แผนยาวรับแล้ง

ใกล้ถึงปลายฝนหรือเดือนหน้าก็จะเป็นเดือน ต.ค.แล้ว แต่น้ำในเขื่อนหลักยังกักเก็บน้ำฝนได้ต่ำกว่าเกณฑ์ค่อนข้างมาก ทำให้หน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำออกมาเตือนให้เตรียมรับมือภัยแล้งยาวที่เกิดจากเอลนินโญ ซึ่งรัฐต้องเลือกสำรองน้ำไว้เพื่อการบริโภคเป็นหลัก มากกว่าใช้เพื่อการเกษตรกรรม ภาคอุตสาหกรรม รวมถึงภาคบริการ

เมื่อภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ำ ทั้งน้ำฝน น้ำท่า และน้ำทะเล ต่างเห็นร่วมกันว่า ต้นทุนน้ำที่มีอยู่ปัจจุบันควรจะต้องเลือกที่จะเก็บไว้รับมือภัยแล้งในปีหน้าช่วงเดือน มี.ค. เม.ย. มากกว่าใช้เพื่อการเกษตร โดยหลักใหญ่จะอยู่ที่การปล่อยน้ำทำนาปรังในพื้นที่ราบลุ่มภาคกลาง

การงดปล่อยน้ำยาว 6 เดือน หรือครึ่งปียาวไปจนถึงเดือน เม.ย.ปีหน้า แน่นอนย่อมไม่กระทบแค่ภาคเกษตรกรรมที่จะทำนานอกฤดูหรือนาปรัง น้ำที่หล่อเลี้ยงระบบนิเวศก็จะน้อยลง ความเหือดแห้งแร้นแค้นก็จะกระจายสร้างความเดือดร้อนไปทั่ว

ดังนั้น เมื่อรัฐบาลทราบว่าจะขาดน้ำเพื่อการเกษตรยาวเป็นครึ่งปีเช่นนี้แล้ว ภาครัฐก็ควรจะมีแผนที่วางเป็นระยะยาวมารับมือกับวิกฤตดังกล่าว เพื่อไม่ให้ความเดือดร้อนที่รู้ว่าจะต้องเกิดขึ้นแน่นอนกลายไปเป็นความตื่นตระหนก เหมือนการขาดน้ำเมื่อเดือน ก.ค.ที่ผ่านมาที่ จ.ปทุมธานี

ครั้งนั้นคงจำกันได้ว่าต้นทุนน้ำในเขื่อนที่น้อยต้องนำไปแก้ปัญหาน้ำเค็ม จากน้ำทะเลหนุนสูงที่อาจไหลเข้าไปกระทบน้ำดิบที่นำไปผลิตน้ำประปาที่จ่ายให้กับคนส่วนใหญ่ โดยเฉพาะในกรุงเทพฯ ทำให้ต้องลดผันน้ำไปคลองด้านภาคตะวันออกลง จนน้ำในคลองระพีพัฒน์แห้งขอด ไม่สามารถสูบขึ้นมาผลิตน้ำประปาได้ ทำให้การประปาส่วนภูมิภาคสาขาธัญบุรีต้องหยุดจ่ายน้ำประปาในเขตธัญบุรี จ.ปทุมธานี กว่า 5.9 หมื่นหลังคาเรือน เดือดร้อน

ผลความเดือดร้อนดังกล่าวได้ขยายวงจนเป็นความตื่นตระหนก ชาวบ้านแห่ซื้อถัง แท็งก์น้ำ ตุ่ม ไว้เก็บสำรองน้ำจนภาชนะเก็บน้ำขนาดใหญ่ย่านนั้นขาดตลาด โดนโก่งราคาขึ้นเท่าตัว รวมทั้งน้ำดื่มที่แห่ซื้อกักตุน แม้รัฐบาลจะนำรถน้ำออกแจกจ่ายทันที และกลับมาผันน้ำไปคลองระพีพัฒน์ให้มากพอผลิตน้ำประปา ความเดือดร้อนที่กลายเป็นตื่นตระหนกก็ยังไม่จางหาย จนได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้นำน้ำจากสระเก็บน้ำพระราม 9 อันเนื่องมาจากพระราชดำริไปแจกจ่ายเพื่อบรรเทาความเดือดร้อนให้ชาวบ้านในพื้นที่ จ.ปทุมธานี ความตื่นตระหนกจึงบรรเทาลง

จากภาพรวมทั้งหมดเมื่อรัฐบาลก็เห็นอยู่แล้วว่าต้นทุนน้ำที่มีคงพอแค่เพื่อการอุปโภค-บริโภค มีไม่มากพอปล่อยให้ใช้เพื่อการเกษตร หรืออื่นๆ รวมทั้งรัฐบาลก็มีประสบการณ์มาแล้วจากการบริหารความเดือดร้อนจากการขาดแคลนน้ำ ซึ่งหากไม่เร่งใช้แผนเชิงรุกในการแก้ปัญหา ปล่อยให้ความเดือดร้อนขยายวงจนเป็นความตื่นตระหนก สิ่งนี้อาจจะป่วนจนรัฐบาลเอาไม่อยู่ ดังนั้นแผนรับมือขาดน้ำของรัฐบาลครั้งนี้จึงควรวางแต่เนิ่นๆ และต้องเป็นเชิงรุกถึงจะเอาอยู่