ความเป็นมา ของอุตสาหกรรม ท่องเที่ยวไทย

โดย...ส.สต

หนังสือที่ระลึก 25 ปี การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย ได้เล่าประวัติความเป็นมาของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวว่า การท่องเที่ยวของไทยได้มีมานานแล้ว ตั้งแต่สมัยสุโขทัย แต่การท่องเที่ยวในสมัยนั้นแฝงอยู่ในรูปของการเดินทางไปมาค้าขาย

ส่วนการส่งเสริมการท่องเที่ยวเกิดขึ้นด้วยความริเริ่มของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน ครั้งทรงดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการรถไฟ ทรงสนพระทัยเรื่องการท่องเที่ยว ได้ส่งเรื่องราวเกี่ยวกับเมืองไทยไปเผยแพร่ในสหรัฐ และในปี พ.ศ. 2467 ได้จัดตั้งแผนกโฆษณาของการรถไฟขึ้น เพื่อทำหน้าที่รับรองและให้ความสะดวกแก่นักท่องเที่ยวที่จะเดินทางมาประเทศไทย รวมทั้งการโฆษณาเผยแพร่ประเทศไทยให้เป็นที่รู้จักของชาวต่างประเทศ

สำนักงานแห่งแรกตั้งอยู่ที่กรมรถไฟ เชิงสะพานนพวงศ์ ต่อมาได้ย้ายมาตั้งที่สถานีรถไฟหัวลำโพง โดยมีหลวงถวิลเศรษฐพาณิชยการ เป็นผู้ช่วยในการดำเนินกิจการด้านนี้

เมื่อพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน ย้ายไปทรงดำรงตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงพาณิชย์และคมนาคม งานด้านส่งเสริมการท่องเที่ยวจึงย้ายไปอยู่ที่กระทรวงพาณิชย์และคมนาคม แต่ยังคงทำงานร่วมกับกรมรถไฟ มีสำนักงานตั้งที่ถนนเจริญกรุง หน้าไปรษณีย์กลาง และยังคงปฏิบัติงานทางด้านส่งเสริมการท่องเที่ยวอยู่อย่างเดิม

การส่งเสริมการท่องเที่ยวได้เริ่มขึ้นอย่างเป็นงานเป็นการเมื่อปี พ.ศ. 2479 เมื่อกระทรวงเศรษฐการเสนอโครงการบำรุงอุตสาหกรรมท่องเที่ยวในประเทศสยามต่อคณะรัฐมนตรี โดยวางแผนและวัตถุประสงค์ของการอุตสาหกรรมท่องเที่ยว 3 ประการ คือ

1.งานโฆษณาชักชวนนักท่องเที่ยว

2.งานรับรองนักท่องเที่ยว

3.งานบำรุงสถานที่ท่องเที่ยวและที่พัก

ในการเสนอโครงการของกระทรวงเศรษฐการดังกล่าว ได้เสนอให้จัดเป็นรูปของสมาคมการท่องเที่ยว คณะรัฐมนตรีประชุมปรึกษาเมื่อวันที่ 4 พ.ย. 2479 มีมติรับหลักการของการบำรุงอุตสาหกรรมท่องเที่ยว

แต่ไม่รับหลักการในการจัดตั้งให้เป็นรูปสมาคม และได้มีมติให้ตั้งคณะกรรมการขึ้นคณะหนึ่งสำหรับดำเนินงาน กับได้มอบให้กระทรวงเศรษฐการเป็นเจ้าของเรื่อง

กระทรวงเศรษฐการได้มอบงานนี้ให้กรมพาณิชย์เป็นผู้จัดทำ ทั้งนี้เพราะกรมพาณิชย์มีแผนกส่งเสริมพาณิชย์และท่องเที่ยวอยู่ กระทวงเศรษฐการได้ดำเนินการเรื่องนี้ต่อมาจนเกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 และสำนักงานถูกระเบิดจึงเลิกกิจการลงชั่วคราว

เมื่อวันที่ 10 ส.ค. 2492 คณะรัฐมนตรีได้พิจารณาเห็นควรปรับปรุงหน่วยงานท่องเที่ยวให้จริงจังยิ่งขึ้น จึงได้มีมติให้กรมโฆษณาการยกร่างโครงการปรับปรุงหน่วยงานส่งเสริมการท่องเที่ยวเสนอให้คณะรัฐมนตรีพิจารณา และต่อมาคณะรัฐมนตรีในการประชุมเมื่อวันที่ 19 ต.ค. 2492 ได้มีมติให้กรมโฆษณาการพิจารณาส่งเสริมการท่องเที่ยว ตลอดจนเรื่องสถานที่พักอาศัยให้เช่าและโรงแรม โดยเฉพาะในการพิจารณาขั้นแรกให้เพ่งเล็งถึงเรื่องการจัดอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ที่จะเดินทางมาจากต่างประเทศ เพื่อมาเที่ยวชมงานแสดงพิพิธภัณฑ์สรรพสินค้าตะวันออกไกล ซึ่งเปิดการแสดงระหว่างวันที่ 5-31 ธ.ค. 2493

เมื่อสังกัดอยู่กับกรมโฆษณาการ มีฐานะเทียบเท่ากอง โดยใช้ชื่อ สำนักงานท่องเที่ยว

นี่คือที่มาของกิจการท่องเที่ยวที่เจริญถึงปัจจุบัน