มาถูกทาง

นายสมคิด จาตุศรีพิทักษ์ รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะหัวหน้าทีมเศรษฐกิจ ได้สั่งการให้กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ยกระดับจากกระทรวงวิชาการขึ้นมาอยู่ในกลุ่มกระทรวงเศรษฐกิจ ให้มีบทบาทเช่นเดียวกับกระทรวงการคลัง กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงคมนาคม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และกระทรวงการต่างประเทศ รวมถึงสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (บีโอไอ)

สิ่งที่รัฐบาลต้องการคือ การให้กระทรวงวิทย์ฯ  เพิ่มบทบาทในการเข้าไปมีส่วนสำคัญในการใช้ประโยชน์จากวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม เปลี่ยนงานวิจัยต่างๆ ให้ขึ้นมามีผลในเชิงการค้า การลงทุน สนับสนุนให้ภาคเอกชนและประชาชนทุกกลุ่มนำเอางานวิจัยจากห้องทดลองไปสู่การพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์คุณภาพหลากหลายในกลุ่มอุตสาหกรรมต่างๆ และผลักดันให้เกิดการผลิตสินค้าระดับมาตรฐานสากล จนสามารถเป็นผลิตภัณฑ์บนชั้นวางขายในห้างสรรพสินค้าชั้นนำ หรือแข่งขันในตลาดใหญ่ระดับอาเซียนเป็นการสร้างรายได้ให้กับประเทศในอนาคต

 ปัจจุบันผลิตภัณฑ์สินค้าอุปโภคบริโภคทั่วไปที่มีมูลค่าทางการตลาดสูงต่างมีกระบวนการผลิตความน่าเชื่อถือสูง โดยอาศัยผลงานการวิจัยต่างๆ จากการคิดค้นของกลุ่มนักวิทยาศาสตร์และแพทย์แขนงต่างๆ จากห้องแล็บ ก่อนจะถูกนำไปต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ทางการค้าในภาคอุตสาหกรรมต่างๆ

แนวคิดดังกล่าวเป็นแนวทางที่จะหาเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจแบบใหม่ ซึ่งประเทศไทยใช้การกระตุ้นเศรษฐกิจแบบเดิมๆ ไม่ได้แล้ว จะเน้นการผลิตสินค้าที่มีต้นทุนแรงงานต่ำก็ไม่ได้ ต้องหนีไปผลิตสินค้าที่มีคุณภาพและมีเทคโนโลยีที่สูงขึ้น ซึ่งจำเป็นที่จะต้องอาศัยการค้นคว้าและวิจัย ใส่เทคโนโลยีที่ทันสมัยลงไปด้วย

แต่แนวคิดและแค่สั่งการคงไม่พอ รัฐบาลจำเป็นที่จะต้องหาวิธีการทำให้นโยบายสามารถนำมาปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งการเพิ่มงบประมาณในการทำวิจัยในด้านต่างๆ ซึ่งอาจจะให้ในรูปการนำงบวิจัยและพัฒนามาหักเป็นค่าใช้จ่ายได้สูงกว่าค่าใช้จ่ายอื่น เพื่อจูงใจให้เอกชนเองพัฒนาผลิตภัณฑ์ของตัวเองให้มีมูลค่าสูงและได้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงยิ่งขึ้น

นอกจากนี้ รัฐบาลยังสามารถเกลี่ยงบประมาณด้านการวิจัยที่กระจายอยู่ตามหน่วยงานต่างๆ ประมาณ 4-5 หมื่นล้านบาท เพื่อนำมาสนับสนุนให้งานวิจัยของประเทศมีคุณภาพและความเข้มแข็งมากขึ้น ซึ่งวิธีการนี้จะไม่เป็นภาระต่อการเพิ่มงบประมาณให้เป็นภาระทางการคลังแต่อย่างใด

ในเชิงนโยบายถือว่าเรื่องนี้มาถูกทางแล้ว แต่นี้ยังไม่พอรัฐบาลควรจะปฏิรูปการศึกษาให้มีการเรียนวิทยาศาสตร์มากขึ้น ผลิตนักวิจัยและนักวิทยาศาสตร์ขึ้นมาเพื่อรองรับเทคโนโลยีที่จะเปลี่ยนแปลงไปให้ทันสมัยซับซ้อนและสูงขึ้นกว่าเดิมได้ ซึ่งวิถีเหล่านี้เป็นการหาเครื่องยนต์ขับเคลื่อนเศรษฐกิจใหม่  อันจะทำให้ประเทศไทยหลุดพ้นจากประเทศที่ติดกับดักรายได้ปานกลางเสียที