ดันฐานรากเข้มแข็ง

นโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจด้วยการอัดฉีดเงินลงหมู่บ้านทั่วประเทศ เป็นความหวังของรัฐบาลในการกระตุ้นกำลังซื้อ และหวังสร้างความเชื่อมั่นให้ภาวะเศรษฐกิจที่ซบเซากระเตื้องขึ้น ซึ่งต้องติดตามว่ามาตรการในการดำเนินการจะประสบความสำเร็จมากน้อยแค่ไหน

องค์ประกอบหนึ่งที่เป็นอุปสรรคต่อความสำเร็จ และท้าทายรัฐบาล นั่นคือการสั่งการอย่างไรให้ข้าราชการที่รับผิดชอบดำเนินนโยบายให้ตรงตามเป้าหมายอย่างแท้จริง เพราะหากมุ่งเน้นหว่านเงินออกไปโดยไม่ตรงความต้องการของประชาชนในพื้นที่ โครงการนี้อาจจะกลายเป็นการตำน้ำพริกละลายแม่น้ำครั้งใหญ่ และซ้ำรอยนโยบายประชานิยมที่ล้มเหลวเช่นในอดีต

การเลือกใช้คำว่า “ประชารัฐ” หมายให้เป็นความร่วมมือของประชาชน และหวังลบล้างมายาคำว่า “ประชานิยม” ของทักษิณอาจไม่ได้ผลอย่างแท้จริง หากนโยบายที่กำลังดำเนินการไม่เป็นที่นิยมของประชาชน ไม่สามารถช่วยให้ประชาชนลืมตาอ้าปากได้

รัฐบาลชุดปัจจุบันต้องยอมรับความจริงว่าไม่ได้เดินไปเห็นปัญหา และไม่ได้มาจากความนิยมผ่านการลงคะแนน การเข้าใจสภาพปัญหาของประเทศผ่านระบบข้าราชการประจำล้วนๆ อาจจะไม่ครบทุกมิติ แต่ละปัญหาในมุมมองของเจ้าหน้าที่รัฐกับปัญหาในมุมมองตัวแทนประชาชนย่อมแตกต่างกัน

เมื่อใช้ข้าราชการเป็นกลไกในการขับเคลื่อนนโยบาย จะต้องเท่าทัน ต้องเข้มงวดกวดขัน เพื่อให้สามารถแก้ปัญหาได้ตรงจุด ไม่รั่วไหล และบรรลุเป้าหมาย แต่หากการคัดเลือกโครงการไม่สมเหตุสมผล ขาดกระบวนการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่หรือมีการชี้นำจากเจ้าหน้าที่รัฐ เม็ดเงินที่ลงไปจะไม่ช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจใดๆ 

โครงการนี้ต้องไม่เป็นนโยบายว่าแต่เขาแต่อิเหนาเป็นเอง โดยเฉพาะความไม่รอบคอบในขั้นตอนการตรวจสอบ  กระบวนการมีส่วนร่วมไม่เกิดขึ้นจริง ด้วยเจ้าหน้าที่รัฐมุ่งทำตามคำสั่งรัฐบาลให้ทุกอย่างผ่านตามขั้นตอนที่กำหนดไว้

ในที่สุดเงินอาจไปกระจุกอยู่ในบางพื้นที่ และอาจจะสูญเปล่า แทนที่จะช่วยบรรเทาความเดือดร้อน จะกลายเป็นการสร้างปัญหาใหม่ขึ้นในหมู่บ้าน ปริมาณหนี้ครัวเรือนโดยรวมที่มีมากอยู่แล้วก็จะพอกพูนมากขึ้น กลายเป็นวัวพันหลักซ้ำเติมปัญหาเก่า

ดังนั้นเพื่อไม่ให้นโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจประสบความล้มเหลว รัฐบาลจำต้องรู้จักปัญหาให้ถ่องแท้ เพื่อจะได้แก้ไขได้ตรงความต้องการ การมุ่งเน้นดำเนินการให้เห็นผลเร็ว แต่ขาดประสิทธิภาพจะยิ่งตอกย้ำความไม่นิยมในการบริหารของรัฐบาล

ท้ายที่สุด นโยบายอัดฉีดเงินผ่านกองทุนหมู่บ้านอาจเป็นเพียงการกระจายเงินผ่านไปยังชุมชนให้เกิดการหมุนเวียนในระบบ แต่ไม่ได้ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของชาวบ้านตามเจตนารมณ์ของรัฐบาล ซึ่งไม่ตอบโจทย์การพัฒนาชุมชนในระดับฐานรากให้มีความยั่งยืน