คุมเบ็ดเสร็จ ร่างรัฐธรรมนูญ

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

กำลังถูกจับจ้องอย่างหนักกับเหตุผลเรื่อง “ความจำเป็น” ชนิดที่ไม่อาจหลีกเลี่ยง จนทำให้ มีชัย ฤชุพันธุ์ ตกปากรับคำ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา หัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) มารับเผือกร้อนนั่งเป็นประธานกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ (กรธ.) ทั้งที่รู้ว่างานนี้ “ไม่ง่าย” และ “มีอุปสรรคไม่น้อย”

“เมื่อนายกฯ ในฐานะผู้ที่ต้องรับผิดชอบสูงสุด และเป็นผู้ที่เสี่ยงเข้ามาเพื่อแก้ไขปัญหาของบ้านเมืองให้ลุล่วงไป ได้ยืนยันว่ามีความจำเป็น ผมก็ไม่มีเหตุผลอะไรที่สมควรจะไปซักไซร้ให้มากไปกว่านี้ ก็ต้องเชื่อในดุลพินิจของท่าน และในฐานะที่เป็นคนไทยคนหนึ่ง มีหน้าที่ต้องให้ความร่วมมือตามกำลังความสามารถ ผมจึงไม่อาจเห็นแก่ความสุขความสบายที่ชักจะเริ่มเคยตัว และไม่อยู่ในฐานะที่จะปฏิเสธได้ ไม่เช่นนั้นจะได้ชื่อว่า เป็นพวกที่ไม่รู้จักทดแทนคุณของแผ่นดิน”

แน่นอนว่าเป็นเรื่องยากในการตัดสินใจมารับงานใหญ่ ดังจะเห็นการยื้ออยู่พักใหญ่ก่อนจะมาตกปากรับคำในช่วงก่อนเส้นตายไม่กี่วัน ไม่ว่าจะเพราะบรรยากาศการเมือง และโจทย์เรื่องประชามติ ที่ล้วนแต่ทำให้การทำรัฐธรรมนูญยากขึ้นกว่าปกติ

แรงกดดันยิ่งเพิ่มมากขึ้นตรงที่ร่างรัฐธรรมนูญฉบับเดิมถูกคว่ำไปรอบหนึ่งแล้ว หากรอบนี้ต้องมาสะดุดในขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่ง ย่อมมีแต่จะซ้ำเติมเสถียรภาพของ คสช.ที่จะยิ่งตอกย้ำปมการยื้ออยู่ในอำนาจ แถมอาจกระทบโรดแมปให้ยาวออกไปจากสูตรเดิม 6+4+6+4

ยังไม่รวมกับกรณีศึกษาของ บวรศักดิ์ อุวรรณโณ ที่เขย่าขวัญให้หลายคนไม่กล้าตัดสินใจเข้ามารับหน้าที่คุมทีมร่างรัฐธรรมนูญที่ไม่รู้ว่าจะตรงใจ คสช.มากน้อยแค่ไหน

ทุกอย่างจึงมาลงตัวที่มีชัย ซึ่งเป็นเสมือนยาสามัญประจำบ้าน ใช้เยียวยารักษาได้ทุกโรค ด้วย “ต้นทุน” ส่วนตัว ทั้งประวัติ ประสบการณ์การทำงาน ที่ถูกยกให้เป็นปรมาจารย์ด้านกฎหมายที่ยากจะหาใครเทียบ

ทว่าปัญหาใหญ่เวลานี้อยู่ที่เรื่อง เงาของ คสช.ที่แผ่ทาบมายัง กรธ.จนกังขากันว่าร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่นี้ จะถูกตีตราว่าเป็นผลไม้พิษและเป็นชนวนของความขัดแย้งต่อไปในอนาคต

เมื่อชัดเจนว่า มีชัยเองก็เป็นหนึ่งในกุนซือที่นั่งอยู่ใน คสช.มาตั้งแต่หลังรัฐประหาร ย่อมมีส่วนรับรู้ในการดำเนินการแต่ละขั้นตอนเป็นอย่างดี ความคิดความอ่านย่อมสอดรับไปกับ คสช.อย่างแยกออกจากกันได้ลำบาก

ตรงนี้กำลังจะเป็นปัญหา ดังจะเห็นจากเสียงทักท้วงจากทั้งคนเสื้อแดง หรือแกนนำเพื่อไทย ที่ออกมาดักคอไม่เห็นด้วยตั้งแต่เริ่มปรากฏชื่อออกมาในกระแสข่าว

ไม่รวมกับเสียงวิพากษ์วิจารณ์ว่า การได้ตัวมีชัยมาคุมรัฐธรรมนูญ ย่อมทำให้คุมทิศทางที่ต้องการให้เป็น และตรงใจ “แป๊ะ” มากกว่าให้คนนอกมาคุม

สอดคล้องไปกับที่มีชัยออกมาเคลียร์ปมความเป็นห่วงเรื่อง “ใบสั่ง” ว่า “ในการร่างรัฐธรรมนูญไม่มีใครสามารถร่างตามใจปรารถนาของตัวเองได้ อย่างที่จะเรียกว่าเป็นตัวของตัวเอง เพราะไม่ได้ร่างเก็บไว้ใช้ที่บ้าน แต่เป็นการร่างเพื่อไปใช้กับคนทั้งประเทศ”

ก่อนจะขยายความถึง “กรอบ” ในการร่างรัฐธรรมนูญ ว่า 1.ต้องอิงตามมาตรา 35 ของรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว และ 2. คสช.ซึ่งเป็นผู้มีอำนาจรัฏฐาธิปัตย์และมีภารกิจสำคัญที่จะต้องทำให้รัฐธรรมนูญเป็นกฎกติกาของบ้านเมือง จึงต้องถามไถ่ คสช.ว่ามีกรอบหรือความคิดอย่างไร

ยิ่งหากพิจารณารายละเอียดใน กรธ.ทั้ง 20 ตำแหน่ง จะเห็นว่าส่วนใหญ่จัดอยู่ในกลุ่มที่มีแนวโน้มจะคล้อยตามไปกับแนวคิดของมีชัย ซึ่งจะช่วยให้กระบวนการร่างรัฐธรรมนูญเดินหน้าไปได้ตามแนวที่ต้องการและรวดเร็วขึ้น

จากเดิมรอบที่แล้วกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญซึ่งมีกรรมาธิการยกร่าง 35 คนนั้น นอกจากจะทำให้กระบวนการร่างใช้เวลาในการหาข้อสรุปร่วมกันแล้ว การมีกรรมาธิการ (กมธ.) ที่มีเสียงหลากหลาย ย่อมจะทำให้ควบคุมทิศทางที่ควรจะเป็นได้ทั้งหมด

ดังนั้น รอบนี้ด้วยจำนวนที่ลดลงเหลือ 20 คนแล้ว หลายคนจะเห็นว่าน่าจะคิดอ่านไปทางเดียวกัน โดยเฉพาะกลุ่มแรกที่มาจากสายทหาร หรือฟากกฤษฎีกาที่คุ้นเคยกับ
มีชัยอยู่พอสมควร

ได้แก่ พล.อ.อัฏฐพร เจริญพานิช อดีตเจ้ากรมพระธรรมนูญ และกรรมการกฤษฎีกา พล.ต.วิระ โรจนวาศ อดีตผู้อำนวยการสำนักงานพระธรรมนูญทหารบก พล.อ.นิวัติ ศรีเพ็ญ อดีตเจ้ากรมพระธรรมนูญ และสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ปกรณ์ นิลประพันธ์ กรรมการร่างกฎหมายประจำ สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา อัชพร จารุจินดา อดีตเลขาธิการคณะกรรมการกฤษฎีกา ธนาวัฒน์ สังข์ทอง กรรมการร่างกฎหมายประจำสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

หลายคนมาจากอดีตสภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) อาทิ จุรี วิจิตรวาทการ ชาติชาย ณ เชียงใหม่ จากสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) อมร วาณิชวิวัฒน์ ศุภชัย ยาวะประภาษ จากรัฐศาสตร์ จุฬาฯ

ทั้งหมดนี้ ทำให้กระบวนการร่างรัฐธรรมนูญมีความเบ็ดเสร็จเด็ดขาด และยิ่งตอกย้ำเหตุผลเรื่อง “ความจำเป็น” จนทำให้มีชัยต้องมารับไม้ต่อเพื่อเดินสู่เป้าหมาย