รัฐธรรมนูญ การเลือกตั้ง : ประชาธิปไตย?

มีรัฐธรรมนูญและการเลือกตั้งไม่ได้หมายความว่ามีประชาธิปไตย

ประชาธิปไตยในแต่ละประเทศก็มีความหมายและรูปแบบก็แตกต่างกัน ประเทศที่เป็นเผด็จการ สังคมนิยม คอมมิวนิสต์ เสรีประชาธิปไตย พัฒนาแล้ว กำลังพัฒนา หรือด้อยพัฒนา ก็มีรัฐธรรมนูญ มีการเลือกตั้ง

ประเทศที่ปกครองในระบอบเผด็จการ สังคมนิยมและคอมมิวนิสต์ แม้จะใช้ชื่อประเทศว่า สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชน...แต่กลับไม่มีประชาธิปไตยที่เป็นของประชาชน ส่วนใหญ่จะยังคงยากจนกำลังพัฒนาหรือด้อยพัฒนา

แต่จะเห็นได้ชัดเจนว่า ประเทศเสรีประชาธิปไตยจะเป็นประเทศที่พัฒนาแล้ว ประชาชนจะมีคุณภาพชีวิตดี รายได้สูง มีสวัสดิภาพและสวัสดิการที่ดี เพราะประเทศเหล่านี้มีประชาธิปไตยที่เป็นของประชาชน โดยประชาชนเพื่อประชาชนอย่างแท้จริง

แม้แต่พระมหากษัตริย์ผู้ทรงพระคุณอันประเสริฐยังทรงเห็นความสำคัญของประชาชน ได้ทรงสละพระราชอำนาจให้แก่ราษฎรโดยทั่วไป ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครองจากระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์มาเป็นระบอบประชาธิปไตย

83 ปีผ่านไป ระบอบประชาธิปไตยของประเทศไทยก็ยังคงเหมือนเดิมในปี 2475

ขอให้คณะกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญชุดใหม่นี้ ได้ไปอ่านพระราชหัตถเลขาของพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ลงวันที่ 2 มี.ค. 2477 เวลา 13 นาฬิกา 45 นาที ก่อนที่จะเริ่มร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

คำถามที่จะต้องตอบให้ได้ก่อน คือ รัฐธรรมนูญที่จะร่างขึ้นมาใหม่จะให้เป็นประชาธิปไตยแบบไหน

กรรมาธิการส่วนใหญ่เคยมีส่วนร่วมในการร่างรัฐธรรมนูญมาหลายฉบับทั้งทางตรงและทางอ้อม ย่อมจะมีความรู้ความเข้าใจดีว่า เพราะเหตุใดรัฐธรรมนูญจึงทำให้ประเทศชาติมาถึงทางตัน ทำให้เสียเลือดเนื้อและชีวิตของประชาชน จนต้องมีการปฏิวัติรัฐประหารเพื่อฉีกรัฐธรรมนูญเกือบทุกฉบับเพราะไม่มีทางออก

ต้องยอมรับความจริงว่า ที่ผ่านมาประเทศไทยมีการปฏิวัติและการปฏิรูปมากที่สุดประเทศหนึ่ง มีกฎหมายและรัฐธรรมนูญมากที่สุด แต่ทำไมจึงแก้ปัญหาไม่ได้เสียทีและยิ่งแก้ยิ่งแย่มากขึ้น

เพราะการแก้ไขปัญหาที่ผ่านมาไม่เคยแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ รักษาตามอาการ โรคร้ายจึงไม่หายขาดเสียที กลับมากำเริบและรุนแรงมากขึ้น หากยังคงแก้ไขปัญหากันอย่างนี้สุดท้ายบ้านเมืองคงอยู่ไม่ได้

แม้ว่าเวลาจะผ่านมา 83 ปีแล้วก็ยังทันสมัย หากกรรมาธิการอยากรู้ว่าต้นเหตุของปัญหาอยู่ที่ไหน จะแก้ปัญหาแบบยั่งยืนต้องทำอย่างไร ให้ไปอ่านพระราชหัตถเลขาของล้นเกล้ารัชกาลที่ 7 จะเห็นว่าพระองค์ทรงมีพระวิสัยทัศน์ที่ยาวไกลและทรงเข้าใจปัญหาว่าระบอบประชาธิปไตยที่เป็นของประชาชน โดยประชาชน เพื่อประชาชนคืออะไร และต้องทำอย่างไรจึงจะเป็นประชาธิปไตยของประชาชนที่แท้จริง

หากอ่านแล้วก็จะเห็นว่าสาเหตุที่ทำให้เกิดปัญหาความขัดแย้งแบ่งกลุ่ม ทำให้บ้านเมืองวุ่นวายจนเสียเลือดเนื้อและชีวิตเพราะเหตุใด

ร่างรัฐธรรมนูญฉบับที่ถูกล้มหากพิจารณาดูให้ดีจะเห็นได้ว่า เริ่มต้นจากความระแวงไม่ไว้วางใจซึ่งกันและกันของประชาชน ไม่ได้เป็นไปตามหลักการของระบอบประชาธิปไตยที่เป็นของประชาชน โดยประชาชนและเพื่อประชาชน  การปฏิรูปมุ่งเน้นไปที่เรื่องของโครงสร้างทางอำนาจมากกว่ากระบวนการการมีส่วนร่วมของประชาชน ทำให้ไม่เกิดการยอมรับ

ร่างรัฐธรรมนูญใหม่ต้องเริ่มต้นจากความเป็นกลาง ต้องเป็นกรอบกฎหมายที่มีการกำหนดกลไกเพื่อสร้างความโปร่งใส สามารถตรวจสอบ คานและดุลอำนาจระหว่างองค์กรในรัฐธรรมนูญ และทุกองค์กรต้องมีความเกี่ยวพันและรับผิดชอบต่อประชาชน เพื่อป้องกันการทุจริตประพฤติมิชอบของนักการเมือง ข้าราชการ และหน่วยงานของรัฐ

ความเท่าเทียมกันของประชาชนในเรื่องสิทธิ หน้าที่ และการมีส่วนร่วมต้องไม่มีการแบ่งแยกประชาชนเป็นหลายกลุ่ม เช่น ให้มีทั้งพลเมืองและประชาชน เป็นต้น

เพื่อไม่ให้ประเทศเกิดทางตันจนต้องเสียเลือดเนื้อและชีวิตจนนำไปสู่การปฏิวัติรัฐประหารรัฐธรรมนูญไม่ควรเขียนรายละเอียดไว้จนกลายเป็น “ประมวลกฎหมายวิธีปกครองประเทศ” รัฐธรรมนูญต้องสามารถปรับปรุงแก้ไขได้ เพราะบ้านเมืองต้องเดินไปข้างหน้าไม่สามารถจะหยุดอยู่กับที่ได้ ดังนั้นอาจมีความจำเป็นต้องมีการแก้ไขปรับปรุงแต่ต้องอยู่บนพื้นฐานของความถูกต้องและผลประโยชน์ของประเทศชาติและประชาชน

ปัญหาในอดีตต้องเป็นบทเรียนและต้องไม่ให้เกิดขึ้นอีก ในสังคมมีทั้งคนดีและคนไม่ดี ควรป้องกันไม่ให้คนไม่ดีมีโอกาสทำความชั่วได้ แต่ต้องไม่ไปกระทบจนทำให้คนดีเกิดความเสียหายและส่งเสริมให้คนดีมีโอกาสทำงานให้บ้านเมืองได้

การเลือกตั้งในระยะหลังมีปัญหาเรื่องความบริสุทธิ์ ยุติธรรม กระบวนการบริหารจัดการเลือกตั้งต้องมีการปรับเปลี่ยนทุกขั้นตอน เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและตรวจสอบได้ ต้องมีกลไกในการคานและดุลอำนาจ โดยแยกผู้จัดการเลือกตั้งและการสืบสวนสอบสวนออกจากองค์กรเดียวกัน ส่วนการตัดสินคดีและผลการเลือกตั้งหากมีปัญหาควรให้เป็นอำนาจของศาลยุติธรรม

ไม่ควรมีการบังคับให้ผู้สมัครรับเลือกตั้งต้องสังกัดพรรคการเมือง เพราะจะเป็นการบังคับให้นักการเมืองต้องมีสังกัด ทำให้ขาดความเป็นอิสระในการทำหน้าที่เพราะถูกบังคับโดยกฎหมาย ต้องรับคำสั่งหรือทำตามมติของพรรคหรือผู้บริหารพรรคแม้ว่าจะเป็นเรื่องที่ไม่ถูกต้อง

ควรเลิกการสนับสนุนทางการเงินให้กับพรรคการเมือง เพราะพรรคการเมืองต้องมาจากการรวมตัวและการสนับสนุนของประชาชน

รัฐสภาควรประกอบด้วยสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาที่มาจากการเลือกตั้งโดยตรงจากประชาชน โดยมีการกำหนดคุณสมบัติที่แตกต่างกัน ให้สมาชิกวุฒิสภาต้องมาจากผู้มีทั้งวัยวุฒิ คุณวุฒิ และประสบการณ์จริง มีอำนาจหน้าในการตรวจสอบคานและดุลอำนาจกับสภาผู้แทนราษฎร อำนาจและหน้าที่ของคณะกรรมาธิการต้องไม่ซ้ำซ้อนกันและมีความชัดเจน

ยกเลิกข้อห้ามที่ไม่ให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรดำรงตำแหน่งทางการเมือง เช่น เลขาธิการนายกรัฐมนตรี เลขานุการรัฐมนตรี ที่ปรึกษารัฐมนตรีประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เพราะที่ผ่านมามีข้อห้ามทำให้รัฐมนตรีที่เข้ามาใหม่ไม่มีประสบการณ์ จึงสมควรเปิดโอกาสให้คนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้เรื่องระเบียบแบบแผน การบริหารราชการแผ่นดิน จะได้มีประสบการณ์และสามารถทำหน้าที่ในการบริหารราชการแผ่นดินได้ดีและมีประสิทธิภาพ อีกทั้งจะเป็นกระบวนการคัดกรองผู้ที่จะได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งสำคัญอีกด้วย

การกำหนดนโยบายแห่งรัฐที่สำคัญและจำเป็นต่อการปฏิรูปก็สามารถจะกำหนดเป็นกรอบไว้ในรัฐธรรมนูญได้เพื่อให้มีการดำเนินการอย่างต่อเนื่องและจริงจัง ทั้งนี้พรรคการเมืองหรือรัฐบาลที่จะเข้ามาบริหารประเทศต้องสามารถนำนโยบายที่ประกาศไว้ในการเลือกตั้งมาดำเนินการได้ด้วย

การปฏิรูปโครงสร้างระบบราชการจะต้องมีการดำเนินการเพื่อรองรับการปฏิรูปประเทศให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว หากจะกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญต้องไม่มีขั้นตอนมากจนทำให้เกิดความล่าช้า

การศึกษาเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิรูปและการเปลี่ยนแปลง เพราะการศึกษาเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างคนเพื่อสร้างชาติ คนรุ่นใหม่และประเทศชาติจะเป็นอย่างไรอยู่ที่รูปแบบการศึกษา คนรุ่นใหม่จะต้องมีทั้งความรู้คู่คุณธรรม รู้จักสิทธิและหน้าที่ มีวินัยและความรับผิดชอบต่อตนเองและส่วนรวม

การปฏิรูปการศึกษาโดยการออกกฎหมายการศึกษาแห่งชาติมาใช้บังคับ ผลที่ออกมาคุณภาพ ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาและขีดความสามารถในการแข่งขันของไทยตกต่ำจนเป็นอันดับท้ายของกลุ่มประเทศอาเซียน

เห็นได้อย่างชัดเจนว่ากฎหมายไม่สามารถทำให้เกิดการปฏิรูปได้อย่างแท้จริง อาจสร้างปัญหามากขึ้นด้วย

การปฏิรูปต้องเกิดจากความเข้าใจและความร่วมใจของคนไทยทุกคน โดยเฉพาะผู้มีส่วนรับผิดชอบโดยตรง

รัฐธรรมนูญและการเลือกตั้งไม่ได้ทำให้เป็นประชาธิปไตยและเกิดการปฏิรูปได้ ต้องเกิดจากความร่วมมือร่วมใจและการมีส่วนร่วมของประชาชน

การแก้ปัญหาบ้านเมือง ต้องแก้ปัญหาประชาชน