ส่งกลับ "อุยกูร์" รับดอกไม้และก้อนหิน

โดย...ทีมข่าวการเมืองโพสต์ทูเดย์

การตัดสินใจส่งตัวชาวมุสลิมอุยกูร์ร่วม 109 คน กลับไปประเทศจีน ในยุครัฐบาลพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา แน่นอนว่าไม่ใช่การตัดสินใจบนพื้นฐาน รู้เท่าไม่ถึงการณ์ แต่เป็นการตัดสินใจที่หยั่งรู้ถึงปมปัญหาที่ซ่อนอยู่ และทราบเป็นอย่างดีว่าจะมีปฏิกิริยาโต้กลับอย่างไร

จึงไม่แปลกที่ พล.อ.ประยุทธ์ สั่งการให้ พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี ฝ่ายความมั่นคง เร่งแก้ปมปัญหาโดยด่วน ด้วยการให้ อนุสิษฐ คุณากร เลขาธิการสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.)  เรียกประชุมหน่วยงานความมั่นคงร่วมกับกระทรวงการต่างประเทศด่วน และแถลงข่าวสร้างความเข้าใจในวันเดียวกัน 

ปฏิกิริยาสะท้อนกลับ ไม่ใช่เพียงแค่เหตุความวุ่นวายที่ชาวตุรกีจำนวนหนึ่งบุกทำลายสถานกงสุลกิตติมศักดิ์ของไทยในนครอิสตันบูล ประเทศตุรกี  หรือแค่แถลงการณ์ขององค์กรระหว่างประเทศที่ออกมาตำหนิการตัดสินใจของรัฐบาลไทย

แต่รัฐบาลจะถูกแรงกดดันจากนานาประเทศ ทั้งประเด็นด้านสิทธิมนุษยชน องค์กรระหว่างประเทศกดดันไทย การเมืองระหว่างประเทศและความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ โดยเฉพาะกับสหรัฐอเมริกา ที่เป็นพันธมิตรที่ดีของตุรกี เพราะรัฐบาลไทยจะถูกมองว่าต้องการเอาใจประเทศจีนเป็นสำคัญ

สอดรับกับความเห็นของ กษิต ภิรมย์ อดีต รมว.ต่างประเทศ ที่ออกมาแสดงจุดยืนว่า ไม่เห็นด้วยกับรัฐบาล เพราะมองว่าผิดหลักการการปฏิบัติสากล ที่ไม่ว่าใครก็ตามที่ลี้ภัยทางการเมืองจะไม่ถูกส่งกลับไปยังประเทศต้นทาง  และเมื่อชาวอุยกูร์ได้รับการกดขี่ข่มเหงจากรัฐบาลคอมมิวนิสต์จีน ตามประเพณีปฏิบัติประเทศไทยต้องให้ความช่วยเหลือ ที่ผ่านมาประเทศไทยต่อต้านการปกครองแบบเผด็จการคอมมิวนิสต์อยู่แล้ว และมีพื้นฐานความเป็นประชาธิปไตย เคารพในสิทธิเสรีภาพและสิทธิมนุษยชน  ในขณะเดียวกันเราเป็นสมาชิกองค์การความร่วมมืออิสลาม (โอไอซี) เป็นสมาชิกอาเซียน และเราอยากมีที่นั่งในคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ แต่กลับไม่ทำตามหลักสากล

“สำคัญรัฐบาลต้องเห็นใจหัวอกพี่น้องชาวไทยมุสลิมด้วยและต้องคิดให้รอบคอบว่าเราไม่ได้มีความสัมพันธ์ที่จะคบแค่จีนประเทศเดียว แต่เราต้องคบคนทั่วโลกรวมถึงโลกมุสลิมด้วย ไม่ใช่ว่าจีนสั่งอะไรมาก็ทำตามประเทศไทยยังมีปัญหากับโลกมุสลิมอยู่มาก ทั้งเรื่องเพชรซาอุดิอาระเบีย คดีอุ้มฆ่า ชาวโรฮีนจา ทั้งหมดนี้รัฐบาลจึงต้องคิดให้กว้าง เพราะเมื่อไปเทียบกับความสัมพันธ์ไทยจีน ที่เป็นเพียงหนึ่งประเด็นเดียวเทียบกันไม่ได้”

ขณะที่ จรัญ มะลูลีม อาจารย์ประจำคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นักวิชาการด้านตะวันออกกลางศึกษาและโลกมุสลิม สะท้อนความคิดเห็นด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ว่า เรื่องนี้อาจสร้างความไม่พอใจให้กับประเทศที่เป็นมุสลิมและกลุ่มประเทศที่ยึดถือในเรื่องของสิทธิมนุษยชนตามมา เพราะชาวอุยกูร์ที่ถูกอพยพมาพร้อมกันแต่กลับถูกส่งกลับไปในประเทศที่ไม่เหมือนกัน ย่อมก่อให้เกิดความรู้สึกที่แตกต่าง และไม่มีอะไรยืนยันได้ว่าชาวอุยกูร์ที่ถูกส่งกลับไปยังประเทศจีน จะมีชะตากรรมที่ยากลำบากและทุกข์ทรมานอย่างไร เพราะที่ผ่านมาจีนถูกมองว่ามีปัญหาเรื่องความเป็นประชาธิปไตยและการจัดการเรื่องสิทธิมนุษยชนอยู่พอสมควร และชาวมุสลิมในประเทศจีนไม่ได้มีอิสระแบบชาวมุสลิมในประเทศไทย

ด้าน ไกรศักดิ์ ชุณหะวัณ อนุกรรมการด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง กรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ สะท้อนปัญหาถ้ารัฐบาลตัดสินใจส่งชาวอุยกูร์บางส่วนกลับไปยังประเทศจีนเพื่อเอาใจรัฐบาลจีน เป็นสิ่งที่ผิดหลักโดยสิ้นเชิง ยังผิดทั้งหลักการมนุษยธรรม ผิดหลักการผู้ลี้ภัย และผิดหลักการของความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ถามว่ารัฐบาลส่งเขาไปจีนทำไมเพราะเขาถูกละเมิดสิทธิมนุษยชน และโดนครอบงำในเรื่องของประเพณีและเศรษฐกิจ ปัจจุบันประเทศไทยมีผู้ลี้ภัยอยู่ประมาณ 1.6 แสนคน  ถามว่าทำไมไม่กล้าส่งผู้ลี้ภัยเหล่านี้กลับไปยังประเทศนั้นๆ เช่น เมียนมา ทั้งๆ ที่
เมียนมาเป็นสมาชิกประชาคมอาเซียน นั่นเป็นเพราะหลักมนุษยธรรมที่ประเทศไทยทำมาตลอดใช่หรือไม่ ดังนั้นถ้าไทยไม่อยากถูกประชาคมโลกประณาม รัฐบาลจะต้องไม่ส่งชาวอุยกูร์ที่เหลืออยู่ในประเทศไทยไปยังประเทศจีน เพราะประเทศไทยอยู่ในกลุ่มประเทศที่ถูกจับตามองในเรื่องของการค้ามนุษย์อยู่แล้ว อย่าทับถมปัญหาทำให้ท่าทีของประชาคมโลกต่อประเทศไทยแย่ลงไปอีก

ปัญหาทั้งหมดนี้เปรียบเหมือนเศษแก้วที่แตกอยู่ตรงหน้า แต่รัฐบาลจำใจยอมเดินหน้าเหยียบเศษแก้วนั้น ด้วยความจำเป็นที่ต้องรักษาผลประโยชน์ด้านความมั่นคงของประเทศเป็นสำคัญ ถึงจะมีก้อนอิฐแต่หาใช่ว่าจะไม่มีดอกไม้ให้กำลังใจชื่นชมในการตัดสินใจครั้งนี้

สิ่งเดียวที่รัฐบาลทำได้คือ สร้างความเข้าใจด้วยหลักการและเหตุผลที่สังคมโลกยอมรับได้ จากนั้นคือนิ่งสงบสยบความเคลื่อนไหวและให้ประเทศต้นทาง ปลายทางต่างฝ่ายเคลียร์ปัญหาเพื่อทางออกที่ดีที่สุด