โอกาสของปั๊ม ในภาวะน้ำมันตกต่ำ

โดย...เลิศพงศ์ ลาภชีวะสิทธิ์

ราคาขายปลีกน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศปรับลดลงตามการลดลงของราคาน้ำมันดิบในตลาดโลก เป็นปัจจัยสนับสนุนให้อุปสงค์ของน้ำมันเบนซินและดีเซลปรับตัวสูงขึ้น หลังจากราคาน้ำมันดิบโลกปรับตัวลดลงมาตลอดตั้งแต่ครึ่งปีหลังของปี 2014 กว่า 50% ซึ่งปัจจุบันราคาน้ำมันยังผันผวนอยู่ในกรอบ 40-50 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล ทำให้ราคาขายปลีกน้ำมันสำเร็จรูปเบนซินและดีเซลในประเทศปรับตัวลงเฉลี่ยราว 30% และ 23% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันในปีที่ผ่านมา

ราคาขายปลีกที่ลดต่ำลงเป็นปัจจัยสำคัญทำให้อุปสงค์น้ำมันสำเร็จรูปเพิ่มขึ้นอย่างมาก โดยความต้องการน้ำมันเบนซินและดีเซลรายวันปรับเพิ่มขึ้นประมาณ 10% และ 7% ตามลำดับ ในช่วงครึ่งปีแรกของปี 2015 เมื่อเทียบกับปี 2014

นอกจากนี้ การลงทุนโครงสร้างพื้นฐานในการขยายเส้นทางประเภทรางและถนนของภาครัฐ เป็นอีกปัจจัยที่จะช่วยกระตุ้นอุปสงค์ของน้ำมันสำเร็จรูปต่อไปในอนาคต

การที่รัฐบาลออกนโยบายลดปริมาณสำรองน้ำมันสำเร็จรูปลง เป็นอีกปัจจัยที่ช่วยลดต้นทุนให้กับผู้ประกอบการสถานีบริการน้ำมัน  รัฐบาลทำการปรับลดปริมาณสำรองน้ำมันสำเร็จรูปจาก 6% เหลือ 1% เนื่องจากไม่มีความจำเป็นต้องสำรองน้ำมันสำเร็จรูปในปริมาณสูง ในช่วงที่อุปทานน้ำมันดิบในตลาดโลกมีสัดส่วนสูงกว่าความต้องการใช้มาก ทำให้สามารถหาวัตถุดิบได้ง่ายและราคาถูก

ด้านผู้ประกอบการได้รับผลประโยชน์อย่างมาก เนื่องจากสามารถลดต้นทุนค่าใช้จ่ายด้านสินค้าคงคลัง ซึ่งสามารถลดระยะเวลาการเก็บน้ำมันจากเดิม 21 วัน มาเป็น 4 วัน ทำให้ธุรกิจมีสภาพคล่องที่สูงขึ้น และยังเป็นการเพิ่มโอกาสในการลงทุนขยายธุรกิจอีกต่อหนึ่ง

จากปัจจัยสนับสนุนข้างต้น ทำให้ปัจจุบันธุรกิจสถานีบริการน้ำมันมีแนวโน้มของรายได้และกำไรที่เพิ่มขึ้น จึงช่วยดึงดูดให้ธุรกิจกลับมามีความน่าสนใจในการลงทุนอีกครั้งหนึ่งในช่วง 2-3 ปีที่ผ่านมา พบว่าธุรกิจสถานีบริการน้ำมันมีค่าการตลาดต่ำเพียง 1-1.5 บาท/ลิตร หรือประมาณ 3-4% ต่อราคาขายปลีกในช่วงระยะเวลานั้น ขณะที่ใช้เงินลงทุนที่สูงท่ามกลางการแข่งขันที่ดุเดือด ทั้งจากผู้เล่นในประเทศและจากต่างประเทศ

นอกจากนี้ ราคาน้ำมันดิบโลกที่สูงเกิน 100 เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล เป็นสาเหตุให้ราคาขายปลีกมีราคาแพง อุปสงค์ของการใช้น้ำมันจึงเติบโตได้ช้า จนทำให้ผู้ประกอบการบางราย อย่างเช่น Petronas ซึ่งเป็นบริษัทน้ำมันชั้นนำของมาเลเซียต้องขายกิจการต่อให้กับ SUSCO โดยให้เหตุผลว่าอัตราผลตอบแทนที่ได้ไม่คุ้มกับจำนวนเงินที่ลงทุน

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันราคาน้ำมันดิบที่ตกต่ำช่วยให้ค่าการตลาดน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นเฉลี่ยอยู่ที่ 2.5-3 บาท/ลิตร หรือประมาณ 8% ต่อราคาขายปลีก ณ ปัจจุบัน เนื่องจากราคาน้ำมันดิบที่ต่ำส่งผลให้ราคาขายหน้าโรงกลั่นลดลง การจัดเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันฯลดลง ขณะที่ราคาขายปลีกปรับลงช้ากว่า ค่าการตลาดจึงปรับสูงขึ้น

นี่จึงเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยดึงดูดธุรกิจสถานีบริการน้ำมันให้กลับมามีความน่าสนใจอีกครั้งหนึ่ง

ขณะเดียวกัน ธุรกิจสถานีบริการน้ำมันในไทยมีการแข่งขันที่สูงทั้งในด้านราคาและการบริการ ผู้ประกอบการควรมีการบริหารจัดการต้นทุนที่ดี เพราะถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้ธุรกิจนี้ประสบความสำเร็จ เนื่องจากน้ำมันเป็นสินค้าที่ไม่มีความแตกต่างกันมากนัก และมีสถานีบริการน้ำมันกระจุกตัวอยู่ในบริเวณเดียวกันหลายแห่ง ในขณะที่ผู้ใช้บริการต่อพื้นที่มีอยู่อย่างจำกัด ทำให้ธุรกิจนี้มีการแข่งขันที่สูงทั้งด้านราคาและการบริการ ดังนั้น การบริหารต้นทุนให้อยู่ในระดับต่ำจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานและทำให้ธุรกิจมีกำไรสูงขึ้น

ทั้งนี้ การบริหารห่วงโซ่อุปทานเป็นวิธีที่จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานให้สูงขึ้นในขณะที่ทำให้ต้นทุนต่ำลง เช่น การบริหารธุรกิจให้ครอบคลุมทั้งในด้านการขนส่งและคลังสินค้า จะช่วยให้ผู้ประกอบการลดรายจ่ายค่าขนส่งและควบคุมระยะเวลาการขนส่งเองได้

การผสมผสานธุรกิจ Non-Oil สามารถช่วยเพิ่มอัตรากำไรของธุรกิจสถานีบริการน้ำมันให้สูงขึ้น ในขณะที่ธุรกิจ Oil ยังคงเป็นธุรกิจหลักในการเพิ่มรายได้และดึงดูดผู้ใช้บริการ การเพิ่มสัดส่วนธุรกิจประเภท Non-Oil ซึ่งได้แก่ ธุรกิจค้าปลีก หรือ ศูนย์บริการยานยนต์ต่างๆ สามารถช่วยผู้ประกอบการเพิ่มอัตรากำไรของธุรกิจให้สูงมากขึ้น และยังเป็นการบริหารพื้นที่ในสถานีบริการให้มีประสิทธิภาพสูงสุด โดยอาจมีการสร้างพันธมิตรทางการค้ากับบริษัทค้าปลีกชั้นนำซึ่งจะรับรู้รายได้เป็นค่าเช่าหรือพัฒนาธุรกิจค้าปลีกของตัวเองเพื่อเพิ่มกำไรได้อีกทางหนึ่ง

ปัจจุบันแนวโน้มที่เริ่มเห็นคือการเน้นเป็น One-Stop Service ซึ่งเป็นการผสมผสานธุรกิจ Oil และ Non-Oil เช่น ร้านสะดวกซื้อ ศูนย์บริการยานยนต์ ร้านอาหาร ร้านกาแฟ และธนาคาร ซึ่งในอนาคตมีแนวโน้มว่าสถานีบริการน้ำมันจะกลายเป็น Community Mall ขนาดเล็กอีกด้วย สำหรับธุรกิจ Non-Oil ส่วนที่เป็นลักษณะการให้เช่าจะมีอัตรากำไรสูงถึง 30-50%

แต่ถ้าดำเนินธุรกิจค้าปลีกเองอัตรากำไรจะอยู่ที่ราว 10% ซึ่งหากสามารถเพิ่มสัดส่วนรายได้ของ Non-Oil ให้สูงขึ้นก็จะช่วยให้ธุรกิจสถานีบริการน้ำมันมีผลกำไรสูงขึ้นได้