แชร์มาก่อนออนไลน์ ใบประกาศงานศพเมืองตรัง

โดย...เมธี เมืองแก้ว

ร้านกาแฟนั้นเป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตคนใต้ ใช่เพียงแค่ที่ดื่มกิน แต่ยังเป็นที่พักผ่อน พบปะสนทนา ร้านกาแฟจึงเป็นส่วนสำคัญของชุมชนแบบดั้งเดิม ก่อนที่ชุมชนเสมือนจะเกิดขึ้นในยุคโซเชียลออนไลน์

เมื่อเป็นที่พบปะ ร้านกาแฟจึงเป็นสถานที่แพร่กระจายข่าวได้เป็นอย่างดี ในยุคอดีต ซึ่งยังไม่มีโซเชียลมีเดียที่ช่วยแชร์ ช่วยกระจายข่าวได้อย่างรวดเร็ว

แต่สำหรับ จ.ตรัง มีความพิเศษจากพื้นที่อื่นของภาคใต้ คือ จะมีการพิมพ์ประกาศงานศพติดไว้ตามร้านกาแฟ

ที่มาของใบประกาศงานศพ เริ่มต้นมาจากกลุ่มชาวไทยเชื้อสายจีนรุ่นแรกๆ ที่มาตั้งถิ่นฐานอยู่ใน จ.ตรัง เมื่อมีผู้เสียชีวิตก็จะเขียนประกาศบนกระดาษที่หาได้ นำไปปิดตามร้านกาแฟ เพื่อแจ้งให้ญาติมิตรได้รับทราบ ต่อมาเมื่อมีโรงพิมพ์ จึงได้เปลี่ยนไปเป็นการพิมพ์แทนการเขียน โดยระยะแรกมีทั้งภาษาไทยและภาษาจีน แต่ปัจจุบันคงเหลือแต่เฉพาะภาษาไทย ความนิยมการพิมพ์ใบประกาศจึงสืบทอดต่อๆ กันมาจนกลายเป็นลักษณะเฉพาะของ จ.ตรัง

ทั้งนี้ ใบประกาศงานศพของเมืองตรังนั้น มีทุกศาสนา ทั้งพุทธ อิสลาม และคริสต์  โดยระบุชื่อผู้เสียชีวิต สถานที่ตั้งศพ วันจัดงาน วันฌาปนกิจ หรือฝัง และรายชื่อเจ้าภาพทุกคน จะพิมพ์ประมาณงานละ 200-300 ใบ นำไปติดตามร้านกาแฟต่างๆ

แต่สำหรับผู้นับถือศาสนาอิสลามนั้นจะมีความต่างออกไป เพราะบทบัญญัติทางศาสนากำหนดให้ฝังภายใน 24 ชม. ดังนั้นใบประกาศงานศพของอิสลามิกชน จึงเป็นการแจ้งกำหนดการทำบุญเนื่องในวันครบ 7 วัน หรือ 40 วัน หลังจากการเสียชีวิต

สำหรับชาวตรังแล้ว ผู้สูงอายุที่เสียชีวิตย่อมจะต้องมีลูกหลานมาก ดังนั้น เจ้าภาพจะต้องเร่งรวบรวมรายชื่อลูกหลานทั้งหมด แล้วส่งไปให้โรงพิมพ์ทำใบประกาศงานศพให้เสร็จสิ้น หลังจากเสียชีวิตภายใน 1-2 วัน เพราะต้องนำไปติดตามสถานที่สำคัญต่างๆ บางงานจะติดกันข้ามจังหวัดก็มี การติดประกาศมากเพียงใด ก็ขึ้นกับผู้เสียชีวิตว่าเป็นคนมีชื่อเสียง หรือมีคนรู้จักมากน้อยแค่ไหน

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากบางครอบครัวมีลูกหลาน รวมทั้งเขยสะใภ้เป็นจำนวนมาก จึงไม่อาจใส่รายชื่อลงไปในใบประกาศงานศพได้ทั้งหมด จนอาจทำให้บางคนรู้สึกน้อยใจ ระยะหลังๆ จึงพัฒนาไปเป็นการใส่รายชื่อแบบเหมายกครัวกันมากขึ้น เช่น นาย ก.- นาง ข. พร้อมบุตร-หลาน เขย-สะใภ้ หรือบางงานต้องต่อใบประกาศงานศพเป็น 2 แผ่น เพื่อลงรายชื่อให้ได้ครบทั้งหมด ในส่วนรายละเอียดจะต้องประกอบด้วย ชื่อ-นามสกุล หรือนามสกุลเดิมของผู้เสียชีวิต และด้วยระบบการพิมพ์สมัยใหม่จึงมักมีการนำภาพไปติดไว้ด้วย

นอกจากนี้ ก็ยังมีการระบุอายุ สาเหตุการเสียชีวิต สถานที่จัดงานศพ และวันเวลาสวดพระอภิธรรม สถานที่และวันเวลาฌาปนกิจศพ โดยเฉพาะอายุนั้น ชาวตรังมีความเชื่อกันว่า จะมีการเพิ่มอายุให้กับ
ผู้เสียชีวิตอีก 3 ปี เพื่อความเป็นมงคล และหากผู้เสียชีวิตมีอายุมากกว่า 100 ปีขึ้นไป บางงานจะมีการพิมพ์ใบประกาศงานศพด้วยหมึกสีแดง ต่างไปจากงานศพส่วนใหญ่ซึ่งจะพิมพ์ใบประกาศด้วยหมึกสีดำ

นอกจากนั้น งานศพที่ผู้ตายมีอายุเกิน 100 ปี บางโรงพิมพ์ยังบริการจัดพิมพ์ประกาศงานศพให้ฟรี ถึงแม้ในยุคปัจจุบันจะมีระบบการสื่อสารที่กว้างไกลมากขึ้น แต่ความนิยมในการพิมพ์ใบประกาศก็ยังคงมีอยู่และเป็นประเพณีเด่นสำหรับการบำเพ็ญกุศลศพสืบไป