สปท.ไม่สมดุล ปฏิรูปส่อแววเจ๊ง

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

ความเคลื่อนไหวทางการเมืองในขณะนี้ต้องจับตาไปที่การตั้งสภาขับเคลื่อนการปฏิรูปประเทศ (สปท.) จำนวน 200 คน โดยตามเงื่อนไขของรัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราว พ.ศ. 2557 กำหนดให้ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ต้องดำเนินการให้เสร็จภายใน 30 วัน นับตั้งแต่วันที่สภาปฏิรูปแห่งชาติ (สปช.) สิ้นสุดสมาชิกภาพ หรือไม่เกินวันที่ 6 ต.ค.

ปฏิเสธไม่ได้ว่ามีหลายกลุ่มการเมืองต่างต้องการเก้าอี้ สปท.เป็นอย่างมาก โดยเฉพาะกลุ่มอดีตสมาชิก สปช.ซึ่งประกาศต่อสาธารณะผ่านสื่อมวลชนควรให้เก้าอี้ สปท.แก่อดีต สปช.ถึง 100 ตัว เพื่อให้การทำงานด้านการปฏิรูปประเทศได้รับการสานต่อจนเกิดเป็นรูปธรรม ดังจะเห็นได้จากท่าทีของ “นิรันดร์ พันทรกิจ” อดีตสมาชิก สปช.ที่ลงมติไม่รับร่างรัฐธรรมนูญเมื่อไม่นานมานี้

“ส่วนตัวมองว่าสมาชิก สปช.ทั้งที่โหวตรับและไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ ควรจะได้เข้าร่วมเป็นสมาชิก สปท.อย่างน้อย 100 คน โดยเฉพาะระดับประธานกรรมาธิการปฏิรูปทุกคณะ ทั้งนี้เพื่อจะได้ให้คนที่ร่างแผนการปฏิรูปเข้าไปร่วมผลักดันสานต่อการทำงานให้มีประสิทธิภาพและรวดเร็วมากยิ่งขึ้น ทั้งยังควรเปิดให้ฝ่ายการเมืองเข้าร่วมด้วย เพื่อจะได้มีเวทีพูดคุยแลกเปลี่ยนกัน ถือเป็นการลดความขัดแย้งไปในตัว”คำให้สัมภาษณ์ของนิรันดร์ เมื่อวันที่ 13 ก.ย.

อย่างไรก็ตาม โควตา สปท.ไม่ได้มีเฉพาะส่วนของ สปช.เท่านั้น แต่ คสช.ได้จัดสรรให้กับส่วนอื่นๆ ด้วย ดังนี้ 1.กลุ่มอดีตสปช. 2.กลุ่มอดีตข้าราชการ 3.กลุ่มข้าราชการประจำ 4.กลุ่มข้าราชการทหาร 5.กลุ่มนักกฎหมาย 10 คน 6.กลุ่มนักวิชาการ 7.กลุ่มนักธุรกิจ และ 8.กลุ่มอื่นๆ อันอาจหมายถึงพรรคการเมือง

จำแนกลงไปในกลุ่มอดีต สปช.มีแนวโน้มว่า คสช.จะแบ่งให้เท่าๆ กันระหว่าง “กลุ่มรับและไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ”

สาเหตุที่ คสช.ต้องเอาอดีต สปช.เข้ามาใน สปท. แน่นอนว่าส่วนหนึ่งเป็นเพราะต้องการให้ทำงานด้านการปฏิรูปประเทศต่อ และพร้อมจะดึงกลุ่มอดีต สปช.สายเอ็นจีโอมาร่วมด้วย แม้ว่าก่อนหน้านี้อดีต สปช.กลุ่มนี้จะแสดงท่าทีไม่พอใจ คสช. หลังจาก คสช.ส่งสัญญาณให้ สปช.คว่ำร่างรัฐธรรมนูญ ซึ่งเป็นร่างรัฐธรรมนูญที่ให้บทบาทกับเอ็นจีโอพอสมควรก็ตาม

การดึงเอ็นจีโอให้มาอยู่ในสภา เป็นความต้องการของ คสช.ที่อยากให้กลุ่มเหล่านี้ใช้เวทีสภาในการเคลื่อนไหวแทนการแสดงท่าทีไม่เห็นด้วยกับ คสช.นอกสภา ซึ่งในสภาเป็นพื้นที่ที่ คสช.คุมได้ ต่างจากพื้นที่นอกสภา แต่ทั้งหมดก็ขึ้นอยู่กับว่าเมื่อ คสช.ส่งเทียบเชิญให้แล้ว กลุ่มเอ็นจีโอจะตอบรับหรือไม่ด้วย

ทว่า ความน่าสนใจที่สุดอยู่ที่โควตาของกลุ่ม “ทหาร-ข้าราชการ-อดีตข้าราชการ” ซึ่งมีรายงานว่า คสช.เตรียมจัดสรรเก้าอี้ สปท.ไว้รวมกันมากกว่า 100 คน

เป็นอีกครั้งที่ คสช.กำลังระดมข้าราชการเข้ามาทำงานด้านนิติบัญญัติ โดยการให้ข้าราชการมาทำหน้าที่เสียงข้างมาก สปท.นั้นมีทั้งข้อดีและข้อเสีย

ข้อดีอาจอยู่ที่ความเป็นเอกภาพใน สปท. ย้อนกลับไปเมื่อมี สปช. ปฏิเสธไม่ได้ว่า สปช.เกิดความขัดแย้งภายในเป็นอย่างมาก มิหนำซ้ำความขัดแย้งยังลามไปถึงการหาเรื่องทะเลาะกับคณะกรรมาธิการยกร่างฯ ด้วย

ความไม่ลงรอยกันภายใน สปช.นั้น ด้านหนึ่งมาจากโครงสร้างที่มาของ สปช. กล่าวคือ สปช.มาจากการเลือกของจังหวัด และการสรรหาจากด้านวิชาชีพจำนวน 11 ด้าน ทำให้มีความหลากหลายทางความคิด เมื่อความหลากหลายตรงนี้ถูกแปลงเป็นความเป็นตัวของตัวเองขั้นสูง ส่งผลให้การผลักดันวาระการปฏิรูปประเทศไม่ค่อยมีความคืบหน้ามากนัก

แต่สำหรับ สปท.มีที่มาจากท่ออำนาจเดียว คือ พล.อ.ประยุทธ์ จึงแทบการันตีได้เลยว่า สปท.ชุดที่กำลังออกมาจะเกิดการแตกแถวน้อยมาก ซึ่งเป็นผลดีให้ สปท.สามารถสร้างผลงานได้อย่างคล่องตัวมากขึ้น และเจอกับการขัดแข้งขัดขาน้อยลง

ขณะที่ข้อเสียของการให้โควตาข้าราชการมาอยู่ใน สปท.จนเสียงข้างมากในสภา คือ การขาดหลักประกันว่าการปฏิรูปประเทศจะเกิดได้จริง

ทั้งนี้ เป็นเพราะการปฏิรูปประเทศจะให้เกิดมรรคผลจริงๆ อาจต้องแตะโครงสร้างระบบราชการเพื่อให้ได้ขึ้นชื่อว่าเกิดการปฏิรูปอย่างแท้จริง แต่หากเป็นแบบนี้จะก่อให้คำถามตามมาว่า สปท.ที่คุมโดยข้าราชการจะกล้าปฏิรูปตัวเองหรือไม่

ตัวอย่างมีให้เห็นแล้วจากกรณีที่ทำไมตลอดเวลากว่า 1 ปีที่ผ่านมาการปฏิรูปตำรวจและกองทัพถึงไม่เกิดขึ้นสักที ทั้งที่เป็นเรื่องที่ควรให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดี

ภายใต้ข้อเสียดังกล่าวย่อมมีผลให้ สปท.ถูกมองในแง่ลบว่าเป็นสภาประโยชน์ต่างตอบแทนมากกว่าจะเป็นสภาที่ใช้สำหรับระดมสมองเพื่อการปฏิรูปประเทศ ซึ่งไม่เป็นหลักประกันที่ดีเลยว่าประเทศจะได้รับการปฏิรูปไปในทางที่เหมาะสม หนำซ้ำจะเป็นการซ้ำเติมปัญหาให้หนักขึ้นไปอีก จากเดิมที่ สปช.ฝากผลงานไม่ค่อยน่าประทับใจเอาไว้

ถึงเวลาแล้วที่ คสช.ต้องชั่งใจให้ดีว่าอยากเห็นสภาปฏิรูปประเทศฯ เฟสสองที่มีหน้าตาและเป็นที่ยอมรับของสังคมได้อย่างไร ไม่ควรปล่อยให้ระบบโควตามาอยู่เหนือความเหมาะสมในการเอาคนมาใช้ให้เหมาะกับงานเพื่อประโยชน์สูงสุดของประชาชน