สว.แม่น้ำห้าสาย

โดย...เจษฏ์ โทณะวณิก

เราได้เคยคุยกันในเรื่องของสมาชิกวุฒิสภา (สว.) ไปเมื่อหลายสัปดาห์ที่แล้ว และได้ติดค้างท่านผู้อ่านในเรื่องของรายละเอียดที่ว่าแม่น้ำแต่ละสายมีที่มาที่ไปอย่างไร ประกอบด้วยบุคคลผู้มีคุณสมบัติเช่นไรบ้าง แต่เนื่องจากในคราวที่จะได้แถลงไข ก็มีเรื่องของกฎหมายลิขสิทธิ์เข้ามา มีผู้ถามเข้ามาด่วน และเป็นเรื่องร้อนในสัปดาห์นั้น ต่อมาก็มีเรื่องของคณะกรรมการที่ทำหน้าที่ในลักษณะของการดำเนินการในภาวะความไม่สงบของบ้านเมือง หากจะมีเกิดขึ้น นี่ก็เป็นเรื่องร้อนของสัปดาห์นั้นเช่นกัน จึงได้ยกตัวอย่างสภาปฏิวัติ (Council of the Revolution) ภายใต้รัฐธรรมนูญโปรตุเกส ค.ศ. 1976 มาสรุปให้ได้พิจารณากัน ด้วยเหตุประดาที่ว่าไปจึงทำให้รายละเอียดของแม่น้ำแต่ละสายที่จะกลายมาเป็น สว.ร่วมกัน เพิ่งจะได้เดินทางมาพบกับท่าน

โดยรวบยอด สว.นั้นมีอยู่สองประเภท ประเภทแรกมาจากการเลือกตั้ง ซึ่งในขณะนี้คือ ใน 77 จังหวัด รวมเป็น 77 คน ทั้งนี้หากมีการเพิ่มจำนวนจังหวัด สว.ประเภทนี้ก็จะเพิ่มขึ้น โดยจะไปลด สว.ประเภทที่สอง ในลักษณะที่สี่ ที่จะได้พูดถึงต่อไปให้ได้ตามจังหวัดที่เพิ่มขึ้น ซึ่งในประเภทนี้ก็ถือว่าเป็นแม่น้ำหนึ่งสาย ส่วนอีกประเภทหนึ่งมาจากการสรรหา โดยมีลักษณะของผู้ที่จะเข้าข่ายที่จะสามารถเข้ามาเป็น สว.ได้แตกต่างกันเป็น 4 ลักษณะ รวมแล้วไม่เกิน 123 คน (ที่ว่าไม่เกิน คือ จะสรรหาไม่ครบจำนวนที่กำหนดไว้ 123 คน ก็ได้ แล้วแต่การพิจารณาของคณะกรรมการสรรหาแต่ละคณะ) ดังนั้นเมื่อรวม 4 ลักษณะของประเภทที่สองนี้เข้ากับประเภทแรก จึงกลายเป็น สว.ที่อาจจะเรียกได้ว่ามาจากแม่น้ำที่แตกต่างกันห้าสาย รวมกันเป็นจำนวน สว.ไม่เกิน 200 คน

ลักษณะที่หนึ่งของ สว.สรรหานั้นประกอบด้วยผู้ซึ่งเคยเป็นข้าราชการฝ่ายพลเรือน ซึ่งดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงหรือเทียบเท่า ซึ่งเป็นตำแหน่งบริหาร และข้าราชการฝ่ายทหาร ซึ่งดำรงตำแหน่งปลัดกระทรวงกลาโหม ผู้บัญชาการทหารสูงสุด หรือผู้บัญชาการเหล่าทัพ ประเภทละไม่เกิน5 คน

ลักษณะที่สอง ประกอบด้วย ผู้แทนสภาวิชาชีพ องค์กรวิชาชีพ หรืออาชีพ ที่เป็นนิติบุคคลและมีกฎหมายจัดตั้ง จำนวนไม่เกิน 15 คน

ลักษณะที่สาม ประกอบด้วย ผู้แทนองค์กรที่เป็นนิติบุคคล หรือจัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย ด้านเกษตรกรรม ด้านแรงงาน ด้านวิชาการและการศึกษา ด้านชุมชน และด้านท้องถิ่น และท้องที่ จำนวนด้านละไม่เกิน 6 คน รวมไม่เกิน 30 คน

ลักษณะที่สี่ ประกอบด้วย ผู้ทรงคุณวุฒิ และคุณธรรม ด้านการเมือง ความมั่นคง การบริหารราชการแผ่นดิน กฎหมาย กระบวนการยุติธรรม การเศรษฐกิจ การสาธารณสุข สิ่งแวดล้อมและผังเมือง ทรัพยากรธรรมชาติ พลังงาน วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สังคม ชาติพันธุ์ ศาสนา ศิลปะและวัฒนธรรม คุ้มครองผู้บริโภค ด้านเด็กเยาวชน ด้านสตรี ด้านผู้พิการและผู้ด้อยโอกาส ปราชญ์ชาวบ้าน ผู้ประกอบวิชาชีพอิสระ และด้านอื่น จำนวนไม่เกิน 68 คน

มีเสียงถามกันเข้ามาว่า ได้ข่าวว่า สว. 123 คนในวาระแรกจะมาจากคณะกรรมการสรรหาที่มาจากการแต่งตั้งของคณะรัฐมนตรีที่ปฏิบัติหน้าที่อยู่ในวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญ ก็ต้องตอบว่าประมาณนั้น ลองพิจารณา สว.ทั้งหมดนี้ดูนะครับ