั้งโครงสร้างทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองการปกครอง ไปพร้อมๆ กับดูดกินความมีน้ำใจของคนไทยที่เคยแบ่งปันจุนเจือให้กันและกัน มาบัดนี้ได้หายไปหมดสิ้น และสิ่งที่พืชเพชฌฆาตชนิดนี้คายทิ้งเหลือไว้แต่กลิ่นอายแห่งความขัดแย้ง ที่รุกคืบเข้ามาแทนที่อยู่ในทุกอณูของบรรยากาศในสังคมไทย ณ ตอนนี้
อีกทั้งปรากฏการณ์ความขัดแย้งทางสังคมที่เกิดขึ้นทุกอณูก็อันเนื่องมาจากมีปุ๋ยอันอุดมสมบูรณ์คอยหล่อเลี้ยงอยู่ นั่นคือ การแย่งชิงอำนาจของชนชั้นนำ และความเหลื่อมล้ำต่ำสูงในสังคมไทยอันเนื่องมาจากชนชั้นนำผู้แย่งชิงอำนาจห้ำหั่นซึ่งกันและกันเองด้วยการใช้ปัญหาความเหลื่อมล้ำต่ำสูงในสังคมไทยมาเป็นเครื่องมือขยายผลความขัดแย้งทางสังคมให้หยั่งรากลึกลงไปโดยมีเป้าหมายสำคัญเพื่อแย่งดึงมวลชน
เพราะฉะนั้นความเหลื่อมล้ำต่ำสูงจึงเป็นเสมือนปุ๋ยพิเศษสำคัญในการเร่งความเติบโตของพืชเพชฌฆาต
–ความขัดแย้งยิ่งเมื่อผนวกรวมกับอุณหภูมิความเดือดพล่านในจิตใจคน กอปรกับการบ่มเพาะด้วยความชื้นสัมพัทธ์จากการประโคมข่าวผ่านสื่อสารมวลชนที่มีเป้าหมายทางการเมือง ก็ยิ่งทำให้พืชเพชฌฆาตชนิดนี้ก็ยิ่งแตกกิ่งก้านสาขา ขยายหน่ออ่อนไปยังพื้นที่ใหม่ๆ ครอบคลุมทุกสถาบันในสังคมดังนั้น ถ้าต้องการ
“จำกัด” ความขัดแย้ง จึงต้องลดความเหลื่อมล้ำในสังคมให้จงได้ โดยวิธีการปรับสมดุลของสังคม กล่าวคือ (Social Balance Adjustment = SoBA) หรือเรียกย่อๆ ว่า โซบะ ซึ่งการทำโซบะ ก็เพื่อต้องการเน้นลดความเหลื่อมล้ำทางสังคมใน 4 ด้านหลัก คือ1) ลดความเหลื่อมล้ำด้านรายได้ คือ การแก้ปัญหาปากท้องของพี่น้องเกษตรกร ผู้ใช้แรงงาน คนด้อยโอกาสทางสังคม เช่น เด็ก สตรี ผู้สูงอายุ หรือผู้พิการ โดยใช้หลัก 3 เพิ่ม คือ เพิ่มรายได้ เพิ่มผลิตภาพ และเพิ่มสวัสดิการ เข้าไปแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำทางด้านรายได้
2) ลดความเหลื่อมล้ำด้านสิทธิและโอกาสโดยทำให้ผู้ด้อยสิทธิด้อยโอกาส ได้มีสิทธิและมีโอกาสเข้าถึงสิทธิ เข้าถึงโอกาส โดยเฉพาะสิทธิและโอกาสในการศึกษา การได้รับสิทธิและโอกาสในการได้รับความรู้ รับทราบข้อมูลข่าวสาร รวมถึงสิทธิและโอกาสในการเข้าถึง
“ทรัพยากรของสังคม” ที่สำคัญสิทธิและโอกาสในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม ที่ประชาชนทุกกลุ่มคนไม่ว่าคนจนหรือคนรวย ต้องได้รับความยุติธรรมและความเป็นธรรมเท่าเทียมกัน3) ลดความเหลื่อมล้ำด้านอำนาจ โดยการทำให้ประชาชนคนธรรมดาได้มีพลังอำนาจในการต่อรอง หรือมีพลังอำนาจที่จะถ่วงดุลกับพลังของกลุ่มทุน กลุ่มข้าราชการและกลุ่มนักการเมือง และ 4) ลดความเหลื่อมล้ำด้านศักดิ์ศรี สิ่งสำคัญต้องทำให้ทุกคนในสังคมเคารพต่อศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ของทุกคนอย่างเท่าเทียมกันไม่แบ่งแยกแตกต่าง รังเกียจ และเหยียดหยามซึ่งกันและกัน ที่สำคัญต้องทำให้ทุกคนในสังคมไทยมีความเชื่อมั่นในศักดิ์ศรีของตนเอง
การทำโซบะใน 4 ด้าน ดังที่ได้กล่าวมา ก็เพราะมีเป้าหมายสำคัญ คือ ต้องการทำให้สังคมเกิดดุลยภาพ ลดความเหลื่อมล้ำ และจำกัดความขัดแย้ง ในทางกลับกันก็ต้องการนำพาสังคมไปสู่ความสมานฉันท์ ซึ่งจะเป็นสิ่งที่จะงอกงามและเกิดขึ้นมาได้หากสามารถทำโซบะ 4 ด้าน
ดังนั้น หากสังคมไทยมีความสมดุลแล้ว ยังจะช่วยนำพาสังคมไทยไปสู่ความเป็นประชาธิปไตยที่แท้จริงในอนาคตได้อีกด้วย ปัญหาการซื้อสิทธิขายเสียงจะน้อยลงไป รวมถึงจะทำให้สังคมไทยหลุดพ้นจากการครอบงำทางความคิดจากกลุ่มชนชั้นนำได้ในที่สุด
