ฝนน้อย-น้ำในเขื่อนต่ำเป้า สัญญาณส่อแล้งหนัก

โดย...ทีมข่าวภูมิภาคโพสต์ทูเดย์

สถานการณ์น้ำในช่วงปลายของฤดูฝนกลับมาสร้างความหนักใจให้กับผู้เกี่ยวข้องทุกฝ่ายอีกครั้ง ทั้งชาวนา และเจ้าหน้าที่กรมชลประทาน หลังจากปริมาณฝนเฉลี่ยที่ตกน้อยกว่าทุกๆ ปี ทำให้น้ำกักเก็บในเขื่อนต่างๆ รวมกัน ต่ำกว่าเป้าหมายที่กรมชลประทานเคยคาดการณ์

ก่อนเข้าสู่ช่วงฤดูฝนปลายเดือน ก.ค.ที่ผ่านมา กรมชลประทานตั้งเป้าว่า สิ้นฤดูฝนในวันที่ 1 พ.ย.นี้ 4 เขื่อนหลักลุ่มน้ำเจ้าพระยา ได้แก่ เขื่อนภูมิพล จ.ตาก เขื่อนสิริกิติ์ จ.อุตรดิตถ์ เขื่อนแควน้อยบำรุงแดน จ.พิษณุโลก และเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ จ.ลพบุรี จะต้องมีน้ำกักเก็บรวมกันไม่ต่ำกว่า 3,500 ล้านลูกบาศก์เมตร (ลบ.ม.) จึงจะเพียงพอใช้สำหรับอุปโภคและบริโภคไปได้ตลอดช่วงฤดูแล้ง ตั้งแต่เดือน พ.ย. 2558-พ.ค. 2559

แต่ปรากฏว่าจนถึงขณะนี้ ปริมาณน้ำในเขื่อนทั้ง 4 แห่งรวมกันมีเพียง 2,194 ล้าน ลบ.ม.เท่านั้น

ฎรงค์กร สมตน ผู้อำนวยการสำนักงานชลประทาน (สชป.) ที่ 12 เขื่อนเจ้าพระยา ต.บางหลวง อ.สรรพยา จ.ชัยนาท เปิดเผยว่า แม้กรมชลประทานยังไม่มีนโยบายห้ามทำนารอบ 2 หรือการเพาะปลูกนอกฤดู แต่ต้องขอความร่วมมือเกษตรกรเพราะน้ำต้นทุนมีน้อย จำเป็นต้องสงวนไว้เพื่ออุปโภคและบริโภค ในกรณีที่ฤดูฝนของปี 2559 มาล่าช้าด้วย

“จากปริมาณฝนที่ตกน้อยกว่าเกณฑ์ ทำให้น้ำไม่เพียงพอจัดสรรเพื่อการเพาะปลูกนอกฤดู ซึ่งส่งผลกระทบไปถึงฤดูการผลิตปี 2559 ด้วย จึงต้องขอความร่วมมือเกษตรกรงดทำนานอกฤดู ส่วนประชาชนทั่วไปก็ต้องใช้น้ำอย่างประหยัด เพื่อให้การบริหารจัดการน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคเป็นไปตามแผน ไม่ให้เกิดสภาวะขาดแคลนซึ่งจะกระทบเป็นวงกว้าง” ผู้อำนวยการ กล่าว

เฉลียว น้อยแสง สมาชิกสภาเกษตรกรจังหวัดชัยนาท กล่าวว่า ชาวนาทราบดีว่าการทำนามีความเสี่ยงจากภัยแล้ง  วันนี้กรมชลประทานหยุดส่งน้ำเข้าคลองแล้ว แต่ชาวนาก็ยอมเสี่ยงทำนาโดยพึ่งน้ำฝน ถ้าไม่ยอมเสี่ยงก็จะไม่มีรายได้ หนี้สินยิ่งพอกพูน หากนารอบนี้ไม่ได้ผลดี ก็ไม่มีใครเสี่ยงทำอีกแน่ เพราะช่วงเดือน ธ.ค.ข้าวจะกระทบแล้งเสียหาย

“การช่วยเหลือของรัฐที่จะเพิ่มเงินกองทุน เงินกู้ยืมต่างๆ ขอให้ทบทวนใหม่เพราะจะยิ่งเพิ่มปัญหาหนี้สินให้ชาวนา เอาเงินจำนวนดังกล่าวมาพัฒนาแหล่งน้ำให้ชาวนา จะเป็นการแก้ปัญหาที่ยั่งยืนกว่า” เฉลียว กล่าว

นอกจากพื้นที่ลุ่มน้ำเจ้าพระยา ภาคกลางแล้ว ภาคตะวันออกเฉียงเหนือก็เสี่ยงที่จะได้รับผลกระทบจากภัยแล้งอย่างหนักหน่วงเช่นกัน

สุทธิโรจน์ กองแก้ว ผู้อำนวยการโครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาลำตะคอง จ.นครราชสีมา กล่าวว่า ต้องมีการติดตามปริมาณน้ำภายในเขื่อนอย่างใกล้ชิด เนื่องจากฝนตกน้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้ ล่าสุดเขื่อนลำตะคองมีปริมาณน้ำใช้การอยู่ที่ 48 ล้าน ลบ.ม. หรือคิดเป็น 15% ของความจุเท่านั้น ต้องลดการระบายน้ำเท่าตัว เพื่อรักษาน้ำต้นทุนในเขื่อน รวมทั้งแจ้งไปยังการประปาท้องถิ่นต่างๆ ให้เร่งกักเก็บน้ำฝนให้ได้มากที่สุดเพื่อให้มีน้ำดิบใช้ในการผลิตน้ำประปา เนื่องจากเขื่อนลำตะคองมีน้ำเหลือน้อย ส่งผลให้บางพื้นที่ขาดแคลนน้ำใช้ในการอุปโภคบริโภค

“ต้องคอยดูในช่วงเดือน ต.ค. ซึ่งคาดว่าน่าจะมีพายุฝนเข้ามาในพื้นที่เหนือเขื่อน แต่หากปริมาณฝนยังคงตกน้อยก็จะส่งผลให้ในปีหน้าต้องประสบกับปัญหาภัยแล้งรุนแรงอย่างแน่นอน” ผู้อำนวยการโครงการส่งน้ำฯ กล่าว

ด้านภาคตะวันออก บุญสม ยุติธรรมภิญโญ หัวหน้าฝ่ายจัดสรรน้ำและปรับปรุงระบบชลประทาน โครงการชลประทานชลบุรี กล่าวว่า บริษัท อีสท์วอเตอร์ ได้สูบน้ำจากแม่น้ำบางปะกง และกรมชลประทานได้สูบน้ำจากคลองพระองค์เจ้าไชยานุชิตมาลงที่อ่างเก็บน้ำบางพระ อ.ศรีราชา แล้ว ทำให้ปริมาณน้ำเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ฉะนั้นตลอดปี 2558 จะไม่มีปัญหาการขาดแคลนน้ำแน่นอน แต่ในฤดูแล้งปี 2559 ต้องขอความร่วมมือประชาชน ภาคอุตสาหกรรม และภาคการเกษตร ช่วยประหยัดน้ำเตรียมรับภัยแล้ง

ด้าน รอยล จิตรดอน ผู้อำนวยการสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร(สสนก.) เปิดเผยว่า พายุโซนร้อนหว่ามก๋อ (Vamco) ในทะเลจีนใต้ซึ่งจะขึ้นฝั่งประเทศเวียดนาม จะทำให้ฝนตกหนักในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ คาดว่าจะเพิ่มปริมาณน้ำในเขื่อนสิริกิติ์ และเขื่อนป่าสักชลสิทธิ์ได้ระดับหนึ่ง นอกจากนี้ ยังส่งผลต่อภาคกลางบางส่วนรวมทั้ง กทม. ตั้งแต่คืนวันที่ 14-17 ก.ย.

“พายุลูกนี้จะส่งผลดีกับประเทศไทย ต้องรอดูว่าจะได้น้ำเพิ่มขึ้นมาเท่าใด แต่ไม่ได้หมายความว่าจะสบายใจได้เรื่องปริมาณน้ำในปีหน้า จนกว่าจะสามารถจัดการและวางระบบต่างๆ เอาไว้ให้ลงตัว”

รอยล กล่าวว่า ได้สำรวจคลองบ้านนา จ.นครนายก พบว่าสามารถเก็กกักน้ำเอาไว้ใช้ช่วงหน้าแล้งได้ประมาณ 10 ล้าน ลบ.ม. จะต้องปรับปรุงระบบประตูน้ำและทำฝายเพิ่มอีก 3 ตัว เพื่อเตรียมป้อนน้ำให้การประปานครหลวง กรณีที่น้ำดิบทำน้ำประปาขาดแคลนในช่วงหน้าแล้ง นอกจากนี้ยังมีบ่อดินเอกชนขนาด 400 ไร่ 3 แห่ง แต่ละแห่งเก็บน้ำได้ 1 ล้าน ลบ.ม.