เทพรัตนแห่งแผ่นดิน (17)

โดย...วิมลพรรณ ปีตธวัชชัย

การทรงงานพัฒนาเด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เมื่อเริ่มต้นในปี 2523 นั้น ทรงเริ่มต้นที่โรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนระดับประถมเพียง 3 โรง ต่อมาได้ขยายไปยังโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนทุกแห่งทั่วประเทศ และขยายโครงการไปยังสถานศึกษาอื่นๆ รวมทั้งสิ้น 759 แห่ง ในปี 2553 คือ

1.โรงเรียนในสังกัด สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน

2.ศูนย์การเรียนชุมชนชาวไทยภูเขา “แม่ฟ้าหลวง” สังกัดสำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย

3.โรงเรียนเอกชนสอนศาสนาอิสลาม

4.โรงเรียนพระปริยัติธรรม แผนกสามัญศึกษา สังกัดสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ

หลังจากที่ทรงดำเนินงานให้ความช่วยเหลือแก่เด็กและเยาวชนในถิ่นทุรกันดารให้ได้รับโภชนาการที่ดีแล้วพระองค์ยังทรงห่วงใยในสุขอนามัยและความเป็นอยู่ของเยาวชนและราษฎรในท้องถิ่นทุรกันดารเป็นอย่างยิ่ง

แม้จะมีระบบบริการสาธารณสุขของรัฐกระจายอยู่ทั่วทุกตำบล แต่พบว่ายังมีหมู่บ้านห่างไกลอีกจำนวนมากที่รถยนต์ไม่สามารถเข้าถึง หรือเข้าถึงได้ในบางฤดูกาล ทำให้ประชาชนไม่สามารถเข้ารับบริการสาธารณสุขได้อย่างทั่วถึงและสะดวก รวมทั้งยังขาดความรู้ความเข้าใจในการป้องกันและรักษาโรค ทำให้มีสุขภาพที่ไม่สมบูรณ์ แข็งแรง หากอยู่ในวัยเด็กจะทำให้มีปัญหาด้านการเจริญเติบโตทางร่างกายและสมอง หรือหากอยู่ในวัยผู้ใหญ่จะทำให้เกิดโรคต่างๆ ทั้งโรคติดต่อและไม่ติดต่อ เนื่องจากไม่ได้รับการรักษาอย่างทั่วถึงและต่อเนื่อง หรือไม่ได้รับยาและเวชภัณฑ์ที่มีคุณภาพเท่าเทียมกับคนในเขตเมืองกลายเป็นประชากรที่ไม่มีคุณภาพ และอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคมของประเทศในระยะยาว จึงมีพระราชดำริให้พัฒนาห้องพยาบาลในโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดนในพื้นที่ห่างไกลการคมนาคมเป็น “สุขศาลาพระราชทานโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน” และพัฒนาศักยภาพครูพยาบาล ตำรวจตระเวนชายแดน เพื่อดูแลและพัฒนาคุณภาพชีวิตของพสกนิกรในพื้นที่ดังกล่าวให้ได้มาตรฐานเท่าเทียม และทั่วถึง ตลอดจนมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น โดยมีเป้าหมายในการให้บริการนักเรียนและประชาชนที่ขาดโอกาสในการเข้าถึงบริการสาธารณสุข สามารถเข้าถึงบริการสุขภาพขั้นพื้นฐาน รวมทั้งได้รับข้อมูลข่าวสารความรู้ด้านสุขภาพที่ถูกต้อง เหมาะสม และทันต่อเหตุการณ์ สามารถดูแลสุขภาพของตนเอง ครอบครัว และชุมชน ตลอดจนเป็นที่พึ่งทางด้านสุขภาพ และช่วยให้เกิดความไว้วางใจในเจ้าหน้าที่ของรัฐ อันมีส่วนช่วยสนับสนุนให้เกิดความมั่นคงของชาติ

จากแนวพระราชดำริดังกล่าว สำนักงานโครงการส่วนพระองค์สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้ร่วมกับกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กรมพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน บริษัท ทีโอที การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค หน่วยบัญชาการทหารพัฒนา คณะนักศึกษาวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่นที่ 46 ตลอดจนภาคีการพัฒนาจากเอกชน จัดตั้ง “สุขศาลาพระราชทานโรงเรียนตำรวจตระเวนชายแดน” ขึ้น

สุขศาลาพระราชทานโรงเรียน ตชด.เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2549 จนถึงปัจจุบัน โดยระยะแรกได้มีการจัดตั้งสุขศาลาพระราชทานโรงเรียน ตชด.ในพื้นที่ 7 จังหวัด จำนวน 9 แห่ง ได้แก่

1.โรงเรียน ตชด.บ้านทิไล่ป้า ต.ไล่โว่ อ.สังขละบุรี จ.กาญจนบุรี สังกัดกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 13

2.โรงเรียน ตชด.บ้านโป่งลึก (สาขานเรศวรบ้านห้วยโศก) ต.ห้วยแม่เพรียง อ.แก่งกระจาน จ.เพชรบุรี สังกัดกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 14

3.โรงเรียน ตชด.บ้านแพรกตะคร้อ ต.บึงนคร อ.หัวหิน จ.ประจวบ คีรีขันธ์ สังกัดกองกำกับการตำรวจตระเวนชายแดนที่ 14

4.โรงเรียน ตชด.ชมรมอนุรักษ์พุทธศิลปไทยอนุสรณ์ บ้านแสนคำลือ ต.ถ้ำลอด อ.ปางมะผ้า จ.แม่ฮ่องสอน

5.โรงเรียน ตชด.บ้านแม่จันทะ ต.แม่จัน อ.อุ้มผาง จ.ตาก

6.โรงเรียน ตชด.บ้านเลตองคุ ต.แม่จัน อ.อุ้มผาง จ.ตาก

7.โรงเรียน ตชด.เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสทรงเจริญพระชนมายุ 50 พรรษา 2 เม.ย. 2548 (กรุงไทยการไฟฟ้า จำกัด อุปถัมภ์) บ้านไบ้ ต.บุดี อ.เมือง จ.ยะลา

8.โรงเรียน ตชด.บ้านละโอ ต.ศรีบรรพต อ.ศรีสาคร จ.นราธิวาส

9.โรงเรียน ตชด.บ้านไอร์บือแต ต.ช้างเผือก อ.จะแนะ จ.นราธิวาส

ทั้งนี้ ภาคีการพัฒนาดังกล่าวข้างต้นได้ร่วมแรงร่วมใจสนองพระราชปณิธานของพระองค์ โดยเริ่มปรับปรุงและซ่อมแซมห้องพยาบาลของโรงเรียน ตชด.หรือก่อสร้างอาคารในโรงเรียน ตชด.ทั้ง 9 แห่ง ให้เหมาะสมเป็นสุขศาลาพระราชทาน เมื่อมีอาคารเรียบร้อยแล้ว จึงดำเนินการจัดและพัฒนาระบบบริการสุขภาพ การจัดยาและเวชภัณฑ์ทางการแพทย์ที่จำเป็นให้เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่ การพัฒนาศักยภาพของครูพยาบาลตำรวจตระเวนชายแดนผู้ปฏิบัติงานในสุขศาลาพระราชทาน ให้มีความรู้และทักษะด้านการตรวจรักษาและพยาบาลในเบื้องต้น รวมทั้งส่งเสริมสุขภาพ การเฝ้าระวัง ป้องกัน และควบคุมโรค การจัดวัสดุครุภัณฑ์ทางการแพทย์และครุภัณฑ์สำนักงานให้เหมาะสมและเพียงพอต่อการใช้งาน การพัฒนาระบบการรักษาพยาบาลฉุกเฉินและการส่งต่อผู้ป่วยไปยังสถานีอนามัยหรือโรงพยาบาล และการพัฒนาเครือข่ายการรักษาพยาบาลโดยระบบวิทยุโทรคมนาคม และการรักษาพยาบาลด้วยการสื่อสารทางไกล (Telemedicine) ผ่านอินเทอร์เน็ต ตลอดจนการจัดการเรียนรู้และสื่อสารด้านสุขภาพ เพื่อให้สุขศาลาพระราชทานเป็นหน่วยบริการสุขภาพที่เชื่อมต่อกับเครือข่ายบริการสุขภาพในพื้นที่และศูนย์สาธารณสุขมูลฐานของชุมชน