จับตาก่อการร้ายสากล ต้นแบบวินาศกรรมขย่มขวัญ

โดย...ก้องภพ เทอดสุวรรณ

เหตุการณ์วางระเบิดที่แยกราชประสงค์เมื่อวันที่ 17 ส.ค.ที่ผ่านมา จุดชนวนความสงสัยว่า ใครคือผู้อยู่เบื้องหลังเหตุการณ์ที่สร้างความสั่นสะเทือนไปทั่วโลกครั้งนี้ อาจเป็นกลุ่มที่มีความเชื่อมโยงกับกลุ่มก่อการร้ายสากลอย่างอัลกออิดะห์หรือกลุ่มติดอาวุธรัฐอิสลาม (ไอเอส) ที่เกรียงไกรในตะวันออกกลาง โดยหลักฐานจากชิ้นส่วนระเบิดในที่เกิดเหตุจะเป็นเบาะแสสำคัญที่จะนำไปสู่การระบุตัวคนร้ายในครั้งนี้

เฟรด เบอร์ตัน รองประธานฝ่ายข่าวกรองของศูนย์ยุทธศาสตร์พยากรณ์ในสหรัฐ ให้ข้อมูลว่า นิติวิทยาศาสตร์จะเป็นกุญแจสำคัญในการไขสู่ตัวผู้วางระเบิดผ่านเศษระเบิดที่หลงเหลืออยู่ในที่เกิดเหตุ เนื่องจากผู้ทำระเบิดมีเอกลักษณ์เฉพาะเป็นของตนเอง

“ยกตัวอย่างเช่น พวกเขาอาจจีบสายไฟเหมือนกันในระเบิดทุกลูก หรือใช้วัสดุสำหรับการกระจายตัวที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน ดังนั้นจึงมีหลักฐานมากมายที่สามารถใช้หลักการนิติวิทยาศาสตร์เพื่อค้นหาต้นตอของระเบิดได้” เบอร์ตัน กล่าว

นอกจากนี้ ยังมีการตรวจสอบลักษณะความใกล้ชิดกันของระเบิดทั้งในรูปแบบเวลาและสถานที่ ซึ่งจะช่วยบ่งชี้ว่า ผู้ลงมือลงมือคนเดียว (โลนวูล์ฟ) หรือเป็นกลุ่ม

เบอร์ตัน ยืนยันว่า การทำระเบิดไม่จำเป็นต้องอาศัยความรู้ในระดับผู้เชี่ยวชาญ แต่ระเบิดก็ถือเป็นอาวุธที่ไม่สามารถคาดเดาได้เช่นกัน

การระเบิดเป็นหนึ่งในการก่อเหตุยอดนิยมของบรรดาผู้ก่อการร้ายหลายกลุ่ม อย่างไรก็ตามต้องยอมรับว่าในปัจจุบัน ผู้ก่อการร้ายนิยมใช้อาวุธที่มีขนาดเล็กกว่า เช่น การกราดยิง การใช้มีดฟันคนในที่สาธารณะซึ่งสร้างความน่าสะพรึงกลัวได้ไม่แพ้กัน แถมความเสียหายที่เกิดขึ้นยังรุนแรงอีกด้วย

รูปแบบของการก่อเหตุวินาศกรรมยังมีหลายแบบ แม้จุดประสงค์มักคล้ายกันคือสร้างความกลัวให้เกิดขึ้นในสังคม โดยในบรรดากลุ่มก่อการร้ายรูปแบบเก่าที่ส่วนใหญ่เป็นกลุ่มแบ่งแยกดินแดน เช่น กองทัพสาธารณรัฐไอร์แลนด์ (ไออาร์เอ) หรือกลุ่มแบ่งแยกดินแดนในแคว้นบาสก์ของสเปน มีพื้นที่การปฏิบัติการจำกัดอยู่ในบริเวณที่มีความขัดแย้งเท่านั้น และจำกัดอยู่เฉพาะในระดับท้องถิ่น

สำหรับกลุ่มก่อการร้ายรูปแบบใหม่อย่างกลุ่มอัลกออิดะห์ซึ่งโด่งดังจากเหตุการณ์ 911 มักมุ่งหวังผลในระดับโลก มักวางเครือข่ายอย่างหลวมๆ ในระดับนานาชาติ และมักมีแผนที่จะสร้างความหวาดกลัวครั้งใหญ่และรุนแรงต่อประชาชนในพื้นที่ที่ต่างกันทั่วโลก

ขณะที่การใช้รถยนต์ระเบิด (คาร์บอมบ์) นั้นแม้ไม่ได้มีจุดเริ่มต้นจากกลุ่มผู้ก่อการร้ายในตะวันออกกลางแต่ก็ถือเป็นรูปแบบการโจมตีที่เห็นได้บ่อยครั้งในภูมิภาคแถบนี้

อย่างไรก็ดี การก่อเหตุโจมตีระดับใหญ่ในแบบฉบับของอัลกออิดะห์ เช่น การจี้เครื่องบินให้พุ่งชนกับตึกเวิลด์เทรด เห็นได้น้อยลง แต่การโจมตีขนาดย่อมเช่นการวางระเบิดที่งานบอสตันมาราธอนกลับพบเห็นได้บ่อยขึ้น

หนึ่งในกลุ่มก่อการร้ายที่เริ่มมีข่าวให้เห็นตามหน้าหนังสือพิมพ์มากขึ้น คือข่าวกลุ่มก่อการร้ายที่มีสายสัมพันธ์กับกลุ่มแบ่งแยกดินแดนซินเจียงอุยกูร์ ซึ่งใช้วิธีถือมีดขนาดใหญ่ไล่ฟันคนในที่สาธารณะ โดยกลุ่มนี้เคยก่อเหตุมาแล้ว 2 ครั้ง เช่น การไล่ฟันคนที่สถานีรถไฟเมืองกว่างโจวเมื่อวันที่ 6 พ.ค.ที่ผ่านมา จนส่งผลให้มีผู้บาดเจ็บ 6 ราย ก่อนจะถูกตำรวจยิงและจับได้ในที่สุด

ทางการจีนไม่ได้เปิดเผยถึงสาเหตุและแรงจูงใจของการกระทำครั้งนี้ แต่ก็มองว่านี่คือรูปแบบการก่อการร้ายรูปแบบใหม่ที่เพิ่งมีขึ้นในจีนเช่นกัน

ก่อนหน้านี้ยังมีการโจมตีที่คุนหมิงเมื่อวันที่ 1 มี.ค.ที่ผ่านมาอีกด้วย ซึ่งส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 29 ราย และบาดเจ็บอีกหลายสิบราย

การเคลื่อนไหวดังกล่าวถือเป็นครั้งแรกของกลุ่มที่มีความเกี่ยวโยงกับการแบ่งแยกดินแดนอุยกูร์ก่อเหตุนอกพื้นที่ แต่กระนั้นก็ยังไม่เคยมีประวัติว่าอุยกูร์ก่อเหตุนอกประเทศมาก่อน

ท้ายสุด กลุ่มไอเอสซึ่งถือเป็นกลุ่มติดอาวุธที่โด่งดังมากในขณะนี้ ถือเป็นหนึ่งในองค์กรที่มีการจัดตั้งมาอย่างดี และมีรูปแบบการก่อเหตุที่หลากหลายอย่างยากจะคาดเดา ทั้งการลักพาตัว วางระเบิด สังหารหมู่ รวมถึงการฆ่าตัดคอด้วยเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม แม้ไอเอสจะมีแผนขยายเขตไปทั่วโลก แต่ก็ต้องยอมรับว่าอันที่จริงไอเอสแทบไม่เคยปฏิบัติการนอกเขตที่มั่นในซีเรียและอิรักเลย ส่วนใหญ่การก่อการร้ายที่เกิดขึ้นนอกภูมิภาคตะวันออกกลางแต่มีส่วนเชื่อมโยงกับไอเอส ถือเป็นการกระทำของบุคคลหรือกลุ่มที่เชื่อมั่นตามหลักการของกลุ่มไอเอสอีกทีหนึ่ง

มองในอีกมุมหนึ่ง ยุทธศาสตร์สำคัญสำหรับไอเอสในขณะนี้ไม่ใช่การก่อเหตุด้วยตนเอง แต่เป็นการส่งออกอุดมการณ์เพื่อสร้างสาวก ซึ่งจะทำหน้าที่ก่อเหตุความรุนแรงในบ้านตนเอง (โฮมโกรวน์ เทียเรอริสม์) ซึ่งถือว่ามีความน่ากลัวไม่น้อยเนื่องจากป้องกันได้ยากขึ้น เหตุการณ์ที่เห็นได้ชัดที่สุดคงหนีไม่พ้นการกราดยิงที่ตูนิเซียเมื่อช่วงกลางปีที่ผ่านมา

นอกจากนี้ อีกกลุ่มที่อาจจะมีความเป็นไปได้ไม่แพ้กันคือกลุ่มผู้ก่อการร้ายในบ้านซึ่งอาจไม่ได้เชื่อมโยงกับกลุ่มก่อการร้ายสากล แต่ก่อเหตุเพื่อประท้วงสังคมอย่างพวกที่เรียกว่าโลนวูล์ฟก็เพิ่มขึ้นไม่น้อยทีเดียว