TIP ไม่ศักดิ์สิทธิ์

เป็นเรื่องน่าผิดหวังที่ในรายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ของกระทรวงต่างประเทศสหรัฐ หรือ TIP (Trafficking in Persons Report 2015) ยังจัดให้ประเทศไทยอยู่ในกลุ่มเทียร์ 3 ซึ่งเป็นกลุ่มที่ต่ำที่สุดจากทั้งหมด 4 ระดับ โดยอยู่ร่วมกับอิหร่านและรัสเซีย

ในรายงานได้ระบุถึงประเทศไทยว่าเป็นทั้งแหล่งต้นทาง ปลายทาง และส่งผ่านเหยื่อการค้ามนุษย์ ทั้งผู้ชาย สตรี และเด็ก ที่ถูกบังคับใช้ทั้งแรงงานทาสและการค้าประเวณี ซึ่งคาดว่ามีผู้ใช้แรงงานอพยพที่ตกเป็นเหยื่อค้ามนุษย์ในประเทศไทยมากกว่า 3-4 ล้านคน โดยส่วนใหญ่จะเป็นเหยื่อจากประเทศเพื่อนบ้าน ทั้งจากพม่า ลาว และกัมพูชา อันเป็นปีที่ 2 ติดต่อกันที่ไทยถูกจัดอยู่ในกลุ่มเทียร์ 3

ขณะที่เพื่อนร่วมชะตากรรมของไทยอย่างมาเลเซียเมื่อปี 2014 นั้น ล่าสุดได้รับการยกระดับขึ้นไปอยู่ในกลุ่มเทียร์ 2 แบบเฝ้าระวัง ซึ่งการยกระดับมาเลเซียนี้เองที่ทำให้สหรัฐถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักว่า รายงานทิปฉบับนี้กำลังไร้ความศักดิ์สิทธิ์ไป เนื่องจากสหรัฐกำลังให้ความสำคัญกับผลประโยชน์ทางด้านการค้าเหนือหลักการแห่งสิทธิมนุษยชน

เนื่องจากมาเลเซียนั้นเป็นหนึ่งในประเทศคู่เจรจาในข้อตกลงหุ้นส่วนยุทธศาสตร์เศรษฐกิจภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก หรือทีพีพี ซึ่งสหรัฐเป็นเจ้าภาพใหญ่ในการสร้างบล็อกทางเศรษฐกิจกลุ่มนี้ โดยมีกำหนดว่าจะต้องเจรจาข้อตกลงให้ผ่านไปได้ในปลายปีนี้ ดังนั้น สหรัฐจำเป็นที่จะต้องยกระดับมาเลเซียให้พ้นจากกลุ่มเทียร์ 3 เนื่องจากถ้าหากมาเลเซียติดอยู่ในกลุ่มเดิมนั้นก็จะทำให้การเจรจาในข้อตกลงทีพีพีไม่สามารถลุล่วงไปได้ เนื่องจากสหรัฐจะไม่สามารถให้ความช่วยเหลือด้านเศรษฐกิจและอื่นๆ กับกลุ่มประเทศเทียร์ 3 ได้

การยกระดับมาเลเซียดังกล่าว จึงจุดชนวนให้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์อย่างคับคั่งว่า ในที่สุดแล้วสหรัฐก็ทำให้รายงานทิปหมดความน่าเชื่อถือ และไร้ความศักดิ์สิทธิ์ไปด้วยการเห็นแก่ผลประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจมาก่อน

ทั้งๆ ที่มาเลเซียก็มีประวัติด้านสิทธิมนุษยชนไม่ต่างจากไทยนัก โดยเฉพาะเมื่อเดือน พ.ค.ที่ผ่านมา ได้มีการขุดพบหลุมฝังศพผู้อพยพโรฮีนจาจำนวนมากในมาเลเซียใกล้ชายแดนไทย แต่สหรัฐก็ได้แต่อ้างว่าเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นหลังจากที่สหรัฐได้จัดทำรายงานทิปเสร็จสิ้นไปเรียบร้อยแล้วเมื่อเดือน มี.ค.

ยิ่งไปกว่านี้กับกรณีการยกระดับคิวบาจากกลุ่มเทียร์ 3 ขึ้นไปอยู่กลุ่มเทียร์ 2 แบบเฝ้าระวังด้วยเช่นกัน ซึ่งเห็นได้ชัดว่าเนื่องจากสหรัฐเพิ่งจะรื้อฟื้นความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการกับคิวบาเป็นครั้งแรกในรอบหลายสิบปี และเพิ่งจะเปิดสถานทูตระหว่างกันไปเมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ซึ่งถือว่ามีน้ำหนักมากเพียงพอที่จะทำให้สหรัฐเอาหูไปนาเอาตาไปไร่ ยอมยกระดับให้กับคิวบาอย่างไม่น่าเชื่อ 

ดังนั้น รายงานทิปจึงกลายเป็นรายงานสถานการณ์ธรรมดาๆ ที่จัดทำขึ้นโดยสหรัฐเอง เพื่อใช้เป็นเครื่องมือของสหรัฐเองในการต่อรองผลประโยชน์ทางการค้าและหวังผลทางการเมือง ที่สหรัฐได้มองข้ามความศักดิ์สิทธิ์แห่งหลักสิทธิมนุษยชนไปเสียแล้ว