เกาให้ถูกที่คัน

ข้อเสนอของคณะกรรมาธิการกิจการตำรวจในคณะกรรมาธิการกฎหมาย กระบวนการยุติธรรม และกิจการตำรวจ สภานิติบัญญัติแห่งชาติ (สนช.) ที่ผลักดันให้มีการยกฐานะสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ขึ้นเป็นระดับกระทรวงถือเป็นเพียงส่วนหนึ่งในการปฏิรูปตำรวจ แต่ยังไม่ใช่การแก้ปัญหาให้ถูกที่คัน

แม้โครงสร้างของสำนักงานตำรวจแห่งชาติในปัจจุบัน เป็นอุปสรรคส่วนหนึ่งที่ทำให้องค์กรตำรวจไม่สามารถให้บริการรับใช้ประชาชนได้อย่างแท้จริง แต่สาระสำคัญไม่ได้อยู่ที่โครงสร้างเพียงด้านเดียว หรือกล่าวได้ว่าการกระจายอำนาจจากส่วนกลางไปยังพื้นที่ภูมิภาคอาจจะช่วยได้เพียงแค่ระดับหนึ่ง

เมื่อดูรายละเอียดเนื้อหาข้อเสนอบางส่วนกลับพบว่าเป็นเพียงการเปลี่ยนชื่อสำนักเดิมออกเป็นกรมๆ อาทิ กรมตำรวจตระเวนชายแดน กรมตำรวจตรวจคนเข้าเมือง กรมตำรวจปราบปรามยาเสพติด กรมตำรวจสอบสวนกลาง กรมตำรวจนครบาล กรมตำรวจภูธรภาค 1-9 เป็นต้น ซึ่งอำนาจส่วนกลางยังคงยิ่งใหญ่อยู่เช่นเดิม

หากต้องการปรับเปลี่ยนโครงสร้างตำรวจเสียใหม่ให้เห็นรูปธรรมจะต้องเริ่มต้นจากการปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอน การคัดเลือกบุคลากร การทบทวนอุดมการณ์ตำรวจ เพิ่มสวัสดิการค่าตอบแทนให้เทียบเท่าบางองค์กร การทบทวนการใช้ชั้นยศเช่นที่เป็นอยู่

หากสามารถเริ่มต้นประเดิมการดำเนินการในประเด็นเหล่านี้ควบคู่ไปด้วยกันจะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่สามารถจับต้องได้ในอนาคตอันใกล้

โดยเฉพาะยศของตำรวจจะต้องมีไว้เพื่อการสร้างความเท่าเทียม และสามารถเอื้อให้สามารถอำนวยความยุติธรรมได้อย่างแท้จริง มิใช่มีไว้เพื่อรองรับอำนาจความเป็นปัจเจก ใช้ยศนั้นไปในทางมิชอบ หรือมีไว้เพื่อเรียกหาผลประโยชน์

ขณะที่บางแผนกไม่จำเป็นจะต้องมียศอีกต่อไป อาทิ ฝ่ายอำนายการ เช่น ฝ่ายธุรการ พนักงานสอบสวน แต่จะทำอย่างไรให้พนักงานสอบสวนมีฐานะเทียบเท่าพนักงานอัยการ หรือพนักงานอื่นในกระบวนการยุติธรรม โดยต้องสร้างระบบการประเมินผลงานที่สามารถยกระดับเจ้าหน้าที่ให้มีคุณภาพมากยิ่งขึ้นด้วย

นอกจากนี้ จะต้องเปลี่ยนวิธีการคัดเลือกผู้บังคับบัญชาในแต่ละระดับเสียใหม่ เพื่อแก้ปัญหาการวิ่งเต้นเข้าสู่ตำแหน่ง และการแทรกแซงของฝ่ายการเมือง โดยสร้างกระบวนการให้เป็นที่ยอมรับและน่าเชื่อถือ ซึ่งมีหลายองค์กรดำเนินการเป็นต้นแบบอยู่แล้ว

ประเด็นที่สำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากันจะทำให้อย่างไรให้เจ้าหน้าที่ผู้อำนวยความยุติธรรมถูกตรวจสอบจากคณะกรรมการกลางที่เข้มข้น เพราะที่ผ่านมาเจ้าหน้าที่ตำรวจตกเป็นผู้ต้องหาเสียเองจำนวนมาก จนขาดความน่าเชื่อถือ 

ดังนั้น การจะปรับเปลี่ยนโครงสร้างองค์กรที่มีหน้าที่รับผิดชอบความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชนต้องปรับปรุงทั้งระบบ และดำเนินการถอดรื้อคู่ขนานกันไปทั้งขบวน